હમાસ હથિયાર છોડવા તૈયાર, પરંતુ શરતો લાગુ; શું અટકશે ગાઝાનું યુદ્ધ?
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલી હિંસા વચ્ચે, એક મહત્વપૂર્ણ અને આશ્ચર્યજનક ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. ગાઝા પટ્ટીમાં લાંબા સમય સુધી ચાલેલા, લોહિયાળ સંઘર્ષ વચ્ચે, રાજદ્વારી મોરચે હવે એક મોટો ફેરફાર દેખાઈ રહ્યો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા મધ્યસ્થી કરાયેલી શાંતિ યોજના હેઠળ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતા, હમાસે તેના શસ્ત્રો મૂકવાની તૈયારી દર્શાવી છે. જો કે, આ ઐતિહાસિક ઘટનાક્રમ છતાં, ઇઝરાયલ તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આવી નથી, જેના કારણે પડદા પાછળ શું થઈ રહ્યું છે તે અંગે વિશ્વભરમાં પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. ચાલો આ સમગ્ર પરિસ્થિતિને વિગતવાર સમજીએ.
કાહિરોમાં ચાલી રહી હતી ગુપ્ત અને મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠકો
ઇજિપ્તની રાજધાની કાહિરોમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ગાઝા શાંતિ યોજનાના બીજા તબક્કાને જમીન પર ઉતારવા માટે મેરેથોન બેઠકો ચાલી રહી હતી. આ બેઠકોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મધ્યસ્થો અને હમાસના શીર્ષ પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે સતત વાતચીતનો દોર જારી હતો. એક તરફ જ્યાં કાહિરોના બંધ રૂમોમાં શાંતિની રૂપરેખા તૈયાર કરવામાં આવી રહી હતી, તો બીજી તરફ જમીન પર ગાઝા પટ્ટીમાં ઇઝરાયલી હુમલાઓ થમવાનું નામ લેતા ન હતા. તાજેતરમાં થયેલા એક તાજા ઇઝરાયલી હુમલામાં બે માસૂમ બાળકો સહિત કુલ છ લોકોના મોત થયાના દુઃખદ સમાચાર સામે આવ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે શાંતિનો આ રસ્તો હજી પણ કેટલો કાંટાવાળો છે.
ટ્રમ્પનો દાવો: હમાસનું નિશસ્ત્રીકરણ અને ઐતિહાસિક મુકામ
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ શેર કરતા દાવો કર્યો છે કે તેમની શાંતિ યોજના હવે એક અત્યંત ઐતિહાસિક અને નિર્ણાયક મુકામે પહોંચી ગઈ છે. ટ્રમ્પના મતે, પેલેસ્ટિનિયન સંગઠન હમાસ સંપૂર્ણપણે નિશસ્ત્રીકરણ (હથિયાર છોડવા) માટે સંમત થઈ ગયું છે.
ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે આ પ્રક્રિયા એક જ ઝાટકે નહીં, પરંતુ તબક્કાવાર પદ્ધતિથી પૂરી થશે. તેમનું એમ પણ માનવું છે કે હમાસના આ મોટા નિર્ણયથી આ સમગ્ર ક્ષેત્રમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી અશાંતિનો અંત આવશે અને સુરક્ષિત વાતાવરણનું નિર્માણ થઈ શકશે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ એવો પણ દાવો કર્યો કે હમાસના આ નિર્ણયથી ઇઝરાયલની અંદર ખૂબ જ ખુશીનું વાતાવરણ છે, કારણ કે તેનાથી તેમની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલું સૌથી મોટું સંકટ દૂર થતું દેખાઈ રહ્યું છે.
સત્તા હસ્તાંતરણનો પૂરો પ્લાન શું છે?
શાંતિ યોજના હેઠળ માત્ર હથિયાર મૂકવા જ સામેલ નથી, પરંતુ તેની સાથે-સાથે ગાઝા પટ્ટીમાં શાસન અને સત્તાના હસ્તાંતરણ (Transfer of Power) ની પ્રક્રિયા પણ સમાંતર રીતે ચલાવવામાં આવશે. જેમ કે સર્વવિદિત છે કે હાલમાં ગાઝાની સત્તા પર હમાસનો જ કબજો છે. યોજના મુજબ, જ્યારે હમાસ પોતાના હથિયારો છોડશે, ત્યારે ત્યાંની સત્તા અન્ય કોઈ અધિકૃત પેલેસ્ટિનિયન સંગઠનને સોંપવામાં આવશે જેથી વહીવટી કામકાજ સુચારૂ રૂપે ચાલી શકે અને સામાન્ય જનતાને રાહત મળી શકે.
હમાસની પોતાની શતો અને શરતો ન માનવા પર અડચણ
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે હમાસ તરફથી વાતચીતનું નેતૃત્વ કરી રહેલા દળના મુખ્ય સભ્ય ગાઝી હમાદે સ્થિતિને વધુ સ્પષ્ટ કરી છે. તેમણે સાફ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે હમાસ હથિયાર છોડવા માટે ભલેૈ સૈદ્ધાંતિક રીતે તૈયાર થઈ ગયું હોય, પરંતુ તેના માટે કેટલીક પૂર્વ શરતો છે જેનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે.
ગાઝી હમાદના મતે, હથિયાર ત્યાગવાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય તે પહેલાં ઇઝરાયલી સેનાએ ગાઝા પટ્ટીના તમામ વિસ્તારોમાંથી સંપૂર્ણપણે પાછા હટવું પડશે. આ ઉપરાંત, ગાઝા પર થઈ રહેલા તમામ સૈનિક હુમલા તત્કાલ અસરથી રોકવા જોઈએ અને સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે ગાઝાની ભૂખી-તરસ માનવતા સુધી માનવીય સહાય (Humanitarian Aid) પહોંચાડવાના રસ્તામાં આવતી તમામ અડચણો અને પ્રતિબંધોને તાત્કાલિક હટાવવા જોઈએ.
ઇઝરાયલની ચુપ્પી અને ભવિષ્યની અનિશ્ચિતતા
જ્યારે અમેરિકા અને મધ્યસ્થી કરનારા દેશો આ કરારને ગાઝા યુદ્ધના અંતની શરૂઆત તરીકે જુએ છે, ત્યારે ઇઝરાયલી સરકાર તરફથી કોઈ નક્કર નિવેદન કે પ્રતિક્રિયાના અભાવે વિવિધ શંકાઓ અને અટકળોને જન્મ આપ્યો છે. નિરીક્ષકો માને છે કે ઇઝરાયલ સંપૂર્ણપણે ખાતરી કરવા માંગે છે કે હમાસ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ જાહેરાત માત્ર એક ચાલ નથી અને તેની સુરક્ષા સાથે ચેડા કરવામાં આવ્યા નથી.
હાલ પૂરતું, ભલે ગાઝાની શેરીઓમાંથી ગનપાઉડરની ગંધ હજુ સુધી ઓસરી નથી, કૈરોથી વોશિંગ્ટન સુધીના રાજદ્વારી દાવપેચ ચોક્કસપણે આ સંઘર્ષના અંત માટે એક ઝાંખી આશા જગાવી છે. ઇઝરાયલ આ પ્રસ્તાવ અંગે શું વલણ અપનાવે છે અને શું ખરેખર ગાઝા પર શાંતિનો ઉદય થવાનો છે, અથવા યુદ્ધ વધુ લંબાવવાનું નક્કી છે તે જોવાનું બાકી છે.
