ટ્રમ્પની વેપાર નીતિઓ સામે અમેરિકામાં જ બળવો: ભારત સહિત ૬૦ દેશો પરના ટેરિફ સામે ૨૫ રાજ્યો કોર્ટમાં પહોંચ્યા
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આક્રમક ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ અને નવી સંરક્ષણવાદી ટેરિફ નીતિ ફરી એકવાર મોટા કાનૂની સંઘર્ષમાં ફસાઈ ગઈ છે. ભારત સહિત વિશ્વના લગભગ ૬૦ જેટલા અગ્રણી વેપારી ભાગીદાર દેશોની આયાત પર લાદવામાં આવેલા નવા ટેરિફને ગેરકાયદેસર અને આર્થિક રીતે હાનિકારક ગણાવીને અમેરિકાના ૨૫ રાજ્યોએ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર સામે મોટો દાવો દાખલ કર્યો છે.
ડેમોક્રેટિક પક્ષ શાસિત આ ૨૫ અમેરિકી રાજ્યોના એટોર્ની જનરલોએ એક થઈને આ કાનૂની કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. આ પગલાથી ટ્રમ્પ સરકારની વિદેશી વેપાર નીતિઓ અને કાનૂની અધિકારો પર મોટો સવાલ ઊભો થયો છે.
ન્યૂયોર્ક કોર્ટમાં કેસ અને ૧૯૭૪ ના ટ્રેડ એક્ટનો વિવાદ
આ મોટો કાનૂની દાવો સોમવારે ન્યૂયોર્ક સ્થિત ‘યુએસ કોર્ટ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડ’ (US Court of International Trade) માં સત્તાવાર રીતે દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. દાવા અરજીમાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા ગયા મહિને ભારત સહિત ૬૦ દેશોમાંથી આવતી વિવિધ ચીજવસ્તુઓ પર ઝીંકવામાં આવેલા ૧૦ ટકાથી લઈને ૧૨.૫ ટકા સુધીના વધારાના આયાત ટેરિફને રદ કરવાની માગ કરવામાં આવી છે.
અરજી કરનાર રાજ્યોનો મુખ્ય આરોપ છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ૧૯૭૪ ના પ્રસિદ્ધ ટ્રેડ એક્ટની ‘કલમ ૩૦૧’ (Section 301) નો દુરુપયોગ કર્યો છે. આ કલમ રાષ્ટ્રપતિને અનુચિત વેપાર પદ્ધતિઓ સામે પગલાં લેવાની સત્તા આપે છે, પરંતુ ૨૫ રાજ્યોનું માનવું છે કે સંસદની મંજૂરી કે યોગ્ય તપાસ પ્રક્રિયા વિના આટલા મોટા પાયા પર દેશો પર આકરા ટેરિફ લાદવા એ રાષ્ટ્રપતિના અધિકારક્ષેત્રની બહાર છે.
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની દલીલ અને ‘બળજબરીથી મજૂરી’ નો દાવો
બીજી તરફ, આ આકરા કાનૂની પડકાર છતાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પોતાની આયાત નીતિ પર અડગ જોવા મળી રહ્યું છે. શ્વેત ભવન (વ્હાઇટ હાઉસ) અને ટ્રમ્પ સરકારના વાણિજ્યિક સલાહકારોએ આ નવા ટેરિફનો બચાવ કરતા જણાવ્યું છે કે આ આકરા આયાત દરો એવા દેશો પર લાદવામાં આવ્યા છે જેઓ પોતાના દેશમાં બળજબરીથી મજૂરી (Forced Labor) કરાવીને ઉત્પાદિત થતી વસ્તુઓની નિકાસ રોકવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.
ટ્રમ્પ સરકાર અનુસાર, માનવ અધિકારોના ઉલ્લંઘન અને અસમાન વેપારી સ્પર્ધાને રોકવા માટે આ આયાત શુલ્ક અનિવાર્ય છે. જોકે, વિરોધી રાજ્યોનું કહેવું છે કે વહીવટીતંત્રે આ નીતિ લાગુ કરતા પહેલા કોઈ યોગ્ય વૈજ્ઞાનિક ડેટા કે ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ રજૂ કર્યો નથી, પરંતુ માત્ર રાજકીય હેતુઓ માટે અન્ય દેશો પર આ બોજ નાખવામાં આવ્યો છે.
ભારત અને વૈશ્વિક બજાર પર તેની અસરો
ટ્રમ્પની આ નવી ટેરિફ નીતિની સીધી અસર ભારતમાંથી અમેરિકા ખાતે નિકાસ થતા ટેક્સટાઇલ, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, રત્ન-આભૂષણો અને ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્ર પર પડી રહી છે. જો ન્યૂયોર્કની આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અદાલત ૨૫ રાજ્યોની અરજી ગ્રાહ્ય રાખીને આ ટેરિફ પર સ્ટે (રોક) આપે છે, સહિતના ૬૦ દેશોના નિકાસકારોને મોટી રાહત મળી શકે છે.
અમેરિકાના ૨૫ રાજ્યોએ પોતાની અરજીમાં એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો છે કે આ વધારાના ટેરિફને કારણે વિદેશી ઉત્પાદનો મોંઘા થશે, જેના લીધે અંતે અમેરિકાના જ સામાન્ય ગ્રાહકો પર મોંઘવારીનો ભારે બોજ પડશે અને ફુગાવો વધશે. હાલમાં સમગ્ર વિશ્વની નજર યુએસ કોર્ટ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ ટ્રેડની આગામી સુનાવણી પર ટકેલી છે.
