ક્રૂડ ઓઈલ અને ફુગાવાનો ભડકો: વ્યાજદરો વધશે તો સોનાના રોકાણ પર શું થશે અસર?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સોનાના ભાવમાં એક અનોખી અને અસાધારણ સ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. મોટાભાગના નાના-મોટા રોકાણકારો હાલ કોઈ મોટું જોખમ લેવા માગતા નથી, જેના કારણે માર્કેટ એક ચોક્કસ મર્યાદિત રેન્જમાં જ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. પરંતુ બજારના આ નિષ્ણાતો પ્રશ્ન ઉઠાવી રહ્યા છે કે, આ શાંતિ કોઈ મોટા આર્થિક તોફાન પહેલાનો સન્નાટો છે કે પછી ટૂંક સમયમાં સોનાના ભાવમાં મોટો કડાકો જોવા મળશે?
હાલ વૈશ્વિક બજારમાં સ્પોટ ગોલ્ડ (Spot Gold) પ્રતિ ઔંસ લગભગ $૪,૦૫૨.૮૬ ની આસપાસ કારોબાર કરી રહ્યું છે, જ્યારે યુએસ ગોલ્ડ ફ્યુચર્સમાં મામૂલી ૦.૫ ટકાના ઉછાળા સાથે ભાવ $૪,૧૧૧.૭૦ પ્રતિ ઔંસના સ્તરે પહોંચ્યા છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે વાતાવરણમાં એક પ્રકારની સુસ્તી હોવા છતાં સોનાના ભાવ વૈશ્વિક સ્તરે ઊંચી સપાટી પર અટકેલા છે.
ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ અને અમેરિકી આર્થિક આંકડા
હાલના તબક્કે રોકાણકારો માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેંક એટલે કે ફેડરલ રિઝર્વ આગામી દિવસોમાં વ્યાજદરમાં કેવો ફેરફાર કરશે. વ્યાજદર વધશે કે ઘટશે તે અંગે સ્પષ્ટતાના અભાવે વૈશ્વિક ફંડ હાઉસીસ અને મોટા રોકાણકારો સોનામાં નવી મોટી મૂડી રોકવાથી બચી રહ્યા છે અને યોગ્ય તકની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
નાણાકીય બજારના તજજ્ઞોનું માનવું છે કે ફેડરલ રિઝર્વ આગામી સપ્ટેમ્બર મહિનામાં યોજાનારી પોતાની મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં વ્યાજદરમાં વધારો કરવાનો આકરો નિર્ણય લઈ શકે છે. આ નિર્ણય પહેલાં ફેડરલ રિઝર્વનું વલણ કેવું રહેશે તે નક્કી કરવા માટે આ જ અઠવાડિયે અમેરિકાના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ આર્થિક આંકડા જેવા કે જોબ ઓપનિંગ્સ (Job Openings), એડીપી એમ્પ્લોયમેન્ટ રિપોર્ટ (ADP Employment Report) અને નોન-ફાર્મ પેરોલ (Non-Farm Payroll) ડેટા જાહેર થવાના છે, જે સોનાના ભાવની આગામી દિશા નક્કી કરશે.
મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલનો ભડકો
સોનાના ભાવને અસર કરતું બીજું સૌથી મોટું પરિબળ મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે સતત વધી રહેલી જીઓ-પોલિટિકલ ખેંચતાણ છે. બંને દેશો વચ્ચે રાજદ્વારી વાટાઘાટો અંગે પરસ્પર વિરોધી સંકેતો મળી રહ્યા છે, જેનાથી વૈશ્વિક બજારમાં અસ્થિરતા અને ભયનો માહોલ ઘેરો બની રહ્યો છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલી હિંસા વચ્ચે ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) જેવા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થતા ઓઇલ ટેન્કરો પર તાજેતરમાં થયેલા હુમલાઓએ દુનિયાભરમાં ખળભળાટ મચાવ્યો છે. વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠો ખોરવાઈ જવાની આશંકાએ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધવાનું જોખમ ઊભું કર્યું છે. જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધશે, તો તે સીધી રીતે વૈશ્વિક ફુગાવાને બળતણ આપશે. ફુગાવાને રોકવા ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજદરમાં ઝડપથી વધારો કરી શકે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે આર્થિક ગણિત?
નાણાકીય સિદ્ધાંત મુજબ, સોનું એવું રોકાણ છે જેની પર કોઈ નિશ્ચિત વ્યાજ કે ડિવિડન્ડ મળતું નથી. જો વ્યાજદરો ખૂબ ઊંચા થઈ જાય, તો રોકાણકારો ગોલ્ડમાંથી પૈસા કાઢીને બોન્ડ્સ અથવા બેંક ડિપોઝિટ જેવા વ્યાજ આપતા વિકલ્પો તરફ વળે છે. પરિણામે, ટૂંકા ગાળા માટે સોનાની માંગ ઘટી શકે છે અને ભાવ પર દબાણ આવી શકે છે.
આમ છતાં, ટૂંકા ગાળાની અસ્થિરતા સામે માર્કેટ એક્સપર્ટ્સ માને છે કે સોનું લાંબા ગાળે અત્યંત મજબૂત અને સુરક્ષિત રોકાણ રહેશે. વિશ્વભરના દેશો પર વધતું જતું દેવું, સતત ઊંચી રહેતી મોંઘવારી, વિવિધ દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા થઈ રહેલી ગોલ્ડની રેકોર્ડ ખરીદી અને ખદાનમાંથી સોનાનું મર્યાદિત ઉત્પાદન જેવા કારણો ભાવને નીચલા સ્તરેથી મોટો આર્થિક સપોર્ટ આપશે.
