૧૦ લાખ ખર્ચીને પણ કેનેડાથી પાછા આવવું પડશે? ૧૦૦૦થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ કેમ મુકાયા મુશ્કેલીમાં?
કેનેડાના કેલગરી શહેરમાં છેલ્લા દસ દિવસથી પણ વધુ સમયથી ૧,૦૦૦થી વધુ પંજાબી વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પર ઉતરીને વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. આ સમગ્ર વિવાદનું મુખ્ય કારણ તેઓને ‘પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન વર્ક પરમિટ’ (PGWP) આપવાનો કેનેડા સરકારનો ઇનકાર છે. આ આંદોલનના તાર છેક પંજાબના જાલંધર શહેર સાથે જોડાયેલા હોવાનું સામે આવી રહ્યું છે, જેના કારણે આ વિવાદે હવે ભારત અને કેનેડા બંને દેશોમાં મોટું સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું છે.
જાલંધર કનેક્શન અને કથિત છેતરપિંડીની મોડસ ઓપરેન્ડી
મળતી માહિતી મુજબ, આ તમામ વિદ્યાર્થીઓને જાલંધરની એક જાણીતી ઇમિગ્રેશન ફર્મે કેનેડાના સપ્ના બતાવીને ત્યાં મોકલ્યા હતા. આ ફર્મનો માલિક કેનેડામાં આવેલી ‘કેનેડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઓસ્ટિઓપેથિક થેરાપી’ (CIOT) નામની સંસ્થાનો સહ-માલિક પણ છે. આ સંસ્થા એક પબ્લિક-પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ (PPP) મોડેલ હેઠળ ‘પ્રોટેજ કોલેજ’ સાથે મળીને ચાલતી હતી.
વિદ્યાર્થીઓને આ સંસ્થામાં ૮ મહિનાથી લઈને ૨ વર્ષ સુધીના વિવિધ ડિપ્લોમા અભ્યાસક્રમોમાં પ્રવેશ અપાવવામાં આવ્યો હતો. આ એજન્ટ, જે હવે જાલંધરમાં એક મોટો રિયલ એસ્ટેટ ડેવલપર બની ગયો છે અને ન્યૂ જવાહર નગર જેવા પોશ વિસ્તારમાં આલીશાન બંગલો ધરાવે છે, તેણે આ બાબતે મૌન સેવી લીધું છે અને ફોન ઉપાડવાનું પણ બંધ કરી દીધું છે.
એજન્ટોનો બચાવ અને ઇમિગ્રેશન વકીલનો દાવો
બીજી તરફ, જાલંધરના ઇમિગ્રેશન વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા આ એજન્ટના નજીકના મિત્રો તેના બચાવમાં આવ્યા છે. તેઓનું કહેવું છે કે આમાં એજન્ટની કોઈ ભૂલ નથી. કેનેડા સરકાર અવારનવાર વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટેના નિયમો બદલતી રહે છે, જેના કારણે આ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ છે. તેમના મતે, વિદ્યાર્થીઓને કાયદેસરની પ્રક્રિયા કરીને જ કેનેડા મોકલવામાં આવ્યા હતા.
જોકે, કેનેડા સ્થિત ઇમિગ્રેશન વકીલ કન્વર સિયેરાહ, જેમણે સૌપ્રથમ આ શૈક્ષણિક સંસ્થા અને જાલંધરની ફર્મ વચ્ચેના જોડાણનો પર્દાફાશ કર્યો હતો, તેમણે દાવો કર્યો છે કે આ ખુલાસો કરવા બદલ તેમને જાલંધરથી કાયદેસરની નોટિસ (લીગલ નોટિસ) મોકલવામાં આવી છે.
વર્ક પરમિટ નકારવાનું અસલી કારણ શું છે?
આ આંદોલન કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓએ ગયા વર્ષે પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો હતો અને ત્યારબાદ નિયમ મુજબ વર્ક પરમિટ માટે અરજી કરી હતી. પરંતુ જુલાઈ મહિનાના મધ્યમાં ‘ઇમિગ્રેશન, રેફ્યુજીસ એન્ડ સિટીઝનશિપ કેનેડા’ (IRCC) દ્વારા સામૂહિક રીતે આ અરજીઓ ફગાવી દેવામાં આવી હતી.
અરજીઓ નકારવા પાછળ કેનેડા સરકારે એવું કારણ આપ્યું કે વિદ્યાર્થીઓએ જે કોર્સ કર્યા છે તે ‘નોન-ક્રેડિટ’ (બિન-ક્રેડિટ) કેટેગરીમાં આવે છે, અને નિયમ મુજબ આવા કોર્સ કરનારા વિદ્યાર્થીઓ પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન વર્ક પરમિટ મેળવવા માટે પાત્ર ગણાતા નથી.
લાખો રૂપિયાનું રોકાણ અને ભવિષ્ય અધ્ધરતાલ
આ વિદ્યાર્થીઓએ કેનેડામાં ભણવા માટે વાર્ષિક આશરે ૧૬,૦૦૦ કેનેડિયન ડોલર (જે ભારતીય ચલણમાં અંદાજે ૧૦ લાખ રૂપિયા થાય છે) જેટલી મોટી ફી ચૂકવી હતી. તેમના પરિવારોએ જમીનો વેચીને કે લોન લઈને આ પૈસા ચૂકવ્યા હતા જેથી બાળકો કેનેડામાં કામનો અનુભવ મેળવી શકે અને આગળ જતાં ત્યાંની પરમેનન્ટ રેસિડન્સી (PR) મેળવી સ્થાયી થઈ શકે.
હવે આ વિદ્યાર્થીઓ પાસે કાયદાકીય લડત (જ્યુડિશિયલ રિવ્યુ) સિવાય કોઈ રસ્તો બચ્યો નથી, જેના માટે તેઓ કેનેડામાં વસતા પંજાબી સમુદાય પાસે મદદ માગી રહ્યા છે. જો આગામી ૭૦ દિવસમાં કોર્ટ કે સરકાર તરફથી કોઈ રાહત નહીં મળે, તો આ તમામ વિદ્યાર્થીઓએ ભારત પરત ફરવું પડશે.
કેનેડાના રાજકારણીઓ અને સ્થાનિક નેતાઓનું વલણ
આ વિવાદ પર અલ્બર્ટાના પ્રીમિયર ડેનિયલ સ્મિથે પ્રતિક્રિયા આપતા જણાવ્યું હતું કે, “હું પ્રોટેજ કોલેજને ‘ડિપ્લોમા મિલ’ (માત્ર ડિગ્રીઓ વેચતી સંસ્થા) નહીં કહું, પરંતુ ભૂતકાળમાં એવા કિસ્સા બન્યા છે જ્યાં કેટલાક બિનઅધિકૃત ઓપરેટરોએ આવી સંસ્થાઓ ઊભી કરીને વિદ્યાર્થીઓનું શોષણ કર્યું છે. અમારું વલણ સ્પષ્ટ છે કે જો તમે આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થી તરીકે અહીં આવ્યા છો અને તમારો વિઝા પૂરો થઈ ગયો છે, તેમજ તમારી પાસે PR નથી, તો તમારે પરત જવું જ પડશે.”
બીજી તરફ, પંજાબી મૂળના કેનેડિયન સાંસદ સુખ ધાલીવાલ અને જાણીતા પંજાબી ગાયક અમૃત માન પણ કેલગરીમાં પ્રદર્શનકારી વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં આગળ આવ્યા છે.
ભારતીય નેતાઓની દરમિયાનગીરીની માંગ
ભારતમાં પણ આ મુદ્દે રાજકારણ ગરમાયું છે. ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા સુનિલ જાખડે કેનેડા સરકારને અપીલ કરી છે કે આ વિદ્યાર્થીઓને વચગાળાની રાહત આપવામાં આવે, કારણ કે પરિવારોએ પ્રવેશ આપતી વખતે અમલી નીતિઓના આધારે મોટું રોકાણ કર્યું હતું. તેમણે ભારતના વિદેશ મંત્રાલયને પણ વિનંતી કરી છે કે તેઓ ઓટાવા (કેનેડા સરકાર) સાથે વાત કરે જેથી જૂના નિયમોનું ખોટું અર્થઘટન કરીને ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનો ભોગ ન લેવાય.
તેવી જ રીતે, શિરોમણી અકાલી દળ (SAD) ના નેતા બિક્રમ સિંહ મજીઠિયાએ સોશિયલ મીડિયા પર એક લાગણીસભર પોસ્ટ શેર કરી છે. તેમણે લખ્યું:
“કેનેડામાં દિવસ-રાત, વરસાદ કે તડકાની પરવા કર્યા વિના આપણા બાળકો રસ્તા પર ‘Approve our PGWP’ ના પોસ્ટરો લઈને ઊભા છે. આ માત્ર વિદ્યાર્થીઓ નથી, પરંતુ પંજાબના હજારો પરિવારોની પ્રાર્થનાઓ છે. હું હાથ જોડીને વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને કેનેડામાં વસતા તમામ પંજાબી મૂળના સાંસદોને વિનંતી કરું છું કે તેઓ આ બાબતમાં તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરે. કેનેડામાં રહેતા લાખો પંજાબી ભાઈઓને પણ અપીલ છે કે તેઓ આ બાળકોની વહારે આવે.”
હાલમાં આ વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય અધ્ધરતાલ છે અને તેઓ ન્યાયની આશામાં કેનેડાની કડકડતી ઠંડી અને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં પણ રસ્તા પર બેસી રહેવા મજબૂર બન્યા છે.
