Table of Contents

સાવધાન! ITR રિફંડ અટકવાના આ 5 મુખ્ય કારણો જાણી લો, નહીં તો પસ્તાશો

આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કર્યા પછી દરેક કરદાતા તેના રિફંડની આતુરતાથી રાહ જોતા હોય છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં, જો તમારા ITRનું સ્ટેટસ “Processed” (પ્રોસેસ્ડ) બતાવી રહ્યું હોય પરંતુ ખાતામાં નાણાં જમા ન થયા હોય, તો તેનાથી ગભરાવાની જરૂર નથી. પ્રોસેસ થયા પછી પણ તમારા ખાતામાં પૈસા પહોંચવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે. જોકે, બેંક ખાતાની ભૂલભરેલી વિગતો, PAN સાથે આધાર લિંક ન હોવું, TDSનો મેળ ન બેસવો કે જૂની કોઈ કર બાકી હોવાને કારણે રિફંડ રોકાઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં રિફંડ ક્યારે આવશે અને શું કરવું તે સમજવું ખૂબ જરૂરી છે.

ITR રિફંડ ક્યારે અને કેમ મળે છે?

આવકવેરા રિફંડ ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તમે તમારા વાસ્તવિક કરવેરા (Tax Liability) કરતાં વધુ ટેક્સ ચૂકવ્યો હોય. આ વધારાની રકમ TDS, TCS, એડવાન્સ ટેક્સ અથવા સેલ્ફ-એસેસમેન્ટ ટેક્સના સ્વરૂપે જમા થયેલી હોઈ શકે છે. જ્યારે આવકવેરા વિભાગ તમને મળતી તમામ છૂટછાટો અને કપાત (Deductions & Exemptions) ની ગણતરી કરીને અંતિમ ટેક્સ નક્કી કરે છે, ત્યારે જો વધારાનો ટેક્સ ચૂકવાયેલો માલૂમ પડે, તો વિભાગ તે રકમ પરત કરવાનો આદેશ આપે છે. જે કરદાતાઓએ સમયસર રિટર્ન ફાઇલ કરી દીધું હતું, તેમને સામાન્ય રીતે વહેલું રિફંડ મળી જતું હોય છે, પરંતુ અન્ય લોકોએ થોડી પ્રતીક્ષા કરવી પડી શકે છે.

રિટર્ન પ્રોસેસ થયા પછી પણ રિફંડ કેમ અટકી જાય છે?

ITR સ્ટેટસમાં “Processed” દેખાવાનો અર્થ એવો નથી કે તુરંત જ તમારા ખાતામાં રકમ જમા થઈ જશે. આવકવેરા વિભાગના નિયમો અનુસાર, જ્યારે તમે રિટર્નનું e-verification પૂર્ણ કરો છો, ત્યારથી રિફંડની વાસ્તવિક પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. સામાન્ય રીતે રિટર્ન પ્રોસેસ થયા પછી તમારા બેંક ખાતામાં પૈસા આવતા 4 થી 5 અઠવાડિયાનો સમય લાગી શકે છે. જો આ સમયગાળો વિતી ગયા પછી પણ પૈસા ન મળે, તો તમારે પોર્ટલ પર જઈને વિગતો તપાસવી જોઈએ અને સાથે જ તમારું ઈમેલ તથા SMS પણ ચેક કરવા જોઈએ, કારણ કે વિભાગ તરફથી કોઈ નોટિસ કે સૂચના મોકલવામાં આવી હોઈ શકે છે.

જો રિફંડ ન મળે તો શું પગલાં લેવા?

જો તમારા રિટર્નની પ્રોસેસ પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય છતાં લાંબા સમય સુધી રિફંડ ખાતામાં ન આવે, તો સૌથી પહેલા આવકવેરા વિભાગના e-filing પોર્ટલ પર લોગિન કરો. ત્યાં તમારું રિફંડ સ્ટેટસ ચકાસો અને ખાતરી કરો કે રિટર્નમાં દર્શાવેલ બેંક એકાઉન્ટ નંબર અને IFSC કોડ સાચા છે કે નહીં. જો બેંક વિગતો ખોટી કે જૂની હશે, તો રિફંડ અટકી જશે. આ સિવાય, તમારું PAN કાર્ડ આધાર સાથે લિંક થયેલું છે કે નહીં તે પણ ચકાસી લેવું ખૂબ જરૂરી છે. જો વિગતોમાં ભૂલ હોય, તો તેને પોર્ટલ પર સુધારીને ફરીથી રિફંડ માટે વિનંતી (Refund Re-issue) કરી શકાય છે.

ITR રિફંડ સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું?

તમારા રિટર્નની સ્થિતિ અને રિફંડ ક્યાં સુધી પહોંચ્યું છે તે જાણવા માટે નીચે મુજબના સરળ પગલાં અનુસરો:

આવકવેરા વિભાગના અધિકૃત e-filing પોર્ટલ પર લોગિન કરો.
મેનૂમાંથી e-File > Income Tax Returns > View Filed Returns પર જાઓ.
સંબંધિત આકારણી વર્ષ (Assessment Year) પસંદ કરી View Details પર ક્લિક કરો.
અહીં તમે તમારા ITR અને રિફંડની તાજેતરની સ્થિતિ જોઈ શકશો.

tax .jpg

રિફંડ અટકવાના મુખ્ય કારણો

ઘણી વખત નાની બેદરકારી અથવા ટેકનીકલ ખામીને કારણે રિફંડ મળવામાં સમય લાગે છે. મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

ખોટો બેંક ખાતા નંબર: રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે ખાતા નંબરમાં એક પણ આંકડાની ભૂલ હોય તો પૈસા ટ્રાન્સફર થઈ શકતા નથી.
બેંક એકાઉન્ટ પ્રી-વેલિડેટ ન હોવું: રિફંડ મેળવવા માટે આવકવેરા પોર્ટલ પર તમારું બેંક ખાતું ‘Pre-validated’ હોવું ફરજિયાત છે.
PAN અને આધાર લિંક ન હોવું: જો તમારું PAN નિષ્ક્રિય (Inoperative) હશે, તો વિભાગ રિફંડની રકમ અટકાવી દેશે.
નામમાં તફાવત: PAN કાર્ડ અને બેંક એકાઉન્ટમાં તમારા નામમાં સ્પેલિંગની ભૂલ કે તફાવત હોય તો ટ્રાન્સફર રદ થઈ શકે છે.
અમાન્ય IFSC કોડ: બેંકના વિલીનીકરણ કે શાખા બદલાવાને કારણે IFSC કોડ બદલાઈ ગયો હોય અને તમે જૂનો કોડ આપ્યો હોય તો રિફંડ અટકે છે.
બંધ કે નિષ્ક્રિય બેંક ખાતું: જે ખાતાની વિગત આપી છે તે બંધ હોય, ડોર્મન્ટ (Dormant) હોય કે ફ્રીઝ થયેલું હોય.
જૂની ટેક્સ બાકી (Tax Demand): જો ભૂતકાળના કોઈ વર્ષનો ટેક્સ ભરવાનો બાકી હશે, તો વિભાગ આ વર્ષના રિફંડમાંથી તે રકમ સરભર (Adjust) કરી લેશે.
TDS અથવા વિગતોમાં તફાવત: ફોર્મ 26AS/AIS અને તમારા રિટર્નની વિગતોમાં તફાવત જણાય તો વધુ તપાસ માટે રિફંડ રોકી રાખવામાં આવે છે.