ગુજરાતમાં મેઘરાજાની તોફાની ઇનિંગ્સ: એકસાથે 4 વરસાદી સિસ્ટમ સક્રિય થતાં રાજ્યભરમાં જળબંબાકારની સ્થિતિ
ગુજરાતમાં ચોમાસાની ઋતુએ હવે પૂર્ણ કળાએ મિજાજ બતાવવાનું શરૂ કર્યું છે. હવામાન વિભાગની તાજેતરની માહિતી અનુસાર, અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલી સાનુકૂળ પરિસ્થિતિઓને કારણે રાજ્ય પર એકસાથે ચાર અલગ-અલગ મજબૂત સિસ્ટમ્સ સક્રિય થઈ છે. આ કુદરતી પરિબળોના જોડાણને કારણે આગામી બે થી ત્રણ દિવસ દરમિયાન સમગ્ર રાજ્યમાં ગાજવીજ, તોફાની પવન અને કડાકા-ભડાકા સાથે અતિભારે વરસાદની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. ઉત્તર ગુજરાતથી લઈને દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છના કાંઠાળ વિસ્તારો સુધી મેઘમહેર ચાલુ રહેતાં સમગ્ર રાજ્યમાં જળચર જીવન અને કૃષિ ક્ષેત્રે મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.
વહેલી સવારથી રાજ્યના અનેક જિલ્લાઓમાં મેઘમહેર
આજે વહેલી સવારથી જ રાજ્યના વાતાવરણમાં અચાનક પલટો આવ્યો હતો. અમદાવાદ, મહીસાગર, પંચમહાલ, દાહોદ અને આણંદ સહિત ઉત્તર-પૂર્વ ગુજરાતના જિલ્લાઓમાં કાળાડિબાંગ વાદળોની ઘેરાબંધી વચ્ચે 30 થી 40 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે ફૂંકાતા પવન સાથે ધીમીધારે વરસાદની શરૂઆત થઈ હતી. પંચમહાલના ગોધરા તાલુકામાં તેમજ મહીસાગરના લુણાવાડા, વીરપુર અને કડાણા જેવા વિસ્તારોમાં ટૂંકા સમયમાં નોંધપાત્ર વરસાદ વરસતાં રસ્તાઓ પર પાણી ફરી વળ્યા હતા.
વહેલી સવારે 4 થી 6 વાગ્યાના માત્ર બે કલાકના સમયગાળામાં જ રાજ્યના 41 થી વધુ તાલુકાઓમાં સાર્વત્રિક વરસાદ નોંધાયો છે. અમદાવાદ શહેરમાં પણ સવારથી જ ઝાપટાં અને મધ્યમ વરસાદી છાંટા ચાલુ રહેતાં વાતાવરણમાં અહલાદક ઠંડક પ્રસરી ગઈ છે. શહેરમાં ચાલુ મોસમનો સરેરાશ વરસાદ હવે 24 ઇંચના આંકડાને સ્પર્શી ગયો છે, જેનાથી નીચાણવાળા સોસાયટી વિસ્તારો અને મુખ્ય માર્ગો પર પાણી ભરાવાની સમસ્યાઓ સામે આવી રહી છે.
હવામાન વિભાગનું એલર્ટ: ઓરેન્જ અને યલો એલર્ટ હેઠળ ૨૬ જિલ્લાઓ
હવામાન ખાતાના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને વહેલી સવારે જ રાજ્યના જુદા જુદા ભાગો માટે ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી છે:
ઓરેન્જ એલર્ટ: રાજ્યના 3 અતિ સંવેદનશીલ જિલ્લાઓમાં અતિભારે વરસાદની શક્યતાને પગલે ઓરેન્જ એલર્ટ આપવામાં આવ્યું છે.
યલો એલર્ટ: અમદાવાદ, ખેડા, વડોદરા, ગાંધીનગર, આણંદ, ભરૂચ અને સુરત સહિત કુલ 23 જિલ્લાઓમાં ભારે વરસાદ અને વાવાઝોડા સાથે વરસાદની શક્યતા દર્શાવતું યલો એલર્ટ જાહેર કરાયું છે.
હવામાન નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે વરસાદની સાથે પ્રતિ કલાક 40 કિમી સુધીની ગતિએ પવન ફૂંકાવાની શક્યતા હોવાથી ખુલ્લા મેદાનો, વીજળીના થાંભલાઓ અને જૂના વૃક્ષો નજીક ઊભા રહેવાનું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
ઉકાઈ ડેમની સપાટીમાં તોતિંગ વધારો: તાપી નદી કાંઠે હાઈએલર્ટ
દક્ષિણ ગુજરાત અને ઉપરવાસના કેચમેન્ટ વિસ્તારોમાં પડી રહેલા સતત મુશળધાર વરસાદને કારણે સુરત જિલ્લાની જીવાદોરી સમાન ઉકાઈ ડેમમાં પાણીની ભવ્ય આવક થઈ રહી છે. ડેમની જળસપાટી તેની કુલ ક્ષમતાના 76.56 ટકા સુધી ભરાઈ ગઈ છે. સુરક્ષાના ભાગરૂપે અને ડેમનું રૂલ લેવલ જાળવી રાખવા માટે ફ્લડ ગેટ ખોલીને તાપી નદીમાં મોટા પ્રમાણમાં પાણી છોડવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
તાપી નદીમાં પાણીનો પ્રવાહ વહેવડાવવામાં આવતાં સુરત શહેર તેમજ નદીકાંઠાના નીચાણવાળા વિસ્તારો, ગામડાઓ અને ઝૂંપડપટ્ટીઓમાં વસતા લોકોને તંત્ર દ્વારા સાવચેત કરવામાં આવ્યા છે. સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર દ્વારા માઇક્રોફોન અને જાહેર સૂચનાઓ દ્વારા નદી કિનારે ન જવાની તથા પશુઓને સલામત સ્થળે ખસેડવાની અપીલ કરવામાં આવી રહી છે.
ખેડૂતોમાં આનંદનો માહોલ, પરંતુ પાક રક્ષણ અંગે ચિંતા
ચોમાસાના આ બીજા તબક્કામાં થઈ રહેલા સાર્વત્રિક વરસાદથી રાજ્યના ખેડૂત આલમમાં ખુશીની લહેર દોડી ગઈ છે. ખાસ કરીને ડાંગર, કપાસ, મગફળી, તિલહન અને શાકભાજીના પાક માટે આ વરસાદ ‘અમૃત’ સમાન સાબિત થઈ રહ્યો છે. જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ જળવાઈ રહેતાં પાકનો વિકાસ ઝડપી બનશે અને બોર-કુવાના ઊંડા ગયેલા ભૂગર્ભ જળસ્તરમાં પણ સુધારો થશે.
જોકે, બીજી તરફ સતત બે-ત્રણ દિવસ સુધી ભારે પવન સાથે પાણી ભરાઈ રહે તો ઉભા પાકને નુકસાન થવાની ભીતિ પણ સેવાઈ રહી છે. ખાસ કરીને કપાસ અને શાકભાજીના પાકમાં પાણી ભરાઈ રહેવાથી મૂળ સડી જવાનો કે પાક ઢળી પડવાનો ભય રહે છે. આથી કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ દ્વારા ખેડૂતોને ખેતરોમાંથી વધારાના પાણીના નિકાલની યોગ્ય વ્યવસ્થા કરવા માટે સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર અને SDRF ટીમની સજ્જતા
ભારે વરસાદની આગાહીને પગલે રાજ્ય સરકારનું આપત્તિ વ્યવસ્થાપન તંત્ર (State Disaster Management) તદ્દન સતર્ક બની ગયું છે. નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ (NDRF) અને સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ (SDRF) ની ટુકડીઓને સ્ટેન્ડબાય મોડ પર રાખવામાં આવી છે.
દક્ષિણ ગુજરાતના વલસાડ, નવસારી, ડાંગ અને સુરત તેમજ સૌરાષ્ટ્રના જૂનાગઢ, ગીર સોમનાથ અને જામનગર જેવા જિલ્લાઓમાં જ્યાં પૂરની શક્યતાઓ વધુ રહે છે, ત્યાં સ્થાનિક મામલતદાર અને કલેક્ટર કચેરીઓ દ્વારા ૨૪ કલાક કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત કરી દેવાયા છે. નીચાણવાળા પુલ અને રસ્તાઓ પર પાણી ફરી વળવાની સ્થિતિમાં વાહનવ્યવહાર બંધ કરવાની તૈયારીઓ પણ કરી લેવામાં આવી છે.
નાગરિકો માટે જરૂરી સાવચેતીના પગલાં
હવામાન વિભાગ અને રાજ્ય તંત્ર દ્વારા તમામ નાગરિકોને આગામી 48 થી 72 કલાક દરમિયાન બિનજરૂરી મુસાફરી ટાળવા અપીલ કરવામાં આવી છે:
વીજળી અને તોફાન: વીજળીના કડાકા સાથે વરસાદ પડતો હોય ત્યારે પાકા મકાનમાં આશ્રય લેવો અને ઝાડ કે વીજળીના થાંભલા નીચે ઊભા ન રહેવું.
જળપ્લાવિત વિસ્તારો: પાણી ભરાયેલા રસ્તાઓ કે કોઝવે પરથી વાહન પસાર કરવાનો સાહસ ન કરવો.
મત્સ્યઉદ્યોગ અને માછીમારો: દરિયામાં 40 થી 50 કિમીની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા હોવાથી માછીમારોને દરિયો ન ખેડવા માટે સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવી છે.
આગામી બે દિવસ સુધી ગુજરાતમાં મેઘરાજાની આ તોફાની ઇનિંગ્સ જારી રહેશે. જોકે વરસાદથી જળસંચયની દ્રષ્ટિએ મોટી રાહત મળશે, પરંતુ સાવચેતી અને સલામતી જાળવવી એ દરેક નાગરિક માટે અત્યંત જરૂરી છે.
