પાકિસ્તાન સરકાર અને આસિમ્ મુનીરનો વિરોધ, છતાં ઇમરાન ખાનને જેલમાંથી હોસ્પિટલ શિફ્ટ કરાયા: અંદરની પૂરી કહાની
પાકિસ્તાનના રાજકારણમાં ફરી એકવાર મોટો ભૂકંપ આવ્યો છે. અદિયાલા જેલમાં બંધ દેશના પૂર્વ વડાપ્રધાન અને પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઇન્સાન (PTI) ના વડા ઇમરાન ખાનને આખરે એક મોટી રાહત મળી છે. પાકિસ્તાન સરકાર અને શક્તિશાળી સૈન્ય એસ્ટાબ્લિશમેન્ટના આકરા વિરોધ છતાં, સર્વોચ્ચ અદાલતે ઇમરાન ખાનને તાત્કાલિક ધોરણે જેલમાંથી એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવાર માટે શિફ્ટ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ સાથે જ લગભગ ૯ મહિનાના લાંબા સમયગાળા બાદ ઇમરાન ખાનને તેમના પરિવારના સભ્યોને મળવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
જોકે, આ નિર્ણયથી શહબાઝ શરીફ સરકાર અને પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ જનરલ આસિમ્ મુનીર અત્યંત અસંતુષ્ટ છે. પાકિસ્તાનના કાનૂની બાબતોના મંત્રીએ ખુલ્લેઆમ નિવેદન આપ્યું છે કે સર્વોચ્ચ અદાલતનો આ આદેશ કાયદાકીય દ્રષ્ટિએ યોગ્ય નથી અને સરકાર આ નિર્ણય સામે પુનર્વિચાર્જ અરજી (રિવ્યુ પિટિશન) દાખલ કરશે. પરંતુ સવાલ એ ઊભો થાય છે કે, સેના અને સત્તાધારી સરકારના આટલા સખત વલણ છતાં સર્વોચ્ચ અદાલતે આટલો મોટો નિર્ણય કેવી રીતે લીધો? આ નિર્ણય પાછળ કયા વૈશ્વિક રાજદ્વારી દબાણો કામ કરી રહ્યા હતા?
જનરલ આસિમ્ મુનીર અને ઇમરાન ખાન વચ્ચેનો જૂનો હિસાબ
પાકિસ્તાનના રાજકારણથી પરિચિત લોકો જાણે છે કે સેના પ્રમુખ જનરલ આસિમ્ મુનીર અને ઇમરાન ખાન વચ્ચેના સંબંધો ક્યારેય સામાન્ય રહ્યા નથી. વાસ્તવમાં, મુનીરને ઇમરાન ખાનના ‘દુશ્મન નંબર વન’ તરીકે જોવામાં આવે છે. જ્યારે ઇમરાન ખાન વડાપ્રધાન હતા, ત્યારે તેમણે આસિમ્ મુનીરને ISI ના ચીફ પદેથી હટાવી દીધા હતા, ત્યારથી બંને વચ્ચે કડવાશ વધી ગઈ હતી.
જેલમાં ગયા પછી પણ ઇમરાન ખાને ક્યારેય નમતું જોખ્યું નથી. તેમણે અનેક પ્રસંગોએ જેલમાંથી જ આસિમ્ મુનીર અને સૈન્ય નેતૃત્વ સામે ખુલ્લો મોરચો માંડ્યો હતો. ખાને તો ત્યાં સુધી કહી દીધું હતું કે જો જેલની અંદર તેમના જીવનને કે સ્વાસ્થ્યને કંઈપણ નુકસાન થશે, તો તેના માટે સીધા જ જનરલ આસિમ્ મુનીર જવાબદાર રહેશે. આ સંજોગોમાં સેના પ્રમુખ ક્યારેય નહોતા ઈચ્છતા કે ઇમરાન ખાનને જેલમાંથી કોઈ પણ પ્રકારની છૂટછાટ કે હોસ્પિટલ શિફ્ટ થવાની સુવિધા મળે.
ધીમા ઝેરનો સંતોષજનક દાવો અને જૂન ૨૦૨૬ નો વિવાદ
ઇમરાન ખાન અને સેના વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ જૂન ૨૦૨૬ માં એક અત્યંત ગંભીર વળાંક પર પહોંચી ગયો હતો. પીટીઆઈ (PTI) ના વરિષ્ઠ નેતાઓએ સત્તાવાર રીતે એવો સનસનાટીભર્યો આરોપ લગાવ્યો હતો કે જેલ પ્રશાસન, સેનાના ઈશારે, પૂર્વ વડાપ્રધાનને અન્ન અને પાણીમાં ‘ધીમું ઝેર’ (Slow Poison) આપીને મારી નાખવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે.
આ આરોપો બાદ ઇમરાન ખાનના સ્વાસ્થ્યને લઈને દેશ-વિદેશમાં ચિંતાઓ વધવા લાગી હતી. પીટીઆઈના સમર્થકો શેરીઓમાં ઉતરી આવ્યા હતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર સંગઠનોનું ધ્યાન પણ આ મુદ્દા તરફ ખેંચાયું હતું. આ વિવાદે પાકિસ્તાન આર્મીની વૈશ્વિક સ્તરે છબી ખરડી નાખી હતી.
શું વ્હાઈટ હાઉસના એક આદેશે આખી બાજી પલટી નાખી?
પાકિસ્તાનના જાણીતા અને વરિષ્ઠ પત્રકાર આરીફ હમીદ ભટ્ટીના જણાવ્યા મુજબ, ઇમરાન ખાનને મળેલી આ રાહત પાછળ કોઈ સ્થાનિક રાજકીય દયા નથી, પરંતુ અમેરિકાનું સીધું દબાણ છે. ભટ્ટીના અહેવાલ મુજબ, ઇમરાન ખાનના બંને પુત્રો – સુલેમાન અને કાસિમ – છેલ્લા કેટલાક સમયથી વોશિંગ્ટન અને વ્હાઈટ હાઉસના અધિકારીઓ સાથે સતત સંપર્કમાં હતા.
ઇમરાન ખાનના પુત્રોએ અમેરિકી પ્રશાસનને પાકિસ્તાન જેલની વાસ્તવિક સ્થિતિ અને ઇમરાન ખાનના ઘટી રહેલા સ્વાસ્થ્ય અંગેના તમામ પુરાવા રજૂ કર્યા હતા. આ રજૂઆત બાદ વ્હાઈટ હાઉસે આ મામલાને ગંભીરતાથી લીધો અને પાકિસ્તાનના સૈન્ય નેતૃત્વ સાથે સીધો સંપર્ક સાધ્યો. અહેવાલો મુજબ, વ્હાઈટ હાઉસ તરફથી જનરલ આસિમ્ મુનીરને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં આદેશત્મક સંદેશ આપવામાં આવ્યો હતો કે ઇમરાન ખાન સાથે કોઈ પણ પ્રકારની અમાનવીય ઘટના કે ગેરરીતિ થવી જોઈએ નહીં અને તેમને યોગ્ય તબીબી સારવાર મળવી જ જોઈએ.
વોશિંગ્ટન તરફથી આવેલા આ કડક સંદેશા બાદ જનરલ મુનીર અને પાકિસ્તાન સરકાર બેકફૂટ પર આવી ગયા. ન ઈચ્છવા છતાં પણ સૈન્ય પ્રશાસને સર્વોચ્ચ અદાલતના વલણ સામે નમતું જોખવું પડ્યું.
પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ આરીફ અલ્વી અને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયાની ભૂમિકા
આ આખી ઘટનાક્રમમાં પાકિસ્તાનના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ આરીફ અલ્વીએ પડદા પાછળ રહીને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. અલ્વીએ અદિયાલા જેલમાંથી ઇમરાન ખાનના સ્વાસ્થ્ય અંગેના ગુપ્ત અને તબીબી અહેવાલો એકત્ર કર્યા હતા. આ રિપોર્ટ સૌપ્રથમ ઇમરાન ખાનના પુત્રો સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા અને ત્યારબાદ પીટીઆઈના આંતરરાષ્ટ્રીય વિંગના અધિકારીઓને સોંપાયા હતા.
આ રિપોર્ટ્સના આધારે ઇમરાન ખાનના પુત્રોએ બ્રિટન અને અમેરિકાના સમાચાર પત્રોમાં ઈન્ટરવ્યુ આપવાનું શરૂ કર્યું. અખબારોમાં ઇમરાન ખાનની જેલની સ્થિતિ અને તેમના પર થઈ રહેલા અત્યાચારો અંગે વિગતવાર લેખો પ્રકાશિત થયા. આ આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા ઝુંબેશને કારણે પાકિસ્તાન સરકાર અને સેના પર ભારે વૈશ્વિક દબાણ ઊભું થયું હતું.
સર્વોચ્ચ અદાલતનો આદેશ અને ભવિષ્યનું રાજકારણ
આ તમામ વૈશ્વિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરિબળો વચ્ચે પાકિસ્તાનની સર્વોચ્ચ અદાલતે માનવતાવાદી ધોરણે અને તબીબી અહેવાલોને ધ્યાનમાં રાખીને ઇમરાન ખાનને ખાનગી હોસ્પિટલમાં ખસેડવાનો આદેશ આપ્યો. આ આદેશ પાકિસ્તાનના સૈન્ય પ્રશાસન માટે એક મોટો આંચકો માનવામાં આવે છે, કારણ કે આનાથી એ સાબિત થઈ ગયું છે કે સૈન્ય ઈચ્છે તો પણ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ સામે તે સંપૂર્ણપણે મુક્ત નથી.
હોસ્પિટલ શિફ્ટ થયા બાદ અને પરિવારજનો સાથેની મુલાકાત પછી ઇમરાન ખાનના સમર્થકોમાં એક નવો ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન ઇમરાન ખાન રાજકીય રીતે વધુ સક્રિય થઈ શકે છે. બીજી તરફ, શહબાઝ શરીફ સરકાર આ આદેશને સુપ્રીમ કોર્ટમાં आव्हान આપવાની તૈયારી કરી રહી છે, જેથી કરીને ઇમરાન ખાનને ફરીથી જેલમાં ધકેલી શકાય.
