જમ્મુ-કાશ્મીર ભારતનો અભિન્ન અંગ અને અત્યંત સુંદર પ્રદેશ: ઉમર અબ્દુલ્લા સાથેની બેઠક બાદ યુએસ એમ્બેસેડર સર્ગીઓ ગોરનું મોટું નિવેદન
દક્ષિણ એશિયાના રાજદ્વારી સમીકરણો અને પ્રાદેશિક સ્થિરતાની દ્રષ્ટિએ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમમાં, ભારતમાં યુએસ (અમેરિકી) રાજદૂત સર્ગીઓ ગોરે શ્રીનગરની મુલાકાત લીધી હતી. પોતાની આ દ્વિ-દિવસીય મુલાકાત દરમિયાન તેમણે જમ્મુ-કાશ્મીરના મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લા સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી હતી. આ બેઠક બાદ માધ્યમો સાથે વાતચિત કરતા સર્ગીઓ ગોરે જમ્મુ-કાશ્મીરને ભારતનો એક અત્યંત સુંદર અને અવિભાજ્ય/અભિન્ન અંગ ગણાવ્યો હતો.
આ મુલાકાત માત્ર એક સામાન્ય રાજદ્વારી શિષ્ટાચાર પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી કલમ ૩૭૦ હટાવ્યા બાદ અને નવી ચૂંટાયેલી સરકાર આવ્યા પછી બદલાયેલી વૈશ્વિક દ્રષ્ટિનો એક મોટો પુરાવો છે. અમેરિકી રાજદૂતના આ નિવેદનથી આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારતની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બની છે.
શ્રીનગરમાં પ્રથમ મુલાકાત અને સર્ગીઓ ગોરનો ઉત્સાહ
સર્ગીઓ ગોર જમ્મુ-કાશ્મીર અને લડાખના બે દિવસીય પ્રવાસે બુધવારે શ્રીનગર પહોંચ્યા હતા. જમ્મુ-કાશ્મીરના મુલાકાતી તરીકે પોતાની આ પ્રથમ યાત્રા અંગે ખુશી વ્યક્ત કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ પ્રદેશની કુદરતી સુંદરતા અદ્ભુત અને મનમોહક છે.
મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લા સાથેની બેઠક બાદ પત્રકારો સાથે વાત કરતા રાજદૂતે કહ્યું હતું કે, “અહીં આવીને મને ખૂબ જ આનંદ થયો છે. જમ્મુ-કાશ્મીર એ ભારતનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને અભિન્ન ભાગ છે. આ મારો પ્રથમ પ્રવાસ છે અને અહીંની સુંદરતા જોઈને હું રોમાંચિત છું. મુખ્યમંત્રી સાથે મારી ખૂબ જ સકારાત્મક અને ફળદાયી વાટાઘાટો થઈ છે, અને અમે યુએસ-ભારત સંબંધોને પ્રાદેશિક સ્તરે આગળ ધપાવવા માટે આતુર છીએ.”
ટ્રાવેલ એડવાઈઝરી (ટ્રાવેલ એલર્ટ) પર પુનર્વિચાર કરવાની ખાતરી
આ બેઠકનું એક સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસું અમેરિકા દ્વારા પોતાના નાગરિકો માટે જારી કરવામાં આવતી ‘ટ્રાવેલ એડવાઈઝરી’ સાથે જોડાયેલું હતું. ભૂતકાળમાં સુરક્ષાના કારણોસર અમેરિકા પોતાના નાગરિકોને જમ્મુ-કાશ્મીરની મુસાફરી ન કરવાની કે સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપતું રહ્યું છે.
પરંતુ આ મુલાકાત દરમિયાન સર્ગીઓ ગોરે સ્વીકાર્યું કે કેન્દ્ર સરકાર (નવી દિલ્હી), મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લા અને સ્થાનિક પ્રશાસને આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે અભૂતપૂર્વ અને ક્રાંતિકારી પગલાં લીધાં છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે, “અમેરિકા સમય-સમય પર પોતાની ટ્રાવેલ એડવાઈઝરીની સમીક્ષા કરે છે. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સુરક્ષા સ્થિતિમાં આવેલો સુધારો પ્રશંસનીય છે. તેથી અમે આ મુદ્દા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરીશું કે શું અમેરિકા તરફથી જમ્મુ-કાશ્મીર માટેના ટ્રાવેલ એલર્ટના સ્તરને ઘટાડી શકાય. આ એક અદ્ભુત સ્થળ છે અને જો સ્થિતિ સુધરશે તો મોટી સંખ્યામાં અમેરિકી પ્રવાસીઓ અહીં આવીને તેની સુંદરતાનો આનંદ માણવા ઈચ્છશે.”
મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લા સાથે દ્વિપક્ષીય સહયોગ પર ચર્ચા
યુએસ રાજદૂત સાથેની બેઠક બાદ જમ્મુ-કાશ્મીરના મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લાએ પણ આ વાર્તાલાપને ખૂબ જ આશાસ્પદ ગણાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે બંને દેશો અને ખાસ કરીને જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રદેશ માટે અમેરિકા શું યોગદાન આપી શકે છે તે અંગે વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી.
ઉમર અબ્દુલ્લાએ સોશિયલ મીડિયા પર શેર કર્યું કે, “અમેરિકી રાજદૂત સાથે બહુ સારો સંવાદ થયો. અમે મુખ્યત્વે ત્રણ મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું:
૧. પ્રવાસન (Tourism): આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓને આકર્ષવા અને ટૂરિઝમ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત કરવું.
૨. બાગાયત (Horticulture): કાશ્મીરી સફરજન, કેસર અને અખરોટ જેવા ઉત્પાદનો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય નિકાસના માર્ગો ખોલવા.
૩. નવી અર્થવ્યવસ્થા (New Economy & IT): સ્થાનિક યુવાનો માટે આઈટી, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રે નવી તકો ઊભી કરવી.”
મુખ્યમંત્રીએ ઉમેર્યું કે કેટલાક જૂના અને સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ છે જેનો ઉકેલ સમય સાથે લાવવામાં આવશે, પરંતુ આવનારા વર્ષોમાં યુએસ અને જમ્મુ-કાશ્મીર વચ્ચેનો સંબંધ વધુ ઊંડો અને વ્યાપક બનશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય અને પ્રાદેશિક રાજકારણ પર અસર
સર્ગીઓ ગોરની આ મુલાકાત અને તેમણે આપેલા નિવેદનોના રાજદ્વારી અર્થો ખૂબ જ ઊંડા છે:
પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ સંદેશ: અમેરિકી રાજદૂતે જમ્મુ-કાશ્મીરને “ભારતનો અભિન્ન અંગ” ગણાવીને એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે અમેરિકા આ પ્રદેશને ભારતના સાર્વભૌમ ક્ષેત્ર તરીકે જ જુએ છે. આનાથી સરહદ પારથી થતા પ્રચારને મોટો આંચકો લાગ્યો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણની શક્યતાઓ: જો અમેરિકા તેની ટ્રાવેલ એડવાઈઝરી હળવી કરે છે, તો અન્ય યુરોપીયન દેશો પણ તેનું અનુકરણ કરશે. આનાથી જમ્મુ-કાશ્મીરમાં વિદેશી પ્રવાસીઓનો પ્રવાહ વધશે અને વિદેશી રોકાણ (FDI) ના નવા દ્વાર ખુલશે.
સ્થાનિક અર્થતંત્રને બળ: પ્રવાસન અને બાગાયત એ કાશ્મીરના અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ છે. અમેરિકી સહયોગથી આ ક્ષેત્રોને નવું ગતિબળ મળશે.
શાંતિ અને સુશાસનની દિશામાં એક નવું પ્રકરણ
જમ્મુ-કાશ્મીરમાં લોકશાહી પ્રક્રિયાની પુનઃસ્થાપના અને નવી સરકારની રચના બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયનો દ્રષ્ટિકોણ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે. અમેરિકી રાજદૂત સર્ગીઓ ગોરનો આ પ્રવાસ દર્શાવે છે કે વિશ્વ હવે કાશ્મીરને માત્ર એક ‘વિવાદિત ક્ષેત્ર’ તરીકે નહીં, પરંતુ વિકાસ, પ્રવાસન અને આર્થિક ક્ષમતા ધરાવતા એક સુંદર પ્રદેશ તરીકે જોઈ રહ્યું છે.
આગામી દિવસોમાં જો અમેરિકા પોતાની ટ્રાવેલ એડવાઈઝરીમાં રાહત આપે છે, તો તે જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકો માટે, ખાસ કરીને પ્રવાસન ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા સ્થાનિક વેપારીઓ માટે એક મોટો આશીર્વાદ સાબિત થશે. ઉમર અબ્દુલ્લા સરકાર અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચેના સમન્વયથી જમ્મુ-કાશ્મીર હવે સ્થિરતા અને વૈશ્વિક ભાગીદારી તરફ આગળ વધી રહ્યું છે.
