લગ્નમાં દેખાઈ ₹૪૦ લાખના બિઝનેસની સચ્ચાઈ! પ્લાસ્ટિક ભંગારે આ વ્યક્તિને બનાવી દીધો કરોડપતિ
ઘણીવાર આપણે કોઈ વ્યવસાય કે વ્યક્તિના કારોબારનો અંદાજ તેની ઓફિસ, ફેક્ટરી કે દુકાન જોઈને નથી લગાવી શકતા, પરંતુ માલિકની જીવનશૈલી જોઈને તેમની સફળતાનો અંદાજ આવી જાય છે. આવો જ એક રસપ્રદ કિસ્સો સોશિયલ મીડિયા પર ભારે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
એક લગ્ન પ્રસંગમાં એક શખ્સે પોતાના સગાની કલાઈ પર લાખો રૂપિયાની કિંમતની લિમિટેડ એડિશન ‘રોલેક્સ’ (Rolex) ઘડિયાળ જોઈ. તેને કુતૂહલ થયું અને તેણે પૂછ્યું કે તેઓ શું કામ કરે છે. સામેથી એકદમ સાદો અને સરળ જવાબ મળ્યો – “પ્લાસ્ટિકનો બિઝનેસ.” પરંતુ આ સાદા જવાબ પાછળ જે સફળતાની કહાણી અને આંકડા છુપાયેલા હતા, તેણે સૌકોઈને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા. રિપોર્ટ મુજબ, આ કારોબારી માત્ર પ્લાસ્ટિક રિસાયક્લિંગ દ્વારા દર મહિને આશરે ૪૦ લાખ રૂપિયાનું વેચાણ (ટર્નઓવર) કરી રહ્યા છે!
ઔદ્યોગિક મોડેલ: ₹૧૩ પ્રતિ કિલોના ભાવે કચરાની ખરીદી
આ બિઝનેસ કોઈ સામાન્ય પ્લાસ્ટિકની લે-વેચ કરવાનો વેપાર નથી, પરંતુ એક કડક અને સુવ્યવસ્થિત પ્રોસેસિંગ મોડેલ છે. આ મોડેલ હેઠળ વિવિધ સ્થળોએથી ભંગાર પ્લાસ્ટિક, ખાલી બોટલો, ડબ્બા અને અન્ય પ્લાસ્ટિક સ્ક્રેપ માત્ર ₹૧૩ પ્રતિ કિલો ના ભાવે ખરીદવામાં આવે છે.
પ્રથમ નજરે જોવા જઈએ તો આ ભંગાર કે કચરો સાવ મામૂલી કિંમતનો લાગે છે. પરંતુ આ કચરાની સાચી કિંમત ત્યારે જ વધે છે જ્યારે તેને યોગ્ય રીતે વર્ગીકૃત (Sorting) કરીને પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે. આ જ આખી યોજનાની સૌથી મોટી તાકાત અને સફળતાનું રહસ્ય છે.
છંટાઈ, સફાઈ અને પ્લાસ્ટિક ગ્રેન્યુલ્સ બનાવવાની પ્રક્રિયા
કચરો ફેક્ટરીમાં પહોંચ્યા પછી તેની પ્રક્રિયા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. તેને તબક્કાવાર રીતે પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે:
૧. વર્ગીકરણ (Sorting): પ્લાસ્ટિકના અલગ-અલગ પ્રકાર (જેમ કે PET, HDPE, PVC વગેરે) મુજબ તેને અલગ કરવામાં આવે છે. જો અલગ-અલગ પ્લાસ્ટિક ભેગા થઈ જાય તો આખરી પ્રોડક્ટની ક્વોલિટી બગડી જાય છે, તેથી આ કામ ખૂબ જ ચોકસાઈથી થાય છે.
૨. સફાઈ (Cleaning): ભેગા કરેલા કચરામાંથી કચરો, ધૂળ અને કેમિકલ્સ સાફ કરવામાં આવે છે.
૩. દાણા બનાવવા (Granules Formation): ચોખ્ખા પ્લાસ્ટિકને મશીનરી દ્વારા પ્રોસેસ કરીને નાના-નાના દાણા એટલે કે ‘રિસાયકલ્ડ પ્લાસ્ટિક ગ્રેન્યુલ્સ’ (Plastic Granules) માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આ ગ્રેન્યુલ્સ એ વિવિધ પ્લાસ્ટિક ઉત્પાદક કંપનીઓ માટે કાચો માલ (Raw Material) બને છે.
₹૧૩ નો કચરો સીધો ₹૮૦ થી ₹૯૦ પ્રતિ કિલોમાં વેચાય છે
જે પ્લાસ્ટિક કચરો માત્ર ₹૧૩ પ્રતિ કિલોના ભાવે ખરીદવામાં આવ્યો હતો, તેને પ્રોસેસ કરીને તૈયાર કરાયેલા ગ્રેન્યુલ્સ બજારમાં આશરે ₹૮૦ થી ₹૯૦ પ્રતિ કિલો ના ભાવે વેચાય છે.
કાચા માલની ખરીદી અને આખરી પ્રોડક્ટની કિંમત વચ્ચેનો આ મોટો તફાવત જ આ બિઝનેસને અત્યંત નફાકારક બનાવે છે. આ રિસાયકલ્ડ ગ્રેન્યુલ્સનો ઉપયોગ મોટી કંપનીઓ દ્વારા નીચે મુજબની વસ્તુઓ બનાવવા માટે થાય છે:
ઓટોમોબાઈલ પાર્ટ્સ (કાર અને બાઇકના પ્લાસ્ટિક ભાગો)
પેકેજિંગ મટિરિયલ અને બોક્સ
પાઈપો અને ઘરેલુ વપરાશની વસ્તુઓ
કપડાં બનાવવા માટે વપરાતા સિન્થેટિક ફાઈબર
માસિક ૫૦ ટન ઉત્પાદન અને ₹૪૦ લાખનું ટર્નઓવર
આ કારોબારીના બિઝનેસ સ્કેલનો અંદાજ તેના માસિક ઉત્પાદન પરથી લગાવી શકાય છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ ફેક્ટરીમાં દર મહિને આશરે ૫૦ ટન (૫૦,૦૦૦ કિલો) રિસાયકલ્ડ પ્લાસ્ટિક ગ્રેન્યુલ્સ તૈયાર કરવામાં આવે છે.
જો ૫૦,૦૦૦ કિલો માલને સરેરાશ ₹૮૦ પ્રતિ કિલોના ભાવે પણ વેચવામાં આવે, તો માસિક ટર્નઓવર સીધું ₹૪૦ લાખ સુધી પહોંચી જાય છે.
જોકે, અહીં એ નોંધવું જરૂરી છે કે ₹૪૦ લાખ એ કુલ વેચાણ (Gross Sales) છે, સીધો ચોખ્ખો નફો નથી. આ રકમમાંથી કચરો ખરીદવાનો ખર્ચ, ફેક્ટરીનું વીજ બિલ, મોંઘી મશીનરીનો ઘસારો, કર્મચારીઓનો પગાર, પરિવહન (Transport) અને અન્ય ઓપરેશનલ ખર્ચાઓ બાદ કરવાના રહે છે. છતાં પણ બધો ખર્ચ કાઢ્યા પછી પણ આમાં ઘણો મોટો નફો બચે છે.
કમાણી સાથે પર્યાવરણનું રક્ષણ: એક શ્રેષ્ઠ સર્ક્યુલર ઈકોનોમી
આ સફળતાની વાર્તા માત્ર કરોડોની કમાણી પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ પર્યાવરણની દ્રષ્ટિએ પણ આ એક વરદાન સમાન છે. જે પ્લાસ્ટિક કચરો નદીઓ, નાળાઓ કે જમીનમાં ફેંકાઈને પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે, તેને લેન્ડફિલમાં જતો અટકાવીને ફરીથી વાપરી શકાય તેવી સામગ્રીમાં ફેરવવામાં આવે છે.
