આજના આધુનિક યુગમાં આરોગ્ય પ્રત્યે સજાગ લોકોમાં એક મોટો ભ્રમ ફેલાયેલો છે કે સફેદ ખાંડનું સેવન કરવાથી જ ડાયાબિટીસ થાય છે. આ ડરના કારણે અનેક લોકો ચા, કોફી, પરંપરાગત મીઠાઈઓ અને ગળપણવાળી ચીજો સંપૂર્ણપણે ત્યજી દેતા હોય છે. પરંતુ શું ખરેખર માત્ર સફેદ ખાંડ ખાવાથી જ ડાયાબિટીસ થાય છે? આધુનિક તબીબી સંશોધનો અને હેલ્થ એક્સપર્ટ્સના મતે આ સવાલનો જવાબ એટલો સીધો કે સરળ નથી. વિજ્ઞાન સ્પષ્ટ કરે છે કે માત્ર ખાંડ ખાવાથી જ સીધો ડાયાબિટીસ થતો નથી, પરંતુ લાંબા સમય સુધી પ્રોસેસ્ડ શુગરનું અતિશય સેવન અને તેની સાથે સંકળાયેલી બેઠાડુ જીવનશૈલી ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસનું જોખમ અનેકગણું વધારી દે છે.
ડાયાબિટીસ થવા પાછળના વાસ્તવિક તબીબી કારણો
માનવ શરીરમાં જ્યારે ઇન્સ્યુલિન હોર્મોન યોગ્ય રીતે કામ કરતું નથી અથવા પૂરતા પ્રમાણમાં બનતું નથી, ત્યારે લોહીમાં ગ્લુકોઝનું પ્રમાણ વધી જાય છે, જેને આપણે ડાયાબિટીસ કહીએ છીએ. વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો દર્શાવે છે કે આ સ્થિતિ સર્જાવા પાછળ માત્ર એક જ આહાર કારણીભૂત નથી હોતો. શરીરનું વધતું વજન (સ્થૂળતા), શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ કે કસરતનો અભાવ, અનિયમિત ખાવા-પીવાની ટેવો, માનસિક તાણ અને પરિવારમાં ડાયાબિટીસનો ઈતિહાસ (આનુવંશિકતા) જેવા અનેક જટિલ પરિબળો ભેગા મળીને આ રોગનું જોખમ ઊભું કરે છે. તેથી માત્ર સફેદ ખાંડને દોષ આપવો તબીબી દ્રષ્ટિએ સંપૂર્ણ સત્ય નથી.
વધુ પડતી ખાંડ કેવી રીતે બને છે જોખમી?
જો કોઈ વ્યક્તિ દરરોજ તેના આહારમાં જરૂરિયાત કરતાં વધુ ખાંડ લે છે, તો તેનાથી શરીરમાં વધારાની કેલરી ઉમેરાય છે. જ્યારે આ વધારાની કેલરી શારીરિક શ્રમ દ્વારા બળતી નથી, ત્યારે તે ચરબીના રૂપમાં જમા થાય છે. પરિણામે વજન વધે છે અને ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સની સમસ્યા ઊભી થાય છે. આ જ ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ આગળ જતાં ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસમાં પરિણમે છે. એટલે કે, ખાંડ સીધો ડાયાબિટીસ નથી કરતી, પરંતુ વજન વધારીને ડાયાબિટીસનો માર્ગ સુગમ બનાવે છે.
ખાંડવાળા પીણાં અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું મોટું જોખમ
ઘરમાં વપરાતી સામાન્ય ખાંડ કરતાં પણ વધુ નુકસાનકારક પેકેજ્ડ ખોરાક અને સોફ્ટ ડ્રિંક્સ છે. કોલ્ડ ડ્રિંક્સ, ફ્લેવર્ડ એનર્જી ડ્રિંક્સ, પેકેજ્ડ ફ્રૂટ જ્યુસ અને સોડા જેવા પીણાંમાં હાઈ-ફ્રુક્ટોઝ કોર્ન સિરપ અને પ્રોસેસ્ડ શુગર અત્યંત ઊંચા પ્રમાણમાં હોય છે. લોકો ઘણીવાર આ પીણાંને પાણીની જેમ પી જતા હોય છે, જેનાથી ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં શરીરમાં ખાંડનો મોટો જથ્થો પ્રવેશ કરે છે. સંશોધનોમાં બહાર આવ્યું છે કે આવા સુગરી ડ્રિંક્સનું નિયમિત સેવન કરનાર વ્યક્તિઓમાં ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ થવાનું જોખમ સામાન્ય લોકો કરતાં ઘણું વધારે હોય છે.
શું ખાંડ સંપૂર્ણપણે છોડી દેવી જોઈએ?
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, સામાન્ય અને સ્વસ્થ વ્યક્તિએ ખાંડને સંપૂર્ણપણે ત્યાગી દેવાની જરૂર નથી. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે રોજિંદા આહારમાં ખાંડના પ્રમાણ પર મર્યાદા અને સંતુલન જાળવવું. ચોકલેટ, બિસ્કિટ, કેક, પ્રોસેસ્ડ સ્વીટ્સ અને સોફ્ટ ડ્રિંક્સ જેવા વધારાના ગળપણને મર્યાદિત કરવું જોઈએ.
તદુપરાંત, જો કોઈ વ્યક્તિ ઘરનો બનાવેલો પૌષ્ટિક આહાર લે, રોજિંદા જીવનમાં ૩૦ થી ૪૦ મિનિટ ચાલે કે વ્યાયામ કરે અને પોતાની કેલરી ઇન્ટેક પર ધ્યાન આપે, તો તે ખાંડનું સંતુલિત સેવન કરીને પણ સંપૂર્ણ સ્વસ્થ રહી શકે છે. પરંતુ જો કોઈ વ્યક્તિને પહેલેથી જ પ્રી-ડાયાબિટીસ કે ડાયાબિટીસ હોય, તો તેણે ડૉક્ટર અને ડાયેટિશિયનની સલાહ મુજબ આહાર લેવો અત્યંત જરૂરી છે.
