ક્રેડિટ કાર્ડ વાપરનારાઓ માટે ચેતવણી! આ ભૂલ કરશો તો રાતોરાત બરબાદ થઈ જશે તમારો ક્રેડિટ સ્કોર!
આજના જમાનામાં કાર લેવી હોય, ઘર ખરીદવું હોય કે પછી ઈમરજન્સીમાં પર્સનલ લોન લેવી હોય, આપણો ક્રેડિટ સ્કોર (CIBIL Score) સૌથી મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જો તમારો ક્રેડિટ સ્કોર અચાનક ઘટી ગયો હોય, તો ગભરાવાની કે ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી. થોડી સમજદારી અને યોગ્ય નાણાકીય આદતો અપનાવીને તમે તેને ધીરે-ધીરે પૂર્વવત કરી શકો છો.
ઘણા લોકોના મનમાં એક મોટો સવાલ હોય છે કે “શું માત્ર ૬ મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં ક્રેડિટ સ્કોર સુધારી શકાય?” તેનો જવાબ છે – હા, કેટલાક કિસ્સાઓમાં ચોક્કસપણે આવું શક્ય છે! પરંતુ આ બાબત સંપૂર્ણપણે એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તમારો સ્કોર ઘટી જવા પાછળનું અસલી કારણ શું હતું. જો તમે તમારા લોનના હપ્તા અને ક્રેડિટ કાર્ડના કામ સમયસર પૂરા કરશો, તો પરિણામ ઝડપથી જોવા મળશે.
સમયસર ચૂકવણી: ક્રેડિટ સ્કોર વધારવાની પહેલી અને સોનાની ચાવી
ક્રેડિટ સ્કોર સુધારવાની શરૂઆત હંમેશા સમયસર ચૂકવણી (On-Time Payment) કરવાથી થાય છે. તમારી ક્રેડિટ હિસ્ટ્રીમાં તમારું પેમેન્ટ રેકોર્ડ સૌથી વધુ વજન ધરાવે છે.
દરેક હપ્તો સમયસર ભરો: સંકલ્પ કરો કે આવનારા ૬ મહિનામાં તમારી કોઈ પણ લોનની ઈએમઆઈ (EMI) કે ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ એક દિવસ પણ મોડું નહીં થાય.
ઓટો-ડેબિટ અને રિમાઇન્ડરનો ઉપયોગ કરો: જો તમને બિલની તારીખ યાદ ન રહેતી હોય, તો ફોનમાં કેલેન્ડર અalarm ગોઠવી દો. સૌથી ઉત્તમ રસ્તો એ છે કે બેંકમાંથી ‘Auto-Debit’ ની સુવિધા શરૂ કરાવી દો, જેથી તારીખ આવતાં જ બિલ મેળેમેળે કપાઈ જાય.
જ્યારે તમે સતત સમયસર ચૂકવણી કરો છો, ત્યારે બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓને તમારા પર ભરોસો બેસે છે કે તમે નાણાકીય રીતે જવાબદાર વ્યક્તિ છો.
ક્રેડિટ કાર્ડનો વધુ પડતો વપરાશ ટાળો (Credit Utilization Ratio)
માત્ર બિલ સમયસર ભરી દેવું પૂરતું નથી, પરંતુ તમે તમારા કાર્ડની મર્યાદા (Credit Limit) માંથી કેટલો વપરાશ કરો છો તે પણ ખૂબ મહત્વનું છે.
માની લો કે તમારા ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટ ₹૧ લાખ છે અને તમે દર મહિને તેમાંથી ₹૯૦,૦૦૦ થી ₹૧ લાખ સુધીનો પૂરો ખર્ચ કરી નાખો છો. ભલે તમે બિલ સમયસર ભરતા હોવ, પરંતુ બેંકની નજરમાં આ બાબત તમને “નાણાકીય રીતે આશ્રિત” અથવા જોખમી ગ્રાહક દર્શાવે છે.
મર્યાદા ધ્યાનમાં રાખો: નિષ્ણાતોના મતે, હંમેશા તમારી ક્રેડિટ લિમિટના ૩૦% થી વધુ ખર્ચ ન કરવો જોઈએ.
જૂનું દેવું ચૂકવો: જો કાર્ડ પર જૂનું ક્રેડિટ કાર્ડ બિલ કે વ્યાજ બાકી હોય, તો નવા ખર્ચ કરવાને બદલે પહેલા તેને ધીરે-ધીરે ચૂકવીને પૂરું કરો.
વારંવાર નવી લોન કે કાર્ડ માટે અરજી ન કરો
જો કોઈ એક બેંકે તમારી લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડની અરજી નકારી કાઢી હોય, તો ઉતાવળમાં આવીને તરત જ બીજી ૪-૫ બેંકોમાં અરજી કરવાની ભૂલ ક્યારેય ન કરો.
જ્યારે પણ તમે નવી લોન માટે એપ્લાય કરો છો, ત્યારે બેંક તમારી ક્રેડિટ રિપોર્ટ તપાસે છે, જેને કાનૂની ભાષામાં ‘Hard Inquiry’ કહેવામાં આવે છે. ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં જો વારંવાર આવી ઈન્ક્વાયરી થાય, તો ક્રેડિટ સ્કોર ઝડપથી નીચે પડી જાય છે.
તમારી અરજી કેમ રિજેક્ટ થઈ તેનું અસલી કારણ સમજો. જો સ્કોર ઓછો હોવાને કારણે એવું થયું હોય, તો પહેલા સ્કોર સુધારો અને ત્યારબાદ જ ભવિષ્યમાં નવી લોન માટે અરજી કરો.
તમારી ક્રેડિટ રિપોર્ટ નિયમિતપણે ચેક કરો
ઘણી વખત એવું પણ બને છે કે તમારી કોઈ જ ભૂલ ન હોવા છતાં તમારો ક્રેડિટ સ્કોર ખરાબ થઈ જાય છે! આવું બેંક કે સિબિલ (CIBIL) ની ટેકનિકલ ભૂલ અથવા ગલત રિપોર્ટિંગને કારણે થઈ શકે છે.
એટલા માટે વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું ૨ થી ૩ વખત તમારી ક્રેડિટ રિપોર્ટ બારીકાઈથી ચકાસવી જોઈએ:
શું રિપોર્ટમાં એવી કોઈ લોન દર્શાવે છે જે તમે ક્યારેય લીધી જ નથી?
શું તમે પૂરેપૂરી ચૂકવી દીધેલી જૂની લોન હજુ પણ રિપોર્ટમાં ‘ચાલુ’ (Active) દેખાય છે?
શું સમયસર ભરેલા હપ્તાને ‘Late Payment’ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે?
જો તમને તમારી રિપોર્ટમાં આવી કોઈ પણ ભૂલ કે ગડબડ દેખાય, તો તરત જ સંબંધિત બેંક અથવા ક્રેડિટ બ્યુરો (જેમ કે CIBIL, Experian) નો સંપર્ક કરીને ઓનલાઈન ડિસ્પ્યુટ (Dispute) ફાઈલ કરો અને ભૂલ સુધરાવો. ભૂલ સુધરતા જ સ્કોર તરત વધી જશે.
શું ખરેખર ૬ મહિનામાં ચમત્કાર થઈ શકે?
હા, કેટલાક લોકો માટે ૬ મહિનામાં ક્રેડિટ સ્કોરમાં મોટો સુધારો શક્ય છે. જો તમારો સ્કોર તાજેતરમાં થયેલા એક-બે મોડા પેમેન્ટ, કાર્ડના વધુ પડતા વપરાશ અથવા રિપોર્ટની કોઈ ભૂલના કારણે ઘટ્યો હોય, તો આ ભૂલો સુધારતા જ ૬ મહિનાની અંદર સ્કોરમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી શકે છે.
પરંતુ, જો તમારી પર ભૂતકાળના ઘણા બધા જૂના દેવા બાકી હોય, ડિફોલ્ટ થયેલું હોય કે લોન એનપીએ (NPA) થઈ ગઈ હોય, તો આ સ્થિતિમાંથી બહાર આવવામાં અને સ્કોર સુધરવામાં ૬ મહિનાથી વધુ સમય (આશરે ૧ થી ૨ વર્ષ) પણ લાગી શકે છે.
