જૂનો પગાર ભૂલી જાઓ! આઠમા પગાર પંચમાં પટાવાળાનો પગાર ₹૪૬,૦૦૦ અને અફસરનો ₹૧.૪૪ લાખને પાર?
આઠમા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ને લઈને કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓમાં હાલના દિવસોમાં ભારે ઉત્સાહ અને ચર્ચાનો માહોલ છે. દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા આ અંગે સતત બેઠકો યોજાઈ રહી છે. હાલમાં પગાર વધારાને લઈને સૌથી મોટી ચર્ચા ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) પર કેન્દ્રિત છે. કર્મચારીઓ આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા છે કે આઠમા પગાર પંચના અમલ પછી તેમના હાથમાં વાસ્તવિક પગાર કેટલો આવશે.
જો કેન્દ્ર સરકાર સાતમા પગાર પંચની જેમ આઠમા પગાર પંચમાં પણ ૨.૫૭ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરે છે, તો સરકારી કર્મચારીઓ માટે મોટા જેકપોટથી ઓછું નહીં હોય. ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે આ ગણતરીથી પટાવાળા, શિક્ષકથી લઈને વર્ગ-૧ (Class-1) ના સિવિલ સર્વન્ટ્સ અને અફસરોના પગારમાં કેટલો મજબૂત ઉછાળો આવશે.

ફિટમેન્ટ ફેક્ટર શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
કોઈપણ પગાર પંચની ગણતરી સમજતા પહેલા ફિટમેન્ટ ફેક્ટર શું છે તે સમજવું ખૂબ જરૂરી છે. વાસ્તવમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ એક પ્રકારનો મલ્ટિપ્લાયર (ગુણક) છે. જ્યારે પણ નવું પગાર પંચ લાગુ કરવામાં આવે છે, ત્યારે જૂના પગાર પંચના મૂળ પગાર (Basic Salary) ને આ ફેક્ટર વડે ગુણીને નવો બેઝિક પગાર નક્કી કરવામાં આવે છે.
સાતમા પગાર પંચમાં આ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ૨.૫૭ રાખવામાં આવ્યો હતો. જો આ વખતે પણ સરકાર આ જ ફોર્મ્યુલા અપનાવે છે, તો ગણતરી અત્યંત સરળ બની રહેશે. નવો મૂળ પગાર શોધવા માટે કર્મચારીઓએ પોતાના સાતમા પગાર પંચના મૂળ પગારને ૨.૫૭ વડે ગુણવાનો રહેશે.
પટાવાળાથી લઈને શિક્ષકો સુધી: કોના ખાતામાં કેટલા નાણાં આવશે?
હવે વાત કરીએ કે વિવિધ હોદ્દા પર કામ કરતા કર્મચારીઓના પગારમાં કેટલો તફાવત આવશે:
ગ્રુપ-ડી / પટાવાળા (લેવલ-૧): સાતમા પગાર પંચ હેઠળ લેવલ-૧ ના કર્મચારીનો પ્રારંભિક મૂળ પગાર ૧૮,૦૦૦ રૂપિયા છે. જો ૨.૫૭ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ થાય છે, તો આ બેઝિક પે સીધો વધીને ૪૬,૨૬૦ રૂપિયા થઈ જશે. એટલે કે મૂળ પગારમાં સીધો ૨૮,૨૬૦ રૂપિયાનો વધારો થશે.
પ્રાથમિક અને TGT શિક્ષક (લેવલ-૬): લેવલ-૬ પર કામ કરતા પ્રાથમિક અથવા TGT શિક્ષકનો વર્તમાન પ્રારંભિક મૂળ પગાર ૩૫,૪૦૦ રૂપિયા છે. આ નવો ફોર્મ્યુલા લાગુ થતાં જ તેમનો મૂળ પગાર વધીને લગભગ ૯૧ હજાર રૂપિયા (૯૦,૯૭૮ રૂપિયા) થઈ જશે. જેમાં સીધો ૫૫,૫૭૮ રૂપિયાનો વધારો જોવા મળશે.

વિગતવાર સરખામણી કોષ્ટક (Table)
અહીં જુદા જુદા સ્તરના કર્મચારીઓના મૂળ પગારની ગણતરી દર્શાવવામાં આવી છે:
| હોદ્દો / કર્મચારી વર્ગ | ૭મા પગાર પંચમાં ન્યૂનતમ બેઝિક સેલરી | ૨.૫૭ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પછી નવી બેઝિક સેલરી | બેઝિક સેલરીમાં કુલ વધારો |
| પટાવાળા / MTS (લેવલ ૧) | ₹૧૮,૦૦૦ | ₹૪૬,૨૬૦ | +₹૨૮,૨૬૦ |
| શિક્ષક / TGT (લેવલ ૬) | ₹૩૫,૪૦૦ | ₹૯૦,૯૭૮ | +₹૫૫,૫૭૮ |
| ક્લાસ-૧ અફસર / IAS-SDM (લેવલ ૧૦) | ₹૫૬,૧૦૦ | ₹૧,૪૪,૧૭૭ | +₹૮૮,૦૭૭ |
વર્ગ-૧ અફસરોના પગારમાં તગડો ઉછાળો
ક્લાસ-૧ અધિકારીઓ માટે પણ આ ફોર્મ્યુલા ખૂબ મોટા ખુશખબર લઈને આવશે. લેવલ-૧૦ ના અધિકારીઓ (જેમ કે આઈએએસ, એસડીએમ કે ડીએસપી) ની વર્તમાન પ્રારંભિક બેઝિક સેલરી ૫૬,૧૦૦ રૂપિયા છે. જ્યારે તેમાં ૨.૫૭ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ગુણવામાં આવશે, ત્યારે આ આંકડો ૧,૪૪,૧૭૭ રૂપિયા પર પહોંચી જશે. આનો અર્થ એ થયો કે અધિકારીઓનો પ્રારંભિક મૂળ પગાર જ ૧.૪૪ લાખ રૂપિયાને પાર થઈ જશે.
ભથ્થાઓ અને પેન્શનરોને પણ થશે મોટો ફાયદો
આઠમા પગાર પંચનો લાભ માત્ર મૂળ પગાર સુધી સીમિત નહીં રહે. બેઝિક પે વધવાની સાથે જ અન્ય તમામ ભથ્થાઓ પર તેની સીધી અને સકારાત્મક અસર પડશે.
ડીએ (DA) રિસેટ: નવું પગાર પંચ લાગુ થતાં જ મોંઘવારી ભથ્થું (DA) શૂન્ય (0%) થઈ જશે અને તે નવી બેઝિક સેલરી પર નવેસરથી ગણવામાં આવશે.
HRA અને TA: ઘરભાડા ભથ્થું (HRA) અને પ્રવાસ ભથ્થું (TA) પણ આ નવી બેઝિક સેલરીના આધારે જ સુધારવામાં આવશે, જેનાથી કર્મચારીઓનો ટેક-હોમ (હાથમાં આવતો) પગાર ખૂબ વધી જશે.
ન્યૂનતમ પેન્શનમાં ઉછાળો: નિવૃત્ત કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે પણ આ મોટી રાહત સાબિત થશે. હાલમાં જે ન્યૂનતમ પેન્શન ૯,૦૦૦ રૂપિયા છે, તે ૨.૫૭ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સાથે વધીને ૨૩,૧૩૦ રૂપિયા થઈ જશે.
