ઈપીએફઓ નો માસ્ટર પ્લાન: જાણો ₹૧૫,૦૦૦ ની સેલરી પર રિટાયરમેન્ટ પછી કેટલા રૂપિયા ગેરંટી સાથે મળશે!
ખાનગી ક્ષેત્રમાં (પ્રાઇવેટ સેક્ટર) નોકરી કરતા કર્મચારીઓ માટે મહિનાની પહેલી તારીખે આવતો સેલરીનો મેસેજ જેટલો માનસિક શાંતિ આપે છે, નિવૃત્તિ (રિટાયરમેન્ટ) પછીનો વિચાર એટલી જ ચિંતા આપે છે. સરકારી નોકરીની જેમ પ્રાઇવેટ સેક્ટરમાં લાઈફટાઈમ ફિક્સ પેન્શનની ગેરંટી હોતી નથી. પરંતુ, જો તમારી બેઝિક સેલરીમાંથી દર મહિને પીએફ (પ્રોવિડન્ટ ફંડ) કપાય છે, તો તમારે તમારી નિવૃત્તિના આયોજન અંગે બહુ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી.
મોટાભાગના લોકોને એવું લાગે છે કે પીએફ ખાતામાં જમા થતા તમામ નાણાં માત્ર એક રિટાયરમેન્ટ ફંડ છે, જે નોકરી પૂરી થતાં એકસાથે (Lump Sum) મળી જશે. પરંતુ આનું નાણાકીય માળખું થોડું અલગ છે. તમારી બેઝિક સેલરીમાંથી જે હિસ્સો કપાય છે, તે સીધો તમારા ઈપીએફ (EPF) એકાઉન્ટમાં જાય છે. તમારી કંપની પણ તમારા જેટલું જ યોગદાન આપે છે, પરંતુ કંપનીના તે યોગદાનનો એક મોટો હિસ્સો (૮.૩૩%) સીધો તમારા પેન્શન ફંડ એટલે કે ઈપીએસ (EPS – Employees’ Pension Scheme) માં જતો રહે છે.
આ એ જ ફંડ છે જે તમારી નોકરીના વર્ષો દરમિયાન ધીમે-ધીમે એકઠું થઈને ઘડપણનો સહાર બનતું હોય છે. જોકે, આ પેન્શનનો લાભ મેળવવા માટે બે મુખ્ય શરતો છે: ૧. તમે ઓછામાં ઓછી ૧૦ વર્ષની ‘પેન્શન યોગ્ય નોકરી’ (Pensionable Service) પૂરી કરી હોય. ૨. પૂર્ણ પેન્શન મેળવવા માટે તમારી ઉંમર ૫૮ વર્ષની હોવી જોઈએ.
કોઈપણ ફાઇનાન્સિયલ એડવાઇઝર વગર જાતે જ સમજો પેન્શનની ગણતરી
તમારા પેન્શનનું ગણિત સમજવા માટે તમારે કોઈ સીએ (CA) કે નાણાકીય નિષ્ણાતના ચક્કર કાપવાની જરૂર નથી. ઈપીએફઓ (EPFO) એ આ માટે એક ખૂબ જ પારદર્શક અને સરળ ફોર્મ્યુલા બનાવ્યો છે.
ફોર્મ્યુલા:
માસિક પેન્શન = (પેન્શન યોગ્ય સેલરી × નોકરીના કુલ વર્ષ) ÷ ૭૦
અહીં એક ટેકનિકલ બાબત સમજવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ઈપીએફઓ ના વર્તમાન નિયમો મુજબ, પેન્શનની ગણતરી માટે મહત્તમ સેલરી (બેઝિક + ડીએ) ની મર્યાદા રૂપિયા ૧૫,૦૦૦ પ્રતિ માસ નક્કી કરવામાં આવી છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે તમારી બેઝિક સેલરી ભલે દર મહિને ૨ લાખ રૂપિયા કેમ ન હોય, પરંતુ ઈપીએફઓ તમારા પેન્શનનું કેલ્ક્યુલેશન ૧૫,૦૦૦ ની લિમિટ (Capping) ના આધારે જ કરશે.
ફોર્મ્યુલામાં ‘નોકરીના કુલ વર્ષ’ નો મતલબ એ સમગ્ર સમયગાળાથી છે, જ્યાં સુધી તમે તમારા ઈપીએસ એકાઉન્ટમાં સતત યોગદાન આપ્યું છે.
ઉદાહરણ દ્વારા સમજો પેન્શનનું ગણિત
ચાલો, આ બાબતને કન્હૈયા નામના વ્યક્તિના ઉદાહરણથી સમજીએ, જેઓ ટૂંક સમયમાં નિવૃત્ત થવાના છે. માની લઈએ કે રિટાયરમેન્ટ સુધી કન્હૈયાના ઈપીએસ કોન્ટ્રિબ્યુશનનો કુલ સમયગાળો ૫૦ વર્ષ છે.
કારણ કે પેન્શન ગણતરી માટે પગારની મર્યાદા ૧૫,૦૦૦ રૂપિયા ફિક્સ છે, તેથી કન્હૈયાના પેન્શનનું ગણિત કંઈક આ મુજબ બનશે:
સેલરી કૅપિંગ (મહત્તમ સેલરી): ₹૧૫,૦૦૦
નોકરીના કુલ વર્ષ: ૫૦ વર્ષ
કેલ્ક્યુલેશન: ૧૫,૦૦૦ × ૫૦ ÷ ૭૦ = ₹૧૦,૭૧૪
આ ગણતરી મુજબ, કન્હૈયાનું માસિક પેન્શન ૧૦,૭૧૪ રૂપિયા બનશે. એટલે કે નિવૃત્તિ પછી તેમને દર મહિને કોઈ પણ ઝંઝટ વગર આશરે ૧૦,૭૧૪ રૂપિયાનું ફિક્સ પેન્શન મળતું રહેશે.
સમય કરતાં પહેલાં પેન્શન લેવાથી થતું મોટું નુકસાન
ઈપીએફઓ ની આ સ્કીમમાં તમારી ઉંમર ખૂબ મોટો ભાગ ભજવે છે. જો કન્હૈયા ૫૮ વર્ષની ઉંમરની રાહ જોયા વિના ૫૦ વર્ષની વયે જ આગોતરું (Early Pension) પેન્શન લેવાનું શરૂ કરી દે, તો તેમને ભારે નાણાકીય નુકસાન વેઠવું પડશે.
ઈપીએફઓ ના નિયમો અનુસાર, ૫૮ વર્ષ પહેલાં પેન્શન શરૂ કરાવવા પર દર વર્ષે ૪% ના દરે પેન્શનમાં કાપ મૂકવામાં આવે છે. ૫૦ વર્ષની ઉંમરે પેન્શન લેવાથી ૮ વર્ષ વહેલું પેન્શન શરૂ થાય, જેનો અર્થ એ થાય કે દર મહિને મળતા કુલ પેન્શનમાંથી ૩૨% જેટલી રકમ કાયમ માટે ઘટી જશે.
તેથી, તમારી સખત મહેનતની કમાણીનો પૂરેપૂરો ફાયદો મેળવવા માટે ૫૮ વર્ષની ઉંમર સુધી રાહ જોવી એ જ સૌથી બુદ્ધિપૂર્વકનો અને સમજદારીભર્યો નિર્ણય છે.
