બ્રિક્સ સમિટમાં ઈરાનના વિદેશ મંત્રીની બેટિંગ, અમેરિકાને સમજૂતીનું સન્માન કરવા કડક ચેતવણી
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને મુત્સદ્દીગીરીના વૈશ્વિક મંચ પર હાલમાં બ્રિક્સ સમિટની ચર્ચા જોરશોરથી ચાલી રહી છે. ભારત દ્વારા આયોજિત આ ઐતિહાસિક સમિટમાં વિશ્વભરના દિગ્ગજ નેતાઓ ભાગ લઈ રહ્યા છે. આ મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં વૈશ્વિક આર્થિક નીતિઓ અને પરસ્પર સહયોગ અંગે ચર્ચા-વિચારણા થઈ રહી છે, ત્યારે વિશ્વનું ધ્યાન પશ્ચિમ એશિયામાં પ્રવર્તતા તણાવ અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના બગડતા સંબંધો પર પણ કેન્દ્રિત છે.
આ મહત્વપૂર્ણ મંચ પરથી ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચી (Abbas Araghchi) એ અમેરિકાને એક સ્પષ્ટ અને કડક સંદેશ આપ્યો છે. ટીવી 9 ભારતવર્ષ સાથે થયેલી એક ખાસ વાતચીત દરમિયાન ઈરાની વિદેશ મંત્રીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે અમેરિકાએ પોતાની આક્રમક નીતિઓ અને કાર્યવાહીને રોકવી જોઈએ તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સમજૂતીઓનું પૂરી ઈમાનદારીથી સન્માન કરવું જોઈએ.
આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય ભજવે રચનાત્મક ભૂમિકા: અરાગચી
બ્રિક્સ સમિટમાં ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિની સાથે સાથે પહોંચેલા વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીને જ્યારે આ સવાલ કરવામાં આવ્યો કે વર્તમાન અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને યુદ્ધ જેવા હાલાતોને કાબૂમાં લેવામાં ભારત અને બ્રિક્સ દેશો શું મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે, ત્યારે તેમણે ખૂબ જ સંતુલિત અને સ્પષ્ટ પ્રતિક્રિયા આપી.
અરાગચીજીએ કહ્યું, “મારો દ્રઢ વિશ્વાસ છે કે સમગ્ર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે આગળ આવવું જોઈએ અને અમેરિકાની વધતી જતી આક્રમક કાર્યવાહી અને મનસ્વી વલણને અંકુશમાં લેવા માટે રચનાત્મક ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ.” તેમણે વધુમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઈરાન ક્યારેય યુદ્ધ કે સંઘર્ષનું સમર્થન કરતું નથી; તેના બદલે, તેમનો દેશ હંમેશા મુત્સદ્દીગીરી, વાતચીત અને શાંતિપૂર્ણ વાટાઘાટોમાં વિશ્વાસ રાખે છે. આ પ્રદેશમાં શાંતિ અને સ્થિરતા સ્થાપિત કરવા માટે ઈરાન આ દિશામાં શક્ય તમામ પ્રયાસો કરી રહ્યું છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને સમજૂતીના ઉલ્લંઘન પર ઈરાનનું વલણ
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા મુખ્ય વિવાદનું મૂળ સમજૂતીનું પાલન ન થવું તે છે. આના પર ખુલીને વાત કરતા ઈરાની વિદેશ મંત્રીએ કહ્યું કે અમે તે સમજૂતીના એકતરફી ઉલ્લંઘનને બિલકુલ સહન કરી શકીએ નહીં જેને આપસી સહમતિથી તૈયાર કરવામાં આવી હતી. અમારી પાસે એક ખૂબ જ મજબૂત અને કાનૂની રૂપે સ્પષ્ટ સમજૂતી પત્ર (MoU) હાજર છે.
અરાગચીજીએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને અમેરિકી પ્રશાસનને યાદ અપાવતા કહ્યું, “એક હસ્તાક્ષરકર્તાના રૂપમાં, અમેરિકા અને તેના રાષ્ટ્રપતિની આ નૈતિક અને કાનૂની જવાબદારી બને છે કે તેઓ આ સમજૂતીનું પૂરું સન્માન કરે. જો અમેરિકા આ સમજૂતીની શર્તોનું સન્માન કરે છે અને તેના હેઠળ પોતાની નક્કી કરેલી જવાબદારીઓને ફરીથી ઈમાનદારીથી નિભાવવાનું શરૂ કરી દે છે, તો ઈરાન પણ સ્વાભાવિક રૂપે પોતાની દરેક જવાબદારીને પૂરી કરવા માટે પૂરી રીતે પ્રતિબદ્ધ રહેશે.” તેમનું આ નિવેદન સાફ ઈશારો કરે છે કે ઈરાન વાતચીત માટે આજે પણ તૈયાર છે, શરત એટલી કે સામે પક્ષ પોતાની વિશ્વસનીયતા સાબિત કરે.
ડોલરના વર્ચસ્વને પડકાર: સ્થાનિક મુદ્રાઓના ઉપયોગ પર ગંભીર ચર્ચા
બ્રિક્સ (BRICS) સમિટમાં માત્ર રાજકીય અને રાજદ્વારી મુદ્દાઓ પર જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્રને અસર કરતા મુખ્ય આર્થિક નિર્ણયો પર પણ ઊંડાણપૂર્વકની ચર્ચાઓ થઈ હતી. ઈરાનના વિદેશ મંત્રીએ મીડિયાને જણાવ્યું હતું કે સમિટ દરમિયાન પરસ્પર વેપારને વેગ આપવા માટે યુએસ ડોલરના વિકલ્પો અંગે ગંભીર વિચાર-વિમર્શ કરવામાં આવ્યો હતો.
અરાગચીના જણાવ્યા અનુસાર, બ્રિક્સ દેશો વચ્ચે હવે અમેરિકી ડોલર પર નિર્ભરતા ઓછી કરવા અને આપસી વેપાર માટે સ્થાનિક તથા રાષ્ટ્રીય મુદ્રાઓ (National Currencies) નો જ ઉપયોગ કરવાને લઈને વ્યાપક સહમતિ બનતી દેખાઈ રહી છે. તેમણે આ વાતનો વિશેષ ઉલ્લેખ કર્યો કે આ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા પર રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન, ભારતના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશકિયાન વચ્ચે થયેલી ગાઢ વાતચીતે આખી દુનિયાનું ધ્યાન પોતાના તરફ ખેંચ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં પણ આ આર્થિક બદલાવને લઈને ચર્ચાઓનો દોર શરૂ થઈ ગયો છે, જે આગામી સમયમાં વૈશ્વિક વેપારની દિશા નક્કી કરી શકે છે.
પીએમ મોદી અને ઈરાની રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશકિયાનની દ્વિપક્ષીય બેઠક રહી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ
શનિવારે, મુખ્ય બ્રિક્સ સમિટની સાથે સાથે મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠકોનો દોર પણ યોજાયો હતો. આ સંદર્ભમાં, ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયન વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાઈ હતી; આ બેઠક રાજદ્વારી અને વ્યૂહાત્મક એમ બંને દ્રષ્ટિકોણથી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
જાણકારોનું માનવું છે કે ભારત અને ઈરાનના જૂના અને ગાઢ સંબંધો રહ્યા છે. આ પહેલા બંને નેતાઓ બિશ્કેકમાં આયોજિત એસસીઓ (SCO) શિખર સંમેલન દરમિયાન પણ મળી ચૂક્યા છે. વર્તમાન વૈશ્વિક ઉથલ-પાથલ વચ્ચે પ્રધાનમંત્રી મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પેજેશકિયાન વચ્ચે થયેલી આ મુલાકાત બંને દેશોના આપસી વેપાર, ક્ષેત્રીય સુરક્ષા અને ચાબહાર બંદરગાહ જેવા રણનીતિક પ્રોજેક્ટ્સને વધુ વેગ આપવા માટે સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
