AI ચેટબોટે આપ્યો ખોટો રિપોર્ટ, બોમ્બર વિમાનો હવામાં તૈનાત! જાણો અમેરિકા-ચીન સૈન્ય ડ્રામાની આખી વાત
હાલના આધુનિક સમયમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા એટલે કે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ દરેક ક્ષેત્રે ઝડપથી વધી રહ્યો છે. સંરક્ષણ અને સુરક્ષા ક્ષેત્રે પણ નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા માટે AIનો સહારો લેવામાં આવી રહ્યો છે. પરંતુ, તાજેતરમાં સામે આવેલા એક અહેવાલે સમગ્ર વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. AI ચેટબોટ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલા એક ખોટા ઈન્ટેલિજન્સ રિપોર્ટને કારણે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે ગંભીર લશ્કરી અથડામણ થતાં થતાં રહી ગઈ હતી. જો સમયસર આ ભૂલ પકડાઈ ન હોત, તો બે પરમાણુ મહાસત્તાઓ વચ્ચે યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું હોત.
આ ઘટના દર્શાવે છે કે જ્યારે સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક નિર્ણયો લેવાના હોય ત્યારે ટેકનોલોજી પર આંધળો વિશ્વાસ મૂકવો કેટલો જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. માનવ બુદ્ધિ અને ચકાસણી વગર માત્ર AI આધારિત માહિતી પર નિર્ભર રહેવું એ આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે મોટું સંકટ ઊભું કરી શકે છે.
શંકાસ્પદ જહાજ અને પરમાણુ સામગ્રીની અફવા
મળતી માહિતી મુજબ, મધ્ય પૂર્વ (Middle East) વિસ્તારમાં એક ચીની જહાજ પસાર થઈ રહ્યું હતું. અમેરિકી ઈન્ટેલિજન્સને એવા સંકેતો મળ્યા કે આ જહાજ પર એવા સાધનો અથવા ઘટકો લઈ જવામાં આવી રહ્યા છે જેનો ઉપયોગ પરમાણુ હથિયાર પ્રોગ્રામમાં થઈ શકે છે. આ માહિતીને અમેરિકન આર્મી દ્વારા અત્યંત ગંભીરતાથી લેવામાં આવી હતી અને તાત્કાલિક ધોરણે આ જહાજને દરિયામાં જ રોકવાની (Intercept) તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી હતી.
સ્થિતિ એટલી તંગ બની ગઈ હતી કે અમેરિકાના સશસ્ત્ર સૈનિકો ચીની જહાજ પર ઉતરવા માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર હતા અને લશ્કરી વિમાનો પણ હવામાં તૈનાત કરી દેવામાં આવ્યા હતા. કોઈપણ ક્ષણે મોટો લશ્કરી સંઘર્ષ શરૂ થઈ શકે તેમ હતો. જોકે, કામગીરી શરૂ થાય તે પહેલાં જ વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ આ સમગ્ર ઈન્ટેલિજન્સ રિપોર્ટની પુનઃચકાસણી કરવાનો નિર્ણય લીધો. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે જે રિપોર્ટના આધારે આટલું મોટું મિશન ઘડવામાં આવ્યું હતું તે સંપૂર્ણપણે ભ્રામક અને ખોટો હતો.
AI ચેટબોટની ભૂલથી ઈન્ટેલિજન્સ સિસ્ટમ સુધી પહોંચેલો ખોટો રિપોર્ટ
આ આખી ઘટનાની શરૂઆત હવાઈ સ્થિત ‘યુએસ સ્પેશિયલ ઓપરેશન્સ કમાન્ડ પેસિફિક’ (US Special Operations Command Pacific) ખાતેથી થઈ હતી. ત્યાં તૈનાત એક ઈન્ટેલિજન્સ એનાલિસ્ટે જહાજના સામાનની યાદી (Manifest)નું વિશ્લેષણ કરતી વખતે એક AI ચેટબોટની મદદ લીધી હતી. આ AI ચેટબોટે સામાન વિગતોનો ખોટો અર્થ ઘટાવ્યો અને સામાન્ય સામગ્રીને પરમાણુ હથિયારો સાથે જોડાયેલી વસ્તુ તરીકે દર્શાવી દીધી.
એનાલિસ્ટે આ વિગતોની જાતે યોગ્ય ચકાસણી કર્યા વગર જ તેને સત્તાવાર ઈન્ટેલિજન્સ રિપોર્ટમાં સામેલ કરી દીધી. આ ખોટો રિપોર્ટ લશ્કરી કમાન્ડ સિસ્ટમમાં આગળ વધતો ગયો અને દરેક સ્તરે તેને સાચો માની લેવામાં આવ્યો. આખરે, જ્યારે યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (US CENTCOM) સુધી વાત પહોંચી, ત્યારે લશ્કરી તૈયારીઓ આખરી તબક્કામાં હતી. એક સ્ત્રોતે આ અંગે જણાવ્યું હતું કે, “આ રિપોર્ટ તદ્દન ખોટો હતો અને તેના કારણે લગભગ યુદ્ધ શરૂ થઈ ગયું હતું.”
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે AIના ઉપયોગ પર ઊભા થતા ગંભીર સવાલો
આ ઘટનાએ લશ્કરી અને સરકારી પ્રક્રિયાઓમાં AIના અનિયંત્રિત ઉપયોગ અંગે ચિંતા વધારી દીધી છે. લશ્કરી નિર્ણયો ખુબ જ ઝડપથી લેવાના હોય છે, પરંતુ જો નિર્ણયો પાયાવિહોણી માહિતી પર આધારિત હોય તો તેનું પરિણામ ભયાનક આવી શકે છે.
તાજેતરમાં જ, સંરક્ષણ ક્ષેત્રે AIના જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને અગ્રણી AI કંપની ‘એન્થ્રોપિક’ (Anthropic)ના એક સંશોધકે રાજીનામું આપ્યું હતું. તેમણે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે વધુ પડતી શક્તિશાળી AI સિસ્ટમ્સ માનવજાત માટે મોટું જોખમ ઊભું કરી શકે છે. કેટલાક નિષ્ણાતોનું તો ત્યાં સુધી માનવું છે કે અંકુશ વિનાનું AI ભવિષ્યમાં માનવ અસ્તિત્વ માટે ખતરો બની શકે છે. બીજી તરફ, રાજકીય ક્ષેત્રે AIના વિકાસ પર કડક નિયંત્રણો લાદવા સામે વિરોધ પણ જોવા મળી રહ્યો છે, જેના કારણે સુરક્ષાત્મક નિયમો બનાવવાનું કામ જટિલ બન્યું છે.
અમેરિકા-ચીન તણાવ અને અન્ય સુરક્ષા ઘટનાઓ
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે પહેલાથી જ ટેકનોલોજી અને લશ્કરી ક્ષેત્રે તણાવપૂર્ણ વાતાવરણ છે. આવી સ્થિતિમાં AIની ભૂલના કારણે સર્જાયેલી આ ઘટના બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ વણસી શકી હોત.
દરમિયાન, અન્ય એક સુરક્ષા સંબંધિત ઘટનામાં, ઓસ્ટ્રેલિયાથી અમેરિકા રિપેરિંગ માટે મોકલવામાં આવી રહેલા F-35 ફાઈટર જેટના કેટલાક સંવેદનશીલ ભાગો (જેમાં સ્ટીલ્થ કેનોપી પણ સામેલ હતી) હોંગકોંગ તરફ રવાના થઈ ગયા હતા અને ત્યારબાદ તે ગુમ થયા હોવાના અહેવાલ મળ્યા છે. F-35ની સપ્લાય ચેઈન સંભાળતી કંપની લોકહીડ માર્ટીને આ અંગે સુરક્ષા કારણોસર વધુ વિગતો આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે, પરંતુ તેમણે દાવો કર્યો છે કે તેઓ તમામ નિયમોનું પાલન કરે છે.
