હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સુરક્ષાથી ભારતમાં ગેસના ભાવ પર શું અસર થશે? જાણો સંપૂર્ણ વિગત
આજે રવિવાર, ૨૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ દેશની સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL), ભારત પેટ્રોલીયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલીયમ (HPCL) દ્વારા ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG રાંધણ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. સામાન્ય ગ્રાહકો અને ગૃહિણીઓ માટે આ રાહતના સમાચાર છે કારણ કે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઘરેલુ ગેસના દરો મોટાભાગે યથાવત અને સ્થિર જાળવી રાખવામાં આવ્યા છે.
બીજી તરફ, વ્યાપારી હેતુ માટે વપરાતા ૧૯ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં ચાલુ સપ્ટેમ્બર મહિનાની શરૂઆતમાં પ્રતિ સિલિન્ડર રૂ. ૯.૫૦ નો મામૂલી વધારો નોંધાયો હતો, ત્યારબાદ આજે તેના દરોમાં પણ કોઈ નવો ફેરફાર થયો નથી.
ઘરેલુ સિલિન્ડરના ભાવમાં ક્યારે થયો હતો ફેરફાર?
વર્ષ ૨૦૨૬ માં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભૂરાજકીય તણાવ અને ક્રૂડ ઓઇલ તેમજ એલએનજી (LNG) ની સપ્લાય ચેઇનમાં સર્જાયેલા અવરોધોને કારણે ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં બે વાર નોંધપાત્ર વધારો કરવો પડ્યો હતો. પ્રથમ વધારો ૭ માર્ચે રૂ. ૬૦ નો થયો હતો, જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં કટોકટીના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલના ભાવ ઉછળ્યા હતા. ત્યારબાદ ૭ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ ભાવમાં રૂ. ૨૯ નો વધારો ઝીંકાયો હતો. ૭ જૂન પછીથી અત્યાર સુધી ઘરેલુ LPG ના દરોમાં કોઈ વધારો કે ઘટાડો કરવામાં આવ્યો નથી અને ભાવ સ્થિર રહ્યા છે.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં ગેસ સિલિન્ડરના આજના દર
દેશના જુદા જુદા મુખ્ય શહેરોમાં ઘરેલુ અને કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના વર્તમાન દરો નીચે મુજબ છે:
દિલ્હી: રાજધાની દિલ્હીમાં ૧૪.૨ કિલોનો ઘરેલુ સિલિન્ડર રૂ. ૯૪૨ માં મળી રહ્યો છે, જ્યારે ૧૯ કિલોનો કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૨,૭૪૭.૫૦ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે.
મુંબઈ: આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં ઘરેલુ સિલિન્ડરનો ભાવ રૂ. ૯૪૧.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો ભાવ રૂ. ૨,૭૦૧ નોંધાયો છે.
કોલકાતા: પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતામાં ઘરેલુ LPG રૂ. ૯૬૮ માં અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૨,૮૮૪ માં ઉપલબ્ધ છે.
બેંગલુરુ: દક્ષિણના બેંગલુરુ શહેરમાં ઘરેલુ સિલિન્ડરનો દર રૂ. ૯૪૪.૫૦ અને કોમર્શિયલ ગેસનો ભાવ રૂ. ૨,૮૩૧ છે.
હૈદરાબાદ: હૈદરાબાદમાં દેશના અન્ય શહેરોની તુલનાએ દરો ઊંચા છે, જ્યાં ઘરેલુ સિલિન્ડર રૂ. ૯૯૪ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૨,૯૯૬ સુધી પહોંચ્યો છે.
ચેન્નાઈ: ચેન્નાઈમાં ઘરેલુ ગેસનો ભાવ રૂ. ૯૫૭.૫૦ અને કોમર્શિયલ ગેસ રૂ. ૨,૯૧૬.૫૦ ના દરે મળી રહ્યો છે.
જયપુર અને બિકાનેર: રાજસ્થાનના જયપુરમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર રૂ. ૯૪૫.૫૦ અને કોમર્શિયલ રૂ. ૨,૭૭૬ માં છે, જ્યારે બિકાનેરમાં ઘરેલુ દર રૂ. ૯૫૩.૫૦ અને કોમર્શિયલ દર રૂ. ૨,૭૯૮.૫૦ છે.
રાંચી: ઝારખંડની રાજધાની રાંચીમાં ઘરેલુ સિલિન્ડરની કિંમત રૂ. ૧,૦૧૦.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરની કિંમત રૂ. ૨,૯૨૫.૫૦ નોંધાઈ છે.
અમેરિકા અને મધ્ય પૂર્વના દેશો વચ્ચે તણાવની ભારત પર અસર
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલી કટોકટી અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેની તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના દરો સતત અસ્થિર બની રહ્યા છે. આ દરમિયાન દક્ષિણ કોરિયાના વિદેશ પ્રધાન ચો હ્યુન અને યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો વચ્ચે વોશિંગ્ટનમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાઈ હતી. આ વાટાઘાટો દરમિયાન દક્ષિણ કોરિયાએ અમેરિકાને ખાતરી આપી છે કે તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થતા તેલ વાહક જહાજોના સુરક્ષિત માર્ગ અને દરિયાઈ સુરક્ષા માટે સક્રિય સહયોગ આપશે. દક્ષિણ કોરિયા પોતાની મોટાભાગની ઉર્જા આયાત માટે આ દરિયાઈ માર્ગ પર નિર્ભર છે.
જો અમેરિકા, દક્ષિણ કોરિયા અને અન્ય સાથી દેશો આ દરિયાઈ માર્ગે જહાજોની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવામાં સફળ રહે છે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઇનમાં ભંગાણ પડવાનો ભય ઓછો થઈ જશે. આનાથી વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલમાં અચાનક આવતા ભાવવધારા પર લગામ લાગશે.
ભારત માટે આ સમાચાર અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઇલ જરૂરિયાતોનો ૮૫% થી વધુ હિસ્સો વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે અને તેનો મોટો ભાગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ થઈને જ ભારતીય બંદરો સુધી પહોંચે છે. જો આ માર્ગ પર સુરક્ષા જળવાઈ રહેશે તો ભારતીય તેલ કંપનીઓને વ્યાજબી અને સ્થિર દરે કાચું તેલ મળતું રહેશે, જેનાથી ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ઘરેલુ LPG ના ભાવ સ્થિર રાખવામાં મોટી મદદ મળશે.
