તમારા પગારમાંથી EPS કાપાય છે કે નહીં? EPFO એ પીએફ અને પેન્શન પાત્રતા અંગે કરી સ્પષ્ટતા
કેન્દ્રીય ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) દ્વારા નોકરીયાત વર્ગ માટે એક મહત્વપૂર્ણ અપડેટ સામે આવ્યું છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬થી ઈપીએફઓ હેઠળ ફરજિયાત કવરેજ માટેની માસિક વેતન મર્યાદા (Wage Limit) રૂ. ૧૫,૦૦૦ થી વધારીને રૂ. ૨૫,૦૦૦ કરી દેવામાં આવી છે. આ નિર્ણયથી દેશના લગભગ ૫૧ લાખથી વધુ વધારાના કર્મચારીઓને સામાજિક સુરક્ષા હેઠળ આવરી લેવામાં આવશે.
ખાસ કરીને જે કર્મચારીઓનો માસિક પગાર ૧૫,૦૦૦ થી ૨૫,૦૦૦ રૂપિયાની વચ્ચે હતો અને તેઓ પહેલા આ યોજનાના ફરજિયાત કવરેજથી બહાર હતા, તેમને હવે આ સુવિધાનો સીધો લાભ મળશે. આ ફેરફાર બાદ ઘણા કર્મચારીઓમાં પેન્શન સ્કીમ (EPS) ની પાત્રતાને લઈને મૂંઝવણ હતી, જેને દૂર કરતા EPFO એ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર વિગતવાર સ્પષ્ટતા જારી કરી છે.
EPS સભ્યપદ માટે પાત્રતાના નવા નિયમો શું છે?
EPFO એ પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર પગાર જ નહીં પરંતુ કર્મચારીનો ભૂતકાળનો સભ્યપદનો રેકોર્ડ પણ પેન્શન સ્કીમ માટે એટલો જ મહત્વપૂર્ણ છે. સંસ્થા દ્વારા મુખ્યત્વે બે મહત્વની શરતો નક્કી કરવામાં આવી છે:
૧. ₹૨૫,૦૦૦ કે તેથી ઓછો માસિક પગાર: જો તમારો માસિક મૂળ પગાર (Basic Salary + DA) રૂ. ૨૫,૦૦૦ કે તેથી ઓછો છે, તો તમારા માટે EPS (એમ્પ્લોઇઝ પેન્શન સ્કીમ) નું સભ્યપદ મેળવવું સંપૂર્ણપણે ફરજિયાત છે અને તમારા પગારમાંથી પેન્શન માટે રકમ કાપવામાં આવશે.
૨. ₹૨૫,૦૦૦ થી વધુ માસિક પગાર: જો તમારી નવી નોકરીમાં માસિક પગાર રૂ. ૨૫,૦૦૦ થી વધુ છે અને તમે ભૂતકાળમાં ક્યારેય EPS ના સભ્ય રહ્યા નથી, તો તમે પેન્શન યોજના માટે પાત્ર બનશો નહીં. આવા કિસ્સામાં તમારા ફંડમાંથી EPS નો ફાળો કાપવામાં આવશે નહીં.
તમારે એ ખાસ ધ્યાનમાં રાખવું પડશે કે જો તમે અગાઉથી જ EPS સભ્ય છો, તો આ નિયમોની અસર તમારા જૂના ખાતા પર અલગ રીતે પડી શકે છે. પરંતુ નવા જોડાતા કર્મચારીઓ માટે ૨૫,૦૦૦ નો આંકડો મુખ્ય માપદંડ રહેશે.
📢 Dear Employees,
Be sure to know your EPS pension eligibility!
If your monthly salary is ₹25,000 or less, EPS membership is mandatory as per eligibility. If your monthly salary is more than ₹25,000, EPS membership is not mandatory. #EPFO #EPFOWithYou #HumHainNa #EPS https://t.co/4dbOVL0NTS
— EPFO (@officialepfo) October 11, 2026
EPF અને EPS વચ્ચે માલિકના ફાળાની વહેંચણી કેવી રીતે થાય છે?
સામાન્ય રીતે નોકરીયાત વર્ગમાં પ્રોવિડન્ટ ફંડ (EPF) અને પેન્શન સ્કીમ (EPS) ને એક જ ગણવામાં આવે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ બંને અલગ-અલગ ઘટકો છે. EPF કર્મચારીને નિવૃત્તિ સમયે એકમુશ્ત ફંડ પૂરું પાડે છે, જ્યારે EPS દ્વારા નિવૃત્તિ પછી દર મહિને પેન્શનની સુવિધા મળે છે.
કર્મચારીના પગારમાંથી ૧૨% નો ફાળો સીધો EPF ખાતામાં જમા થાય છે. પરંતુ કંપની અથવા માલિક (Employer) દ્વારા કરવામાં આવતા ૧૨% ના ફાળાની વહેંચણી નીચે મુજબ બે ભાગમાં થાય છે:
EPS (પેન્શન સ્કીમ): કંપનીના ૧૨% ફાળામાંથી ૮.૩૩% હિસ્સો કર્મચારીના પેન્શન ખાતામાં જાય છે.
EPF (પ્રોવિડન્ટ ફંડ): બાકીનો ૩.૬૭% હિસ્સો કર્મચારીના પીએફ ખાતામાં ઉમેરાય છે.
એક સરળ ઉદાહરણ દ્વારા સમજીએ:
ધારો કે કોઈ કર્મચારીનો પેન્શન યોગ્ય માસિક પગાર રૂ. ૨૫,૦૦૦ છે.
કંપનીનો કુલ ૧૨% મુજબનો ફાળો = ₹૩,૦૦૦
જેમાંથી ૮.૩૩% મુજબ EPS (પેન્શન) માં જશે = ₹૨,૦૮૨.૫૦
અને બાકીની રકમ EPF (પીએફ) ખાતામાં જશે = ₹૯૧૭.૫૦
આ ગણતરીથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પગારની મર્યાદા વધવાથી કર્મચારીના પીએફ અને પેન્શન ફંડમાં દર મહિને થતી બચતમાં મોટો વધારો થશે, જે ભવિષ્યમાં નિવૃત્તિ સમયે આર્થિક સુરક્ષા પૂરી પાડશે.
જો તમારા પીએફ/પેન્શન કપાતમાં ભૂલ થાય તો શું કરવું?
જો તમારો પગાર રૂ. ૨૫,૦૦૦ કે તેથી ઓછો હોવા છતાં EPS માટે રકમ કાપવામાં ન આવતી હોય, અથવા તો તમે પાત્ર ન હોવા છતાં તમારા પગારમાંથી પેન્શનનો ફાળો કાપવામાં આવતો હોય, તો તમારે તાત્કાલિક યોગ્ય પગલાં ભરવા જોઈએ:
૧. કંપનીનો સંપર્ક કરો: સૌથી પહેલાં તમારી કંપનીના HR અથવા એકાઉન્ટ્સ વિભાગ સાથે વાત કરો અને તમારી સભ્યપદ પ્રોફાઇલ તપાસો.
૨. સભ્યપદનો ઇતિહાસ ચકાસો: તમારી અગાઉની નોકરીઓ અને UAN નંબરના આધારે તમારો EPS નો જૂનો રેકોર્ડ ચકાસી લો.
૩. ઓનલાઈન ફરિયાદ દાખલ કરો: જો કંપની તરફથી યોગ્ય ઉકેલ ન મળે, તો તમે EPFO ના સત્તાવાર ગ્રીવન્સ પોર્ટલ EPFiGMS (EPF i-Grievance Management System) પર જઈને ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો.
