દહીંના આડઅસરોથી બચવાના આસાન ઉપાયો: વધારે પડતું દહીં ખાવાથી પાચનતંત્ર પર કેમ વધે છે બોજ?
દહીં એ ભારતીય આહારનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સ્વાદિષ્ટ હિસ્સો છે. પ્રોબાયોટિક્સથી ભરપૂર હોવાને કારણે તે ગુટ હેલ્થ (પાચનતંત્ર) માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. પરંતુ હાલમાં ઋતુ બદલાઈ રહી છે, જ્યાં દિવસ દરમિયાન કડક તડકો અને ગરમી અનુભવાય છે જ્યારે મોડી સાંજે અને વહેલી સવારે ગુલાબી ઠંડીનો અહેસાસ થાય છે. આ પ્રકારના વિષમ તાપમાન અને હવામાનમાં ખોરાકની પસંદગી અંગે વિશેષ સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય બની જાય છે.
ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) ના જણાવ્યા મુજબ, બદલાતી ઋતુમાં દહીંને યોગ્ય તાપમાને રાખવું જરૂરી છે. જો દહીંમાં ફંગસ (ફૂગ), અસામાન્ય દુર્ગંધ કે બગડવાના લક્ષણો દેખાય, તો તેનું સેવન બિલકુલ ન કરવું જોઈએ. આ ઉપરાંત, દહીંને કેટલીક ચોક્કસ ચીજવસ્તુઓ સાથે ભેગું કરીને ખાવાથી શરીરમાં વિરુદ્ધ આહાર તરીકે ઝેરી તત્વો (Toxins) પેદા થઈ શકે છે.
દૂધ, મસાલેદાર ખોરાક અને દહીંનું મિશ્રણ
સામાન્ય રીતે ઘણા લોકો દૂધ અને દહીં જેવા ડેરી ઉત્પાદનો એકસાથે અથવા ખૂબ જ ટૂંકા સમયગાળામાં ખાવાની ભૂલ કરે છે. આ પ્રકારના મિશ્રણથી લેક્ટોઝને પચાવવામાં પાચનતંત્રને ભારે મુશ્કેલી પડે છે, જેના કારણે પેટ ફૂલવું (Bloating), ગેસ થવો કે ઝાડા થવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
બીજી તરફ, જો તમને પહેલેથી જ એસિડિટી, પેટમાં બળતરા કે એસિડ રિફ્લક્સની ફરિયાદ રહેતી હોય, તો તમારે વધારે તીખા અને અતિ મસાલેદાર ખોરાક સાથે દહીં ખાવાનું ટાળવું જોઈએ. જોકે આ પ્રતિક્રિયા દરેક વ્યક્તિના શરીર માટે સરખી હોતી નથી, પરંતુ સંવેદનશીલ પાચનતંત્ર ધરાવતા લોકો માટે તે નુકસાનકારક સાબિત થાય છે.
રાયતામાં વપરાતી કાકડી અને ડુંગળીના જોખમો
ભારતીય ઘરોમાં દહીંમાં કાકડી ઉમેરીને કાકડીનું રાયતું કે ડુંગળી ઉમેરીને વેજિટેબલ રાયતું બનાવવાનો ભારે રિવાજ છે. પરંતુ આયુર્વેદ અને આહારશાસ્ત્ર અનુસાર, દહીં અને ડુંગળીની તાસીર એકબીજાથી સાવ વિપરીત હોય છે. દહીંની તાસીર ઠંડી હોય છે જ્યારે ડુંગળી ગરમ ગુણધર્મ ધરાવે છે. આ બંને વિરુદ્ધ પ્રકૃતિના ખોરાક એકસાથે લેવાથી ત્વચા પર એલર્જી, ખંજવાળ, ફોલ્લીઓ કે એક્ઝિમા જેવી ચામડીની ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.
તે જ રીતે, દહીં સાથે કાકડીનું સેવન કરવાથી કેટલાક લોકોમાં કફ અને પેટમાં ભારેપણું આવી શકે છે, જે પાચનક્રિયાને મંદ પાડે છે.
અડદની દાળ સાથે દહીં અને અતિશય સેવનના ગેરફાયદા
જો તમને પાચનને લગતી સામાન્ય તકલીફો રહેતી હોય, તો અડદની દાળમાંથી બનેલી વાનગીઓ (જેમ કે અડદની દાળ, અડદના વડા વગેરે) સાથે દહીં ક્યારેય ન ખાવું જોઈએ. આ બંને આહાર ભારે (Heavy to Digest) હોવાથી જઠરાગ્નિને નબળો પાડે છે અને પેટમાં અતિશય ગેસ તથા વાયુની સમસ્યા ઉત્પન્ન કરે છે.
કોઈપણ હેલ્ધી ખોરાકનું વધુ પડતું સેવન પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. એક જ સમયે વધુ માત્રામાં દહીં ખાવાથી સુસ્તી, પેટમાં ભારેપણું અને પાચનની અનિયમિતતા થઈ શકે છે. આથી દરેક વ્યક્તિએ પોતાની શારીરિક ક્ષમતા અને સહનશીલતા મુજબ જ મર્યાદિત પ્રમાણમાં તાજું દહીં ખાવું જોઈએ
