ઓનલાઈન શોપિંગમાં મોટો કડાકો! લોકોએ ક્રેડિટ કાર્ડથી ખરીદી કરવાનું કેમ ઓછું કરી દીધું? આ રહ્યો અહેવાલ!
આ વર્ષે તહેવારોની સિઝનમાં ખરીદી અને ખર્ચને લઈને એકદમ અલગ જ ચિત્ર સામે આવ્યું છે. સામાન્ય રીતે એવું જોવા મળતું હોય છે કે જ્યારે પણ તહેવારો નજીક આવે ત્યારે લોકો બજારમાં મુક્તપણે ખરીદી કરવા માટે ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ વધારે છે. પરંતુ, તાજેતરના સપ્ટેમ્બર મહિનાના આંકડાઓએ સૌને ચોંકાવી દીધા છે અને એક અલગ જ વાર્તા બયાન કરી છે.
દેશમાં ક્રેડિટ કાર્ડના માધ્યમથી થતા કુલ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. સૌથી ખાસ અને નોંધવા લાયક વાત એ છે કે લગભગ પાંચ વર્ષ પછી પહેલીવાર એવું બન્યું છે કે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં વાર્ષિક ધોરણે ક્રેડિટ કાર્ડનો ખર્ચ ઘટ્યો હોય.
ઓનલાઈન શોપિંગમાં સૌથી મોટો ઘટાડો
આ આંકડાઓનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરીએ તો ખબર પડે છે કે આ ઘટાડા પાછળ મોટો ફાળો ઓનલાઈન શોપિંગનો છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ઓનલાઈન પેમેન્ટ અથવા તો ઈ-કોમર્સ વેબસાઇટ્સ પર ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા થતા ખર્ચમાં સીધો ૧૨.૫ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
આ ઘટાડા બાદ સપ્ટેમ્બરમાં ઓનલાઈન ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચ ઘટીને ૧.૨૬ લાખ કરોડ રૂપિયા પર આવી ગયો છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન આ આંકડો ૧.૪૪ લાખ કરોડ રૂપિયા હતો. બીજી બાજુ, દુકાનો અને અન્ય વ્યાપારી સંકુલો પર જઈને મશીન દ્વારા કાર્ડ સ્વાઇપ કરીને થતા પેમેન્ટમાં થોડો વધારો જોવા મળ્યો છે. આ ઓફલાઇન માધ્યમથી થતો ખર્ચ ૭.૧૮ ટકા વધીને ૭૭,૭૫૧.૪૭ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચ્યો છે.
સપ્ટેમ્બરમાં કુલ ૨.૦૪ લાખ કરોડ રૂપિયા થયો ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચ
રિપોર્ટ અનુસાર, સપ્ટેમ્બર ૨૦2૬માં ક્રેડિટ કાર્ડના માધ્યમથી દેશભરમાં કુલ ૨.૦૪ લાખ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે. આ આંકડો સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ ની સરખામણીમાં ૫.૯ ટકા ઓછો છે.
આ અગાઉ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૧ માં ક્રેડિટ કાર્ડના ખર્ચમાં વાર્ષિક ધોરણે આ પ્રકારની ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ ઘટાડા પાછળનું એક સૌથી મોટું કારણ ગયા વર્ષનો મજબૂત આધાર (Strong Base) છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ માં જીએસટી (GST) ના દરોમાં ફેરફાર અને તહેવારોની ખરીદી ખૂબ જ વહેલી શરૂ થઈ ગઈ હતી, જેના કારણે તે સમયે ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા થતા ખર્ચમાં અચાનક ભારે ઉછાળો આવ્યો હતો. તે દરમિયાન ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ ની સરખામણીમાં ખર્ચ ૧૩.૩ ટકા વધીને ૨.૧૭ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો હતો. જો કે, આ વર્ષે દિવાળી અને અન્ય તહેવારો મોડા હોવાથી અને ઓક્ટોબરમાં ખરીદી શરૂ થવાને કારણે સપ્ટેમ્બરના આંકડાઓ પર તેની સીધી અસર પડી છે.
અહીંથી આગળ: ઓક્ટોબર અને નવેમ્બરમાં ખર્ચ વધવાની પૂરી શક્યતા
ભલે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ક્રેડિટ કાર્ડના વપરાશમાં ઘટાડો નોંધાયો હોય, પરંતુ દેશમાં ક્રેડિટ કાર્ડ લેનારાઓની કુલ સંખ્યામાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં દેશમાં કુલ ક્રેડિટ કાર્ડની સંખ્યા વધીને ૧૨.૫૩ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. જો વાર્ષિક ધોરણે જોઈએ તો તેમાં ૧૦.૫ ટકાનો મજબૂત વધારો થયો છે.
બજારના વિશેષજ્ઞો અને અર્થશાસ્ત્રીઓનું અનુમાન છે કે ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર મહિનામાં દિવાળી અને ધનતેરસ જેવા મોટા તહેવારોની ખરીદીના કારણે ક્રેડિટ કાર્ડના ખર્ચમાં ફરીથી જોરદાર તેજી જોવા મળશે. એવું માનવામાં આવે છે કે ઓક્ટોબર મહિનામાં આ આંકડો વધીને ૨.૨૮ લાખ કરોડ રૂપિયાથી લઈને ૨.૩૮ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે. જો કે, દેશમાં ચાલી રહેલી મોંઘવારી અને વ્યાજ દરોમાં થતા ફેરફારોનું દબાણ પણ સામાન્ય લોકોની ખરીદ શક્તિ પર થોડી અસરો છોડી શકે છે.
અલગ-અલગ બેંકોના પ્રદર્શનમાં જોવા મળ્યો મોટો તફાવત
દેશની મોટી બેંકોના ક્રેડિટ કાર્ડના પ્રદર્શન પર નજર કરીએ તો મિશ્રિત આંકડાઓ સામે આવ્યા છે. તમામ બેંકોની સ્થિતિ એકસરખી નથી રહી:
HDFC બેંક: આ બેંકના ક્રેડિટ કાર્ડના ખર્ચમાં વાર્ષિક ધોરણે ૭.૫૨ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે અને તે વધીને ૬૫,૧૩૯.૭૨ કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગયો છે.
SBI કાર્ડ: એસબીઆઈ કાર્ડના ખર્ચમાં ૧૪.૦૯ ટકાનો મોટો ઘટાડો થયો છે અને તે ઘટીને ૩૪,૮૯૫ કરોડ રૂપિયા પર આવી ગયો છે.
ICICI બેંક અને Axis બેંક: આ બંને અગ્રણી બેંકોમાં પણ ક્રેડિટ કાર્ડના ખર્ચમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. ICICI બેંકમાં ૨૬.૨૬ ટકા અને એક્સિસ બેંકમાં ૧૧ ટકા જેટલો વાર્ષિક ઘટાડો નોંધાયો છે.
આ આંકડાઓ સાબિત કરે છે કે ગ્રાહકો હવે પોતાની ખર્ચ કરવાની પદ્ધતિમાં બદલાવ લાવી રહ્યા છે અને તહેવારોના ટાઈમિંગ મુજબ નાણાકીય આયોજન કરી રહ્યા છે. આગામી મહિનાઓમાં તહેવારોની મોસમ બજાર માટે કેટલી લાભદાયી સાબિત થાય છે, તે આંકડાઓ જ નક્કી કરશે.
