શું બધા જ જૂના ટાયર સસ્તા થશે? GST કાઉન્સિલના નવા નિર્ણયમાં છુપાયેલી આ મોટી વિગત જાણી લો!
ખેતીકામમાં ટ્રેક્ટર એ દરેક ખેડૂત માટે સૌથી મહત્વનું સાધન ગણાય છે. જમીન ખેડવાથી લઈને પાકને મંડી સુધી પહોંચાડવા માટે ટ્રેક્ટરનો સતત ઉપયોગ થાય છે. જોકે, સતત અને ભારે વપરાશના કારણે ટ્રેક્ટરના ટાયર ખૂબ ઝડપથી ઘસાઈ જતા હોય છે. નવા ટાયર ખરીદવા ખેડૂતો માટે અવારનવાર એક મોટો આર્થિક બોજ બની જાય છે. આવા સમયે ખેડૂતો માટે એક ખૂબ જ રાહતજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે.
જીએસટી કાઉન્સિલ (GST Council) દ્વારા ટ્રેક્ટરના જૂના અને રિટ્રેડ (Retreaded) કરેલા ટાયર પર લાગતા GST દરને ઘટાડીને 5% કરવાની મહત્વપૂર્ણ ભલામણ કરવામાં આવી છે. આ નવો સુધારેલો દર 1 નવેમ્બર 2026 થી લાગુ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. સરકારના આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રિટ્રેડેડ ટ્રેક્ટર ટાયર પરના ટેક્સને નવા ટ્રેક્ટર ટાયર પર લાગતા ટેક્સ દરની બરાબર લાવવાનો છે.
રિટ્રેડિંગ (Retreading) એટલે શું અને તે શા માટે લોકપ્રિય છે?
ઘણા લોકોને એ પ્રશ્ન થવો સ્વાભાવિક છે કે ટાયર રિટ્રેડિંગ એટલે આખરે શું? સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, જ્યારે કોઈ પણ વાહન કે ટ્રેક્ટરનો ટાયર સતત વપરાશને કારણે બહારની સપાટીથી ઘસાઈ જાય છે, પરંતુ તેની અંદરનું માળખું કે બોડી (કેસીંગ) મજબૂત અને સલામત હોય છે, ત્યારે તેની બહારનો ઘસાયેલો ભાગ (ટ્રેડ) દૂર કરીને તેના પર રબરનું નવું સ્તર ચડાવવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને ટાયર રિટ્રેડિંગ કહેવામાં આવે છે.
રિટ્રેડિંગ કર્યા પછી જૂનો અને ઘસાયેલો ટાયર ફરીથી વાપરવા યોગ્ય અને નવો હોય તેવો મજબૂત બની જાય છે. આ ટાયરોની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે નવા ટાયરની સરખામણીમાં ખૂબ જ સસ્તા ભાવે ઉપલબ્ધ થાય છે. ના નાના અને મધ્યમ વર્ગના ખેડૂતો માટે નવા મોંઘા ટાયર ખરીદવાને બદલે રિટ્રેડેડ ટાયરનો ઉપયોગ કરવો એ ખૂબ જ આર્થિક અને વ્યવહારુ વિકલ્પ સાબિત થાય છે.
શું 5% GST નો આ દર બધા પ્રકારના ટાયરો માટે છે?
આ સમાચાર સામે આવ્યા બાદ ઘણા લોકોના મનમાં એવો ભ્રમ કે પ્રશ્ન ઊભો થઈ શકે છે કે શું હવે તમામ પ્રકારના જૂના અથવા રિટ્રેડ કરેલા ટાયરો પર 5% જ GST લાગશે? પરંતુ અહીં આ બાબત સ્પષ્ટપણે સમજવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
જીએસટી કાઉન્સિલનો આ 5% દરનો નિર્ણય માત્ર અને માત્ર ટ્રેક્ટરના રિટ્રેડેડ ટાયરો માટે જ લેવામાં આવ્યો છે.
ટ્રેક્ટર સિવાયના અન્ય વાહનો: અન્ય કાર, ટ્રક, બસ કે અન્ય કોમર્શિયલ વાહનોના રિટ્રેડેડ રબર ટાયર પર આ નવો દર લાગુ થશે નહીં.
ટાયર ટ્રેડ અને ફ્લેપ્સ: ટાયરના ટ્રેડ રબર અને ફ્લેપ્સ પર પણ આ દર ઘટાડવામાં આવ્યો નથી.
અન્ય ટાયરો પર જીએસટી દર: ટ્રેક્ટર સિવાયના તમામ રિટ્રેડેડ ટાયરો અને તેના સ્પેરપાર્ટ્સ પર પહેલાની જેમ જ 18% GST જારી રહેશે.
તેથી, જો તમે ટ્રેક્ટર સિવાયના અન્ય કોઈ વાહનના રિટ્રેડેડ ટાયર ખરીદતા હોવ, તો તેના પર ટેક્સમાં કોઈ રાહત મળવાની નથી.
GST ઘટવાથી ખેડૂતોને કઈ રીતે અને કેટલો ફાયદો થશે?
જીએસટી દરમાં 18% થી ઘટાડીને 5% કરવાનો નિર્ણય સીધી રીતે દેશના કરોડો ખેડૂતોના ખિસ્સા પર સકારાત્મક અસર પાડશે. આ નિર્ણયથી ખેડૂતોને મુખ્યત્વે નીચે મુજબના ફાયદાઓ થશે:
1. ટ્રેક્ટરના મેન્ટેનન્સ અને જાળવણીના ખર્ચમાં ઘટાડો
ટ્રેક્ટરના નવા ટાયરની કિંમત ખૂબ વધારે હોય છે. જ્યારે ટાયર બદલવાનો સમય આવે છે ત્યારે ખેડૂતનું બજેટ ખોરવાઈ જતું હોય છે. રિટ્રેડેડ ટાયર પરનો ટેક્સ 18 ટકાથી ઘટીને સીધો 5 ટકા થઈ જવાથી આ ટાયરો ખરીદવા હવે પહેલા કરતા પણ વધુ સસ્તા બનશે. આનાથી ટ્રેક્ટરની વાર્ષિક જાળવણી અને મેન્ટેનન્સનો ખર્ચ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જશે.
2. નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને આર્થિક રાહત
દેશમાં મોટી સંખ્યામાં એવા નાના ખેડૂતો છે જેઓ મોંઘા નવા ટાયર ખરીદવાનું પરવડી શકતા નથી. તેઓ હંમેશા રિટ્રેડેડ કે જૂના ટાયરો પર નિર્ભર રહેતા હોય છે. ટેક્સમાં આશરે 13% નો ઘટાડો થવાથી આ નાના ખેડૂતોની ખેતી ખર્ચમાં સીધી બચત થશે.
3. નવા અને રિટ્રેડેડ ટાયર વચ્ચે ટેક્સની સમાનતા
પહેલા નવા ટ્રેક્ટર ટાયર પર 5% જીએસટી હતો, જ્યારે રિટ્રેડેડ ટાયર પર 18% જીએસટી લાગતો હતો, જે એક રીતે અસમાનતા દર્શાવતું હતું. હવે બંને પર એકસરખો 5% જીએસટી થવાથી બજારમાં પણ સુમેળ અને ખેડૂતોને યોગ્ય ભાવે સામાન મળી રહેશે.
4. પર્યાવરણ અને પુનઃવપરાશ (Recycling) ને પ્રોત્સાહન
જૂના ટાયરને ફેંકી દેવાને બદલે તેને રિટ્રેડ કરીને ફરીથી વાપરવાથી પર્યાવરણને પણ ફાયદો થાય છે. રિટ્રેડેડ ટાયર પર ટેક્સ ઓછો થવાથી લોકો તેનો ઉપયોગ વધારશે, જેનાથી રબરના કચરામાં ઘટાડો થશે અને રિસાયક્લિંગ ઉદ્યોગને પણ વેગ મળશે.
