દિવાળી પહેલા ચાંદીના ભાવમાં ઐતિહાસિક કડાકો
દેશભરમાં રોશનીના પર્વ દિવાળી અને ધનતેરસની ઉત્સાહભેર તૈયારીઓ ચાલી રહી છે, ત્યારે બુલિયન બજારમાંથી એક અત્યંત ચોંકાવનારા અને મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. તહેવારોની આ સિઝનમાં સોના-ચાંદીની ખરીદી કરવા માટે ઉત્સુક રહેતા ગ્રાહકો માટે ચાંદીના બજારમાં મોટો ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચાંદીના ભાવ ઔંસ દીઠ $૫૦ ની મહત્વપૂર્ણ સપાટી તોડીને છેક નીચે સરકી ગયા છે, જેની સીધી અસર સ્થાનિક ભારતીય બજારો પર પણ સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે.
એક સમય જે ચાંદી ₹૩.૮૦ લાખ સુધીની રેકોર્ડ ઉચ્ચ સપાટીએ પહોંચી હતી, તે હવે ગગડીને અંદાજે ₹૧.૮ લાખ પ્રતિ કિલોના સ્તરની આસપાસ આવી ગઈ છે. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરોમાં વધારો થવાની સંભાવના અને મજબૂત ડોલરની આશંકાએ વૈશ્વિક રોકાણકારોની ચિંતા વધારી દીધી છે.
વૈશ્વિક બજારમાં કડાકો અને ભારતીય બુલિયન માર્કેટની સ્થિતિ
તાજેતરના વૈશ્વિક આંકડાઓ અનુસાર, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચાંદીના ભાવમાં ૪.૭૨% નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે અને તે ઘટીને $૪૯.૬૮ પ્રતિ ઔંસના સ્તરે પહોંચી ગયા છે, જે નવેમ્બર ૨૦૨૫ પછીના છેલ્લા ૧૧ મહિનાનું સૌથી નીચું સ્તર સાબિત થયું છે. આ જ રીતે, યુએસ સિલ્વર ફ્યુચર્સ પણ ૪.૯૭% ઘટીને $૪૯.૭૭ પ્રતિ ઔંસ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે.
આ આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટાડાની અસર ભારતીય બજાર પર તરત જ વર્તાઈ હતી. સ્થાનિક હાજર બજારમાં ચાંદીના ભાવ એક જ દિવસમાં ૫.૭૦% એટલે કે અંદાજે ₹૧૧,૦૦૦ થી વધુ ઘટીને ₹૧,૮૨,૪૪૨ પ્રતિ કિલો પર આવી ગયા છે. આ ઉપરાંત, મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર ૪ ડિસેમ્બરની ડિલિવરી માટેનો ચાંદીનો વાયદો પણ ૪.૫૨% ના ઘટાડા સાથે ₹૧,૮૦,૮૮૫ પ્રતિ કિલોના સ્તરે બંધ રહ્યો છે.
ચાંદીમાં અચાનક આટલો મોટો ઘટાડો કેમ આવ્યો?
બજારના જાણીતા વિશ્લેષકો અને બોનાન્ઝા પોર્ટફોલિયોના સિનિયર રિસર્ચ એનાલિસ્ટ નિરપેન્દ્ર યાદવના જણાવ્યા અનુસાર, ચાંદીના ભાવમાં આવેલા આ તીવ્ર ઘટાડા પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ મોટા કારણો જવાબદાર છે:
૧. અમેરિકામાં વ્યાજ દર વધારાની ભીતિ: અમેરિકામાં અપેક્ષા કરતા વધુ મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ અને સતત જળવાઈ રહેલા ફુગાવાને કારણે યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ આગામી સમયમાં વ્યાજ દરમાં વધુ વધારો કરશે તેવી આશંકા બજારમાં વધુ ઘેરી બની છે.
૨. ડોલર અને બોન્ડ યીલ્ડમાં મજબૂતાઈ: વ્યાજ દરમાં વધારો થવાની અપેક્ષાએ વૈશ્વિક બોન્ડ યીલ્ડ અને યુએસ ડોલર ઇન્ડેક્સને મોટું સમર્થન મળ્યું છે, જેના કારણે કોઈપણ પ્રકારનું નિશ્ચિત વ્યાજ ન આપતી કિંમતી ધાતુઓ તરફ રોકાણકારોનું આકર્ષણ ઘટ્યું છે.
૩. ઔદ્યોગિક માંગને લઈને અનિશ્ચિતતા: સોનાની સરખામણીમાં ચાંદીનો ઉપયોગ ઉદ્યોગો અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. ઊંચા ભાવોને કારણે ઔદ્યોગિક માંગની ટકાઉપણા અંગે રોકાણકારોમાં ચિંતા પ્રવર્તી રહી છે.
સિલ્વર ETF પર પણ ભારે દબાણ
ચાંદીના બજારમાં આવેલા આ વ્યાપક ઘટાડાથી સિલ્વર મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને ETF પણ બાકાત રહ્યા નથી. છેલ્લા છ મહિનાના પ્રદર્શન પર નજર કરીએ તો, સિલ્વર ETF શ્રેણીના ભંડોળોએ નકારાત્મક વળતર આપ્યું છે:
ઝેરોધા સિલ્વર ઇટીએફ માં -૧૮.૮૪% નો સૌથી મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.
ડીએસપી સિલ્વર ઇટીએફ માં -૧૮.૬૬% નો ઘટાડો થયો છે.
HDFC સિલ્વર ETF પણ -૧૮.૫૯% ના નકારાત્મક દાયરામાં જોવા મળ્યા છે.
રોકાણકારો માટે દિવાળી પર શું છે નિષ્ણાતોની સલાહ?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે $૫૦ પ્રતિ ઔંસના મનોવૈજ્ઞાનિક સ્તરને તોડીને નીચે જવું એ નજીકના ભષ્યમાં બજારની સેન્ટિમેન્ટ બગડવાની સ્પષ્ટ નિશાની છે. જો ચાંદી આ સ્તરથી નીચે ટકી રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં ભાવમાં વધુ ઘટાડો થવાની સંભાવના નકારી શકાય નહીં.
આગામી સમયમાં ચાંદીની ચાલ યુએસ ચૂંટણીના પરિણામો, મધ્ય પૂર્વ અને યુએસ-ઈરાન તણાવ, ડોલર ઇન્ડેક્સની સ્થિતિ તેમજ અમેરિકાના રોજગારી અને નોન-ફાર્મ પેરોલના આંકડાઓ પર નિર્ભર રહેશે. તેથી, દિવાળી અને ધનતેરસ પર ખરીદી કરતા પહેલાં રોકાણકારોએ ઉતાવળ ન કરવી જોઈએ. વિશ્લેષકોની સલાહ છે કે એકસાથે બધી મૂડી રોકવાને બદલે, બજારમાં કિંમતો સ્થિર થાય અને ફરીથી ખરીદીના સકારાત્મક સંકેતો દેખાય તેની રાહ જોવી વધુ સમજદારીભર્યું રહેશે.
