પોસ્ટ ઓફિસ કે બેંક? ક્યા આરડી (RD) એકાઉન્ટમાં મળશે તમને સૌથી વધારે વ્યાજ? જાણી લો અસલી ગણિત!
શું તમે પણ દર મહિને ₹૧૦,૦०० ની નાની બચત કરીને આગામી ૧૦ વર્ષમાં એક મોટું ફંડ ઊભું કરવા માંગો છો? જો તમારો જવાબ હા છે, તો તમારા મનમાં એ સવાલ ચોક્કસથી આવતો હશે કે સુરક્ષિત રોકાણ માટે પોસ્ટ ઓફિસની રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) સારી કે પછી દેશની સૌથી મોટી સરકારી બેંક સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) ની આરડી?
રોકાણની દુનિયામાં વ્યાજ દરનો આ સામાન્ય કે નાનો લાગતો તફાવત પણ લાંબા ગાળે તમારી કુલ કમાણીમાં હજારો રૂપિયાનો મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે. આજકાલ મધ્યમ વર્ગ અને નાના રોકાણકારો માટે આ સૌથી મોટો અને ચર્ચાસ્પદ સવાલ બન્યો છે કે તેમની મહેનતની કમાણી ક્યાં રોકવી વધુ ફાયદાકારક રહેશે. આવો, આ બંને યોજનાઓનું વિગતવાર વિશ્લેષણ કરીને સાચો નિર્ણય કરીએ.
રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) એટલે શું અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) એ એક એવો લોકપ્રિય અને સુરક્ષિત નાણાકીય વિકલ્પ છે, જેમાં રોકાણકારે દર મહિને એક નિશ્ચિત રકમ નિયમિતપણે જમા કરાવવાની હોય છે. સમય મર્યાદા પૂરી થવા પર તમને ચોક્કસ વ્યાજ દર સાથે તમારું ફંડ પરત મળે છે.
જે લોકો એકસાથે મોટી રકમ રોકાણ કરવા સક્ષમ નથી, પરંતુ દર મહિને નાની-નાની બચત કરીને ભવિષ્ય માટે મોટું ફંડ બનાવવા માંગે છે, તેમના માટે આરડી એ એક ઉત્તમ માધ્યમ છે. પોસ્ટ ઓફિસની આરડીમાં સામાન્ય રીતે વ્યાજ દર ૬.૯% થી ૭.૫% ની આસપાસ રહે છે અને તેમાં ભારત સરકારની સીધી ગેરંટી હોવાથી તેને સૌથી જોખમમુક્ત માનવામાં આવે છે. બીજી બાજુ, SBI RD માં વ્યાજ દર આશરે ૬.૫% થી ૭% (અથવા કેટલાક ખાસ કિસ્સાઓમાં થોડા અલગ) સુધી મળે છે, અને તેની સૌથી મોટી ખાસિયત તેમાં રહેલું ફ્લેક્સિબિલિટી (લચીલાપણું) તથા ૧૦ વર્ષ સુધીની લાંબી મુદતનો વિકલ્પ છે.
પોસ્ટ ઓફિસ RD ની ખાસિયતો અને ગણતરી
જો તમે પોસ્ટ ઓફિસની રિકરિંગ ડિપોઝિટમાં લાંબા ગાળાનું રોકાણ કરવાનું વિચારો છો, તો તેની મુખ્ય વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:
વ્યાજ દર: સામાન્ય રીતે ૬.૯% થી ૭.૫% સુધીનો વ્યાજ દર મળે છે.
રોકાણનું ગણિત: દર મહિને ₹૧૦,૦०० ના હિસાબે ૧૦ વર્ષ (૧૨૦ મહિના) સુધી રોકાણ કરો.
કુલ જમા રકમ: ₹૧૨,૦૦,૦૦૦ (બાર લાખ રૂપિયા).
અંદાજિત મેચ્યોરિટી રકમ: આશરે ₹૧૭,૮૫,૭૬૧.
કુલ વ્યાજની કમાણી: આશરે ₹૫,૮૫,૭૬૧.
સરકારી ગેરંટી: આ યોજના પર સરકારની ગેરંટી હોવાથી નાણાં સંપૂર્ણ સુરક્ષિત રહે છે.
સમયમર્યાદા (Tenure): સામાન્ય રીતે ૫ વર્ષની મુદત હોય છે, જેને ઈચ્છો તો વધુ ૫ વર્ષ માટે લંબાવી શકાય છે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compound Interest): પોસ્ટ ઓફિસ આરડીમાં વ્યાજ ત્રિમાસિક (Quarterly Compound) ધોરણે ગણવામાં આવે છે, જે લાંબા ગાળે ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.
SBI RD ની ખાસિયતો અને ગણતરી
સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) માં આરડી ખાતું ખોલાવવું એ બેંકિંગ ગ્રાહકો માટે ખૂબ જ સરળ અને સુવિધાજનક માનવામાં આવે છે:
વ્યાજ દર: સામાન્ય રીતે ૬.૫% થી ૭% ની વચ્ચે વ્યાજ મળે છે.
સમયમર્યાદાની છૂટછાટ: ૧ વર્ષથી લઈને ૧૦ વર્ષ સુધીની મુદત પસંદ કરવાની ઉત્તમ સુવિધા મળે છે.
રોકાણનું ગણિત: દર મહિને ₹૧૦,૦०० ના હિસાબે ૧૦ વર્ષનું રોકાણ.
અંદાજિત મેચ્યોરિટી રકમ: આશરે ₹૧૭,૪૦,૯૪५.
કુલ વ્યાજની કમાણી: આશરે ₹૫,૪૦,૯૪५.
લિક્વિડિટી અને સુવિધા: બેંકિંગ સેવાઓ સરળ હોવાને કારણે નાણાં ઉપાડવા કે મેનેજ કરવા વધુ સરળ માનવામાં આવે છે.
પોસ્ટ ઓફિસ કે SBI: ક્યાં મળશે તમને સૌથી વધુ ફાયદો?
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આ બંનેમાંથી કયો વિકલ્પ તમારા માટે શ્રેષ્ઠ છે? જો ઉપરોક્ત આંકડાઓ પર નજર કરીએ, તો વર્તમાન વ્યાજ દરોના હિસાબે પોસ્ટ ઓફિસ RD માં વ્યાજ દર થોડો વધારે હોવાને કારણે મેચ્યોરિટી સમયે મળતી કુલ રકમ SBI ની સરખામણીમાં થોડી વધારે બને છે.
જો કે આ તફાવત ખૂબ મોટો નથી હોતો, પરંતુ ૧૦ વર્ષ જેવી લાંબી સમયમર્યાદામાં આ નાનો વ્યાજનો ફેરફાર પણ તમારી કુલ કમાણીમાં હજારો રૂપિયાનો તફાવત પેદા કરી શકે છે. જો તમારો મુખ્ય હેતુ સંપૂર્ણ સુરક્ષા મેળવવાનો અને થોડું વધારે વ્યાજ મેળવવાનો છે, તો પોસ્ટ ઓફિસ આરડી ચોક્કસપણે પલ્લું ભારે કરી શકે છે.
પરંતુ જો તમને બેંકિંગ સેવાઓની સરળતા, ઓનલાઈન મેનેજમેન્ટ અને સમયમર્યાદામાં વધુ લચીલાપણું જોઈતું હોય, તો SBI પણ એક સારો વિકલ્પ છે. રોકાણ કરતા પહેલાં તમારી નાણાકીય જરૂરિયાતો અને વર્તમાન વ્યાજ દરોની સત્તાવાર ચકાસણી અવશ્ય કરી લેવી જોઈએ, જેથી ભવિષ્યમાં તમને મહત્તમ રિટર્ન મળી શકે.
