SBI કે FDમાં પૈસા ફસાવતા પહેલા આ વાંચી લો! 8% થી વધુ વળતર આપતી આ ધાંસૂ સ્કીમ્સ કોઈ નહીં કહે!
બેંક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) એ ભારતીય પરિવારો માટે પોતાના પરસેવાની કમાણીને સુરક્ષિત રાખવાનું હંમેશાં સૌથી લોકપ્રિય અને ભરોસાપાત્ર માધ્યમ રહ્યું છે. મુશ્કેલ સમયમાં આ બચત કામ આવશે તેવા વિશ્વાસ સાથે મોટાભાગના લોકો પોતાના નાણાં બેંકમાં જમા કરાવતા હોય છે. પરંતુ વર્તમાન આર્થિક સ્થિતિ અને વ્યાજદરોની વાત કરીએ તો, સાધારણ બેંક એફડી પર મળતું વળતર અપેક્ષા કરતાં ખૂબ જ મર્યાદિત બની ગયું છે.
દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા આંકડાઓ મુજબ, દેશની સૌથી મોટી બેંક, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) માં 1 થી 5 વર્ષની મુદ્દત ધરાવતી સ્ટાન્ડર્ડ એફડી પર વાર્ષિક વ્યાજદર સામાન્ય રીતે 6.05% થી 6.40% ની વચ્ચે જ રહે છે (જ્યારે તમામ મુદતનો કુલ વ્યાજદર 3.05% થી 6.40% સુધીનો છે). વધતી જતી મોંઘવારી સામે આટલું ઓછું વળતર ઘણીવાર અપૂરતું સાબિત થાય છે. જોકે, થોડી સમજદારી અને યોગ્ય નાણાકીય આયોજન અપનાવવામાં આવે, તો કોઈપણ પ્રકારના ક્રેડિટ રિસ્ક કે નાણાં ગુમાવવાના જોખમ વગર સરકારી અને બેંકિંગ યોજનાઓ દ્વારા વાર્ષિક 8.20% સુધીનું ઉત્તમ વળતર મેળવી શકાય છે.
આ સરકારી યોજનાઓ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે, એટલે કે તમારી મૂળ મૂડી સુરક્ષિત રહેવાની 100% ગેરંટી મળે છે. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની ખાસ સ્કીમ્સથી લઈને પોસ્ટ ઓફિસ અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા ઓફર કરવામાં આવતા ચાર અદ્ભુત વિકલ્પો વિશે નીચે વિગતવાર સમજાવવામાં આવ્યું છે, જે તમારી બચતને સામાન્ય એફડી કરતાં ઘણી ઝડપથી વધારી શકે છે.
અચાનક આવી પડતી જરૂરિયાતો માટે: SBI મલ્ટી-ઓપ્શન ડિપોઝિટ (MOD) સ્કીમ
સામાન્ય રીતે એવું બનતું હોય છે કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિને અચાનક રોકડ નાણાંની જરૂર પડે, ત્યારે તેને પોતાની આખી ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ સમય પહેલાં તોડવી પડે છે. આના કારણે બેંક દ્વારા પ્રી-મેચ્યોર વિથડ્રોઅલ પેનલ્ટી કે દંડ ફટકારવામાં આવે છે, જેનાથી વ્યાજમાં મોટું નુકસાન થાય છે. આ મુશ્કેલીમાંથી બચવા માટે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની ‘મલ્ટી-ઓપ્શન ડિપોઝિટ’ (MOD) સ્કીમ એક અત્યંત વ્યવહારુ અને શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ સાબિત થાય છે.
આ યોજના મૂળભૂત રીતે એક ટર્મ ડિપોઝિટ જ છે, જે સીધી તમારા SBI બચત ખાતા (Savings Account) સાથે જોડાયેલી હોય છે. જ્યારે પણ તમારા બચત ખાતામાં નક્કી કરેલી મર્યાદા કરતાં વધારે રકમ થાય છે, ત્યારે વધારાના નાણાં ઓટોમેટિકલી એફડીમાં સ્વીપ (ટ્રાન્સફર) થઈ જાય છે.
આ સ્કીમનો સૌથી મોટો ફાયદો તેની ઊંચી લિક્વિડિટી (નાણાં ઉપાડવાની સરળતા) છે. જ્યારે પણ તમને નાણાંની જરૂર હોય, ત્યારે તમે એટીએમ (ATM) અથવા UPI દ્વારા સીધા જ પૈસા ઉપાડી શકો છો. આ માટે તમારે આખી એફડી તોડવાની કોઈ જરૂર રહેતી નથી. તેના બદલે, જરૂરી રકમ નાની ટુકડીઓમાં (ઉદાહરણ તરીકે, ₹5,000 ના ગુણાંકમાં) જ ઉપાડવામાં આવે છે. સૌથી સારી વાત એ છે કે ઉપાડેલી રકમ સિવાય ખાતામાં રહેલી બાકીની રકમ પર તમને સામાન્ય એફડીની જેમ જ 6.05% થી 6.45% સુધીનું પૂરું વ્યાજ મળતું રહે છે. જે લોકો પોતાની ઈમરજન્સી ફંડની રકમ સુરક્ષિત રાખીને વ્યાજ પણ કમાવા માંગે છે, તેમના માટે આ એક આદર્શ વિકલ્પ છે.
ટૂંકા સમયગાળામાં વધુ વળતર: SBI ની ‘અમૃત દ્રષ્ટિ’ સ્કીમ
જો તમે તમારા નાણાં લગભગ 1.5 વર્ષ (દોઢ વર્ષ) જેવા ટૂંકા કે મધ્યમ સમયગાળા માટે સુરક્ષિત જગ્યાએ રોકવા માંગતા હોવ, તો એસબીઆઈની સામાન્ય ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ કરતાં ‘અમૃત દ્રષ્ટિ’ (Amrit Vrishti) સ્કીમ વધુ ફાયદાકારક નીવડી શકે છે. આ સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની એક ખાસ 444 દિવસની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ યોજના છે, જે સામાન્ય 1 થી 2 વર્ષની એફડી કરતાં વધુ વ્યાજદર ઓફર કરે છે.
આ યોજના હેઠળ નાણાં રોકનાર સામાન્ય ગ્રાહકોને વાર્ષિક 6.45% ના દરે વ્યાજ આપવામાં આવે છે. જ્યારે સિનિયર સિટિઝન્સ (વરિષ્ઠ નાગરિકો) માટે આ દર વાર્ષિક 6.95% રાખવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ‘સુપર સિનિયર સિટિઝન્સ’ એટલે કે 80 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના નાગરિકોને આ સ્કીમમાં 7.05% નું આકર્ષક વાર્ષિક વળતર આપવામાં આવે છે. આ યોજનામાં પણ એફડીના લિક્વિડિટી સંબંધી તમામ સામાન્ય નિયમો લાગુ પડે છે. ઓછા સમયમાં વધુ વ્યાજ મેળવવા ઈચ્છતા રોકાણકારો માટે આ યોજના ઉત્તમ ગણી શકાય.
ગેરંટીડ અને અపరిમિત રોકાણ માટે: RBI બોન્ડ્સ પર 8.05% વળતર
જે રોકાણકારો લાંબા ગાળા માટે જોખમમુક્ત અને નિયમિત કેશ-ફ્લો (આવક) ઈચ્છે છે, તેમના માટે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના ફ્લોટિંગ રેટ સેવિંગ્સ બોન્ડ્સ (FRSB) એક અદ્ભુત માધ્યમ છે. આ ભારત સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવતા સોવરેન બોન્ડ્સ હોવાથી તેને 100% સરકારી ગેરંટી મળેલી હોય છે. આથી તેમાં નાણાં ડૂબવાનું કે ડિફોલ્ટ થવાનું જોખમ શૂન્ય ટકા જેટલું જ છે.
આ બોન્ડ્સ માટેનો વ્યાજદર નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) ના દર સાથે જોડાયેલો હોય છે, જેમાં 0.35% નું વધારાનું પ્રીમિયમ ઉમેરીને વ્યાજ નક્કી કરવામાં આવે છે. આ વ્યાજદરોની દર છ મહિને સમીક્ષા કરવામાં આવે છે અને સુધારો થાય છે. વર્તમાન સમયમાં આ બોન્ડ્સ પર વાર્ષિક 8.05% નું આકર્ષક વ્યાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ દર એસબીઆઈની 5 વર્ષની સામાન્ય એફડીના વ્યાજદર (6.05%) કરતાં પૂરા 2 ટકા જેટલો વધારે છે.
આ બોન્ડમાં 7 વર્ષનો લોક-ઈન પિરિયડ હોય છે, જોકે વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે જરૂરિયાત મુજબ સમય પહેલાં નાણાં ઉપાડવા માટે અમુક ચોક્કસ છૂટછાટો આપવામાં આવેલી છે. આ યોજનાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં રોકાણ કરવા માટે કોઈ મહત્તમ મર્યાદા (No Maximum Limit) રાખવામાં આવી નથી, એટલે કે તમે તમારી ઈચ્છા મુજબ ગમે તેટલી મોટી રકમનું રોકાણ કરી શકો છો.
ટેક્સ બચત અને જંગી વળતર: પોસ્ટ ઓફિસની યોજનાઓમાં 8.20% સુધી વ્યાજ
ભારતીય ટપાલ વિભાગ (India Post) ની સ્મોલ સેવિંગ્સ સ્કીમ્સ લાંબા સમયથી દેશના રોકાણકારો માટે ઉચ્ચ અને ગેરંટીડ વળતર આપતો વિશ્વાસપાત્ર સ્રોત રહી છે. જ્યાં સ્ટેટ બેંકની 5 વર્ષની એફડી પર માત્ર 6.05% વ્યાજ મળે છે, ત્યાં પોસ્ટ ઓફિસની 5 વર્ષની ટાઈમ ડિપોઝિટ (TD) પર વાર્ષિક 7.50% નું મજબૂત વ્યાજ ઓફર કરવામાં આવે છે. આટલું જ નહીં, આમાં રોકાણ કરનાર વ્યક્તિ ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટની સેક્શન 80C હેઠળ કરબચતનો પૂરતો લાભ પણ મેળવી શકે છે. અમુક ચોક્કસ શરતોને આધીન 6 મહિના પછી નાણાં ઉપાડવાની જોગવાઈ પણ આમાં આપવામાં આવી છે.
બીજી તરફ, નિવૃત્ત અને વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે પોસ્ટ ઓફિસની ‘સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ’ (SCSS) ને દેશની સૌથી સુરક્ષિત અને શ્રેષ્ઠ રોકાણ યોજના માનવામાં આવે છે. સરકાર સમર્થિત આ સ્કીમમાં વરિષ્ઠ નાગરિકોને વાર્ષિક 8.20% નો ગેરંટીડ વ્યાજદર મળે છે, જે દેશની કોઈ પણ મોટી બેંકના સ્ટાન્ડર્ડ એફડી દરો કરતાં ઘણો વધારે છે.
