ખાટી-મીઠી, તીખી અને ચટપટી: શિયાળામાં ટ્રાય કરો આ ૫ અલગ-અલગ ફ્લેવરની ચટણીઓ
ઠંડીની મોસમ આવતા જ ખાણી-પીણીના શોખીન લોકો માટે જાણે ખુશીઓની ભેટ આવી જાય છે. શિયાળો પોતાની સાથે ઘણાં તાજાં ફળો અને શાકભાજી લાવે છે, જે ન માત્ર આપણા શરીરને હૂંફ આપે છે, પરંતુ આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) ને પણ મજબૂત કરે છે. આ મોસમી વસ્તુઓનો ઉપયોગ શાકભાજી, સૂપ અથવા સલાડમાં તો થાય જ છે, પરંતુ જો તમે તમારા રોજિંદા ભોજનનો – પછી તે રોટલી, પરાઠા, ભાત કે ઈડલી હોય – સ્વાદ અનેક ગણો વધારવા માંગતા હો, તો આ વસ્તુઓની ચટણી બનાવીને જુઓ.
ચટણી માત્ર એક સાઇડ ડિશ નથી, પરંતુ તે દેશી મસાલાઓ અને સુપરફૂડ્સનું એક ઉત્તમ મિશ્રણ છે જે પાચનમાં મદદ કરે છે અને શરીરને અનેક સ્વાસ્થ્ય લાભો પહોંચાડે છે.
આજે અમે તમને શિયાળામાં ખાવામાં આવતી ૫ એવી ચટણીની રેસીપી જણાવી રહ્યા છીએ, જે બનાવવામાં ખૂબ જ સરળ છે અને જેના ફાયદા અગણિત છે.
શિયાળાની ૫ ખાસ ચટણી રેસીપી અને તેના ફાયદા
અહીં આપેલી પાંચેય ચટણીઓ ન માત્ર તમારા ભોજનનો સ્વાદ બદલી નાખશે, પરંતુ તેમાં રહેલા વિટામિન્સ અને મિનરલ્સ તમને ઠંડી સામે લડવામાં પણ મદદ કરશે.
૧. આમળાંની ખાટી-મીઠી અને પૌષ્ટિક ચટણી (Amla Chutney)
આમળાં વિટામિન C નો સૌથી મોટો સ્ત્રોત છે. તે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે, ત્વચા અને વાળ માટે અદ્ભુત છે, અને પાચનમાં સુધારો કરે છે. શિયાળામાં તેને ચટણી તરીકે ખાવાથી બમણો ફાયદો થાય છે.
| સામગ્રી (Ingredients) | પ્રમાણ (Quantity) |
| આમળાં (ઠળિયો કાઢીને કાપેલા) | ૪ |
| ફુદીનો અને લીલા ધાણાના પાન | ૧ કપ |
| લીલા મરચાં અને આદુ | ૨-૩ લીલા મરચાં, ૧ ઇંચ આદુનો ટુકડો |
| જીરું અને મીઠું | સ્વાદ મુજબ |
| દહીં/લીંબુનો રસ (વૈકલ્પિક) | ૨-૩ ચમચી તાજું દહીં અથવા ½ લીંબુનો રસ |
બનાવવાની રીત:
-
આમળાં, ફુદીનો, ધાણાના પાન, લીલા મરચાં, આદુ, જીરું અને મીઠું મિક્સરમાં નાખો.
-
જરૂરિયાત મુજબ થોડું પાણી ઉમેરીને બારીક પીસી લો.
-
ચટણીને એક બાઉલમાં કાઢો. જો તમે ખાટો-મીઠો સ્વાદ પસંદ કરતા હો, તો તેમાં ૨-૩ ચમચી તાજું દહીં અથવા લીંબુનો રસ મિક્સ કરો.
-
આ ચટણી પરાઠા અથવા દાળ-ભાત સાથે ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.
૨. જામફળની ચટપટી શેકેલી ચટણી (Guava Chutney)
જામફળ શિયાળાનું એક શાનદાર ફળ છે, જે ફાઇબરથી ભરપૂર હોય છે. શેકેલા જામફળની ચટણીનો સ્વાદ એકદમ અલગ અને જબરદસ્ત હોય છે. તે પાચન તંત્રને મજબૂત કરે છે.
| સામગ્રી (Ingredients) | પ્રમાણ (Quantity) |
| સહેજ પાકેલા જામફળ | ૨ |
| લીલા મરચાં અને લસણ | ૨ લીલા મરચાં, ૪ લસણની કળીઓ |
| લીલા ધાણા, કાળા મરી, જીરું, મીઠું | સ્વાદ મુજબ |
બનાવવાની રીત:
-
સહેજ પાકેલા જામફળ, લીલા મરચાં અને લસણની કળીઓને ગેસ પર અથવા તવા પર હળવા શેકી લો જ્યાં સુધી છાલ કાળી ન થવા લાગે.
-
જામફળની છાલ કાઢી લો. શેકેલા લીલા મરચાં અને લસણને છોલી લો.
-
મિક્સરમાં જામફળ, શેકેલી સામગ્રી, લીલા ધાણા, કાળા મરી, જીરું અને મીઠું નાખો.
-
ચટણીને પાણી નાખ્યા વિના સહેજ જાડી પીસી લો.
૩. મૂળાની તીખી અને વઘારેલી ચટણી (Radish Chutney)
મૂળો અને તેના પાંદડા, બંને શિયાળામાં ડિટોક્સિફિકેશન માટે ઉત્તમ છે. મૂળાની ચટણી ભોજનનો સ્વાદ વધારે છે અને પેટ માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે.
| સામગ્રી (Ingredients) | પ્રમાણ (Quantity) |
| મૂળો (છીણેલો) | ૧ |
| ધાણાના પાન, લીલા મરચાં, લસણ, જીરું | સ્વાદ મુજબ |
| લીંબુનો રસ અને મીઠું | સ્વાદ મુજબ |
| તેલ | ૧ ચમચી |
બનાવવાની રીત:
-
મૂળાને છીણી લો. તમે ઇચ્છો તો મૂળાના પાંદડાને ઉકાળીને પણ ઉપયોગ કરી શકો છો.
-
એક પેનમાં ૧ ચમચી તેલ ગરમ કરો. તેમાં છીણેલો મૂળો, ધાણાના પાન, લીલા મરચાં અને લસણ નાખીને ૨-૩ મિનિટ સુધી સાંતળી લો.
-
ઠંડુ થયા પછી આ મિશ્રણને મિક્સરમાં નાખો. તેમાં જીરું, લીંબુનો રસ અને મીઠું મિક્સ કરીને પાણી વગર પીસી લો.
-
તમે તેને તરત જ પરાઠા સાથે ગરમા-ગરમ ખાઈ શકો છો.
૪. બીટની ચટણી: રંગ અને સ્વાસ્થ્યનો સંગમ (Beetroot Chutney)
બીટ હિમોગ્લોબિન વધારે છે અને શિયાળામાં શરીરને જરૂરી ઊર્જા આપે છે. બીટની ચટણીનો રંગ અને સ્વાદ બંને લાજવાબ હોય છે.
| સામગ્રી (Ingredients) | પ્રમાણ (Quantity) |
| બાફેલું બીટ | ૧-૨ |
| છીણેલું નારિયેળ | ૨ ચમચી |
| આદુ, લીલા મરચાં, મીઠું | સ્વાદ મુજબ |
| વઘાર માટે | કરી પત્તા, સૂકા લાલ મરચાં, ૧ ચમચી તેલ |
બનાવવાની રીત:
-
બીટને પહેલા બાફી લો અને નાના ટુકડાઓમાં કાપી લો.
-
એક પેનમાં ૧ ચમચી તેલ નાખીને તેમાં આદુ અને લીલા મરચાં નાખીને હળવા સાંતળી લો.
-
હવે બાફેલું બીટ, છીણેલું નારિયેળ, સાંતળેલું આદુ, લીલા મરચાં અને મીઠું મિક્સરમાં નાખીને બારીક પીસી લો.
-
ઉપરથી કરી પત્તા, રાઈ અને સૂકા લાલ મરચાંનો વઘાર કરીને ગરમા-ગરમ સર્વ કરો.
૫. ગાજરની દક્ષિણ ભારતીય સ્ટાઇલ ચટણી (Carrot Chutney)
ગાજર આંખો માટે ઉત્તમ છે અને શિયાળામાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ થાય છે. મગફળી અને આમલીના પલ્પ સાથે બનેલી આ ચટણી એક ઉત્તમ સાઉથ ઇન્ડિયન ફ્લેવર આપે છે.
| સામગ્રી (Ingredients) | પ્રમાણ (Quantity) |
| છીણેલું ગાજર | ૧ કપ |
| લસણ અને લીલા મરચાં | ૨-૩ કળી લસણ, ૨ લીલા મરચાં |
| મગફળી, આમલીનો પલ્પ, નારિયેળ | ૨ ચમચી |
| વઘાર માટે | રાઈ, કરી પત્તા, સૂકા લાલ મરચાં |
બનાવવાની રીત:
-
પેનમાં તેલ ગરમ કરીને છીણેલું ગાજર, લસણ અને લીલા મરચાં નાખીને ૩-૪ મિનિટ સુધી સાંતળી લો.
-
ઠંડુ થયા પછી આ મિશ્રણને મિક્સરમાં નાખો. તેમાં શેકેલી મગફળી, આમલીનો પલ્પ, છીણેલું નારિયેળ અને મીઠું નાખીને થોડું પાણી ઉમેરીને પીસી લો.
-
ચટણીને એક બાઉલમાં કાઢો. રાઈ, કરી પત્તા અને સૂકા લાલ મરચાંનો વઘાર કરીને ઇડલી અથવા ઢોસા સાથે પીરસો.
આ ૫ ચટણીઓ આ શિયાળામાં તમારા ભોજનને માત્ર સ્વાદિષ્ટ જ નહીં બનાવે, પણ તમારા સ્વાસ્થ્યને પણ પ્રોત્સાહન આપશે. આને અચૂક ટ્રાય કરો!
૧. આમળાંની ખાટી-મીઠી અને પૌષ્ટિક ચટણી (Amla Chutney)
૨. જામફળની ચટપટી શેકેલી ચટણી (Guava Chutney)
૩. મૂળાની તીખી અને વઘારેલી ચટણી (Radish Chutney)
૪. બીટની ચટણી: રંગ અને સ્વાસ્થ્યનો સંગમ (Beetroot Chutney)