સ્વામી વિવેકાનંદની 164મી જન્મજયંતિ: ‘વિકસિત ભારત’ના સંકલ્પ સાથે દેશભરમાં રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસની ઉજવણી
નવી દિલ્હી, 12 જાન્યુઆરી 2026 આજે ભારતના મહાન દાર્શનિક અને આધ્યાત્મિક ગુરુ સ્વામી વિવેકાનંદની 164મી જન્મજયંતિના અવસરે સમગ્ર દેશમાં રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ અત્યંત ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ વિશેષ દિવસે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓએ સ્વામીજીને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી હતી અને તેમને આધુનિક ભારતના નિર્માણના મુખ્ય સ્તંભ ગણાવ્યા હતા.
પ્રધાનમંત્રીનો સંદેશ: યુવાનોમાં આત્મવિશ્વાસનો સંચાર
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ સોશિયલ મીડિયા અને વિડિયો સંદેશ દ્વારા યુવાનોને સંબોધતા કહ્યું કે, સ્વામી વિવેકાનંદના વિચારો અને તેમનું વ્યક્તિત્વ ‘વિકસિત ભારત’ના રાષ્ટ્રીય સંકલ્પને નિરંતર ઉર્જા પ્રદાન કરે છે. તેમણે કહ્યું કે સ્વામીજીને યુવાનો પર અતૂટ વિશ્વાસ હતો અને આજે વિશ્વ ભારત તરફ આશાની દૃષ્ટિએ જોઈ રહ્યું છે, કારણ કે ભારતની યુવા શક્તિમાં તે સામર્થ્ય છે. પ્રધાનમંત્રીએ યુવાનોને આહવાન કર્યું કે તેઓ સ્વામીજીના વિશ્વાસ પર ખરા ઉતરે અને દેશના ભવિષ્યનો પાયો બને.
વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગ (VBYLD) 2026નું આયોજન
યુવા કાર્યક્રમ અને ખેલ મંત્રાલયે આ અવસરે ‘વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગ’ (VBYLD) 2026 નું આયોજન કર્યું છે. આ સંવાદનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાષ્ટ્રીય એકતાને પ્રોત્સાહન આપવા, કોમી સદભાવ વિકસાવવા અને યુવાનોને દેશના સામાજિક-આર્થિક વિકાસમાં સક્રિય ભાગીદારી માટે પ્રેરિત કરવાનો છે. VBYLD 2026 હેઠળ પાંચ મુખ્ય ટ્રેક નક્કી કરવામાં આવ્યા છે:
- સાંસ્કૃતિક અને નવાચાર ટ્રેક: પરંપરાગત કળા અને વિજ્ઞાન મેળાનો સંગમ.
- વિકસિત ભારત ચેલેન્જ: જ્યાં યુવાનો શાસન, શિક્ષણ અને ડિજિટલ સમાવેશ જેવા વિષયો પર પોતાના વિચારો રજૂ કરશે.
- ડિઝાઇન ફોર ભારત: ડિઝાઇન થિંકિંગ દ્વારા વાસ્તવિક પડકારોનો ઉકેલ શોધવો.
- હેક ફોર એ સોશિયલ કોઝ: સામાજિક સમસ્યાઓ માટે તકનીકી ઉકેલો તૈયાર કરવા.
- પ્રવાસી યુવા ભાગીદારી: વૈશ્વિક ભારતીય પ્રવાસીઓને દેશના વિકાસ સાથે જોડવા.
‘મેન-મેકિંગ’ શિક્ષણ અને રાષ્ટ્રવાદની પ્રેરણા
નિષ્ણાતોના મતે, સ્વામી વિવેકાનંદના ‘મેન-મેકિંગ’ (માનવ-નિર્માણ) શિક્ષણનો અર્થ શરીર, મન અને આત્માનો સુમેળભર્યો વિકાસ છે. તેમણે શિક્ષણને “મનુષ્યમાં પહેલેથી જ રહેલી પૂર્ણતાની અભિવ્યક્તિ” તરીકે વ્યાખ્યાયિત કર્યું હતું. આજના યુગમાં, જ્યાં યુવાનો હતાશા અને અસુરક્ષાનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યાં સ્વામીજીનો ચાર સૂત્રીય મંત્ર—શારીરિક, સામાજિક, બૌદ્ધિક અને આધ્યાત્મિક શોધ—અત્યંત પ્રસ્તુત બન્યો છે. તેમણે યુવાનોને ‘લોખંડી સ્નાયુઓ’ અને ‘પોલાદી ચેતાઓ’ સાથે નિડર બનીને લક્ષ્ય તરફ વધવાની અપીલ કરી હતી.
भारतीय युवाशक्ति के सशक्त प्रेरणास्रोत स्वामी विवेकानंद को उनकी जयंती पर मेरी आदरपूर्ण श्रद्धांजलि। उनका व्यक्तित्व और कृतित्व विकसित भारत के संकल्प में निरंतर नई ऊर्जा का संचार करने वाला है। मेरी कामना है कि राष्ट्रीय युवा दिवस का यह दिव्य अवसर सभी देशवासियों, विशेषकर हमारे युवा… pic.twitter.com/uP10YeDGP6
— Narendra Modi (@narendramodi) January 12, 2026
રાજકીય નેતૃત્વનું નમન
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સ્વામીજીના શિકાગો (1893) ના ઐતિહાસિક ભાષણને યાદ કરતા તેમને કટ્ટરતા અને અસહિષ્ણુતા વિરુદ્ધનો એક મહાન અવાજ ગણાવ્યા. વિપક્ષી નેતાઓએ પણ તેમને ‘યોદ્ધા સન્યાસી’ તરીકે યાદ કર્યા જેમણે આજીવન કોમવાદ અને સંકુચિતતા સામે લડત આપી હતી.
महान संन्यासी स्वामी विवेकानंद जी की जयंती पर उन्हें सादर नमन।
स्वामी विवेकानंद जी ने अपने विचारों से भारत की संस्कृति को विश्व पटल पर पहुंचाया।
उनके आदर्श हर भारतवासी को सदैव प्रेरित करते रहेंगे। pic.twitter.com/C8B7hQf9v5
— Rahul Gandhi (@RahulGandhi) January 12, 2026
ઐતિહાસિક સંદર્ભ
ઉલ્લેખનીય છે કે સ્વામી વિવેકાનંદનો જન્મ 12 જાન્યુઆરી 1863ના રોજ કોલકાતામાં થયો હતો. ભારત સરકારે તેમના આદર્શોમાંથી પ્રેરણા લેવા માટે 1984માં તેમની જન્મજયંતિને રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો હતો, જે 1985થી દર વર્ષે ઉજવવામાં આવે છે. મહાત્મા ગાંધી, રવીન્દ્રનાથ ટાગોર અને સુભાષ ચંદ્ર બોઝ જેવી મહાન હસ્તીઓએ પણ સ્વીકાર્યું હતું કે વિવેકાનંદના કાર્યો વાંચીને તેમનામાં રાષ્ટ્રપ્રેમ હજાર ગણો વધી ગયો હતો.
