ઈરાનમાં હાહાકાર: ૨૫૦૦થી વધુના મોત અને ટ્રમ્પની સૈન્ય કાર્યવાહીની ચેતવણી
ઈરાનમાં આર્થિક સંકટને કારણે શરૂ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો હવે એક વ્યાપક સરકાર વિરોધી આંદોલનમાં ફેરવાઈ ગયા છે, જે દાયકાઓમાં ઈરાની શાસન માટે સૌથી મોટો પડકાર બની ગયું છે. તાજા અહેવાલો અનુસાર, આ પ્રદર્શનોમાં અત્યાર સુધીમાં ૨૫૦૦થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને ૧૮,૦૦૦થી વધુ લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે. આ દરમિયાન, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રદર્શનકારીઓને સમર્થન આપતા કહ્યું છે કે “મદદ આવી રહી છે” અને તેમણે ઈરાનને કડક સૈન્ય કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી છે.
ઈરફાન સુલ્તાનીની ફાંસી અને ન્યાયતંત્રનું કડક વલણ
ઈરાનમાં માનવાધિકાર સંગઠનોએ ચેતવણી આપી છે કે ૨૬ વર્ષીય પ્રદર્શનકારી ઈરફાન સુલ્તાનીને બુધવારે (૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬) ફાંસી આપવામાં આવી શકે છે. સુલ્તાનીની કરજ શહેરમાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને એક ટૂંકી તેમજ ગુપ્ત ન્યાયિક પ્રક્રિયા બાદ તેમને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી. ઈરાનના ન્યાયતંત્રના વડા ગુલામ હુસૈન મોહસેની-એજેઈએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે ધરપકડ કરાયેલા અન્ય પ્રદર્શનકારીઓ પર પણ ઝડપી ટ્રાયલ ચલાવીને તેમને ફાંસી આપવામાં આવશે.
ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ અને માનવાધિકારોનું ઉલ્લંઘન
ઈરાનમાં છેલ્લા ૧૩૨ કલાકથી વધુ સમયથી સંપૂર્ણ ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ ચાલુ છે, જેના કારણે માહિતીની આપ-લે સંપૂર્ણપણે ઠપ થઈ ગઈ છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે શાસન આ બ્લેકઆઉટનો ઉપયોગ હિંસાની વાસ્તવિક સીમા છુપાવવા માટે કરી રહ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, હોસ્પિટલોમાં ગોળીબારથી ઘાયલ થયેલા લોકોની ભીડ જામી છે, જેમાં માત્ર એક જ હોસ્પિટલમાં આંખમાં ગોળી વાગવાના ૪૦૦થી વધુ કેસ નોંધાયા છે.
ટ્રમ્પની ચેતવણી અને સૈન્ય કાર્યવાહીની શક્યતા
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર ઈરાની દેશભક્તોને પોતાનો વિરોધ ચાલુ રાખવા આહવાન કર્યું છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાને પ્રદર્શનકારીઓને ફાંસી આપવાનું શરૂ કર્યું, તો અમેરિકા “ખૂબ જ કડક કાર્યવાહી” કરશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પને ઈરાનના સંભવિત સૈન્ય મથકો વિશે બ્રીફિંગ આપવામાં આવી છે અને હવાઈ હુમલા એ “અનેક વિકલ્પો” માંનો એક છે.
બીજી તરફ, ઈરાની સત્તાવાળાઓએ આ પ્રદર્શનોને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા પ્રાયોજિત “રમખાણો” ગણાવ્યા છે. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા હુમલો કરશે, તો તે આ પ્રદેશમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો અને ઈઝરાયેલ પર વળતો હુમલો કરશે.
પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા
- રશિયા અને ચીન: બંને દેશોએ ઈરાનની આંતરિક બાબતોમાં વિદેશી હસ્તક્ષેપની નિંદા કરી છે અને ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકી હુમલાના પરિણામો “વિનાશક” આવશે.
- દેશનિકાલ કરાયેલા ક્રાઉન પ્રિન્સ રેઝા પહેલવી: તેમણે ઈરાની સેનાને અપીલ કરી છે કે તેઓ શાસનને બદલે પોતાના દેશવાસીઓની રક્ષા કરે અને આંદોલનમાં જોડાય.
- એલોન મસ્કનું સ્ટારલિંક: ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ વચ્ચે ઈરાનીઓને સંચારની સુવિધા આપવા માટે સ્ટારલિંક દ્વારા મફત ઈન્ટરનેટ સેવા આપવાના સમાચાર પણ સામે આવ્યા છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઈરાની શાસન જાણીજોઈને અમેરિકાને ઉશ્કેરી શકે છે જેથી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ પેદા કરીને રાષ્ટ્રવાદની ભાવના જગાડી શકાય અને આંતરિક વિરોધને દબાવી શકાય. હાલમાં ઈરાનમાં સ્થિતિ અત્યંત તણાવપૂર્ણ છે અને સમગ્ર વિશ્વની નજર આવનારા કેટલાક કલાકો પર ટકેલી છે.
