કોલસા કૌભાંડ: આઈ-પેક (I-PAC) દરોડા પર છેડાયું રાજકીય ઘમાસાણ, મમતા બેનર્જી અને ઈડી વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટમાં કાનૂની જંગ
પશ્ચિમ બંગાળમાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) અને રાજ્ય સરકાર વચ્ચેનો સંઘર્ષ એક નવા અને ગંભીર સ્તરે પહોંચ્યો છે. 8 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ કોલકાતામાં રાજકીય સલાહકાર ફર્મ આઈ-પેક (I-PAC) ની ઓફિસો અને તેના ડાયરેક્ટર પ્રતીક જૈનના નિવાસસ્થાને થયેલા દરોડા બાદ રાજ્યમાં ભારે રાજકીય ડ્રામા ચાલી રહ્યો છે.
મુખ્ય ઘટનાક્રમ અને ઈડીના આરોપો
ઈડીના જણાવ્યા અનુસાર, આ દરોડા ₹2,742 કરોડ ના કોલસાની દાણચોરીના કૌભાંડ સાથે સંબંધિત મની લોન્ડરિંગ તપાસનો ભાગ હતા. એજન્સીનો આરોપ છે કે કોલસા કૌભાંડની ‘ગુનાની કમાણી’ માંથી લગભગ ₹20 કરોડ હવાલા મારફતે આઈ-પેકને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા, જેનો ઉપયોગ 2021-22ની ગોવા ચૂંટણીઓ દરમિયાન કરવામાં આવ્યો હતો.
આ મામલાએ ત્યારે નાટકીય વળાંક લીધો જ્યારે મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી પોતે પ્રતીક જૈનના નિવાસસ્થાને અને આઈ-પેક ઓફિસ પહોંચ્યા. ઈડીએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં આરોપ લગાવ્યો છે કે મુખ્યમંત્રી, પોલીસ કમિશનર મનોજ વર્મા અને અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે દરોડાના સ્થળે “અનધિકૃત રીતે ઘૂસી આવ્યા” અને તપાસમાં અવરોધ ઊભો કર્યો. સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કોર્ટને જણાવ્યું કે મુખ્યમંત્રીએ ઈડી અધિકારીઓને “બંધક” બનાવ્યા અને ફાઈલોથી ભરેલો ટ્રંક, ડિજિટલ ઉપકરણો અને એક ઈડી અધિકારીનો મોબાઈલ ફોન પણ “ચોરી” કરી લીધો.
સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટની કાર્યવાહી
સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલાને “અત્યંત ગંભીર” ગણાવતા પશ્ચિમ બંગાળ સરકારને નોટિસ પાઠવી છે. સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ પી.કે. મિશ્રાએ ટિપ્પણી કરી હતી કે તેઓ હાઈકોર્ટમાં બની રહેલી ઘટનાઓ (વકીલોનો હંગામો) થી “ખૂબ જ વિચલિત” છે. ઈડીએ આ મામલે સીબીઆઈ (CBI) તપાસ અને દોષિત પોલીસ અધિકારીઓના સસ્પેન્શનની માંગ કરી છે.
બીજી તરફ, કલકત્તા હાઈકોર્ટે તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ની એ અરજી બંધ કરી દીધી છે જેમાં પાર્ટીના ગુપ્ત દસ્તાવેજોની સુરક્ષા માંગવામાં આવી હતી. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે ‘પંચનામા’ મુજબ ઈડીએ કંઈપણ જપ્ત કર્યું નથી, કારણ કે એજન્સીનો દાવો છે કે તમામ દસ્તાવેજો મુખ્યમંત્રી પોતાની સાથે લઈ ગયા છે.
મમતા બેનર્જી અને ટીએમસીનો બચાવ
મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ આ દરોડાને “રાજકીય ઉત્પીડન” ગણાવ્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહના નિર્દેશ પર ઈડી તેમની પાર્ટીના ગુપ્ત ચૂંટણી દસ્તાવેજો અને હાર્ડ ડિસ્ક જપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી. તેમના વકીલ કપિલ સિબ્બલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે ઈડીએ બે વર્ષ સુધી રાહ જોઈ અને વિધાનસભા ચૂંટણીના થોડા સમય પહેલા જ આ કાર્યવાહી માત્ર “પૂર્વગ્રહ પેદા કરવા” માટે કરવામાં આવી છે.
રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ
- બીજેપી: વિપક્ષના નેતા શુભેન્દુ અધિકારીએ મુખ્યમંત્રીની મુલાકાતને “અનૈતિક” અને બંધારણીય સત્તામંડળના કામમાં દખલગીરી ગણાવી હતી.
- સીપીએમ: રાજ્ય સચિવ મોહમ્મદ સલીમે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે મુખ્યમંત્રી પ્રતીક જૈનને બચાવવા માટે આટલી ઉતાવળમાં કેમ હતા, જ્યારે તેમની પાર્ટીના અનેક મંત્રીઓની ધરપકડ પર તેમણે આવું કર્યું ન હતું. તેમણે આઈ-પેકને અભિષેક બેનર્જીની “બેનામી સંસ્થા” હોવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો હતો.
વર્તમાનમાં, આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટને આધીન છે. ઈડીએ રાજ્ય પોલીસ દ્વારા તેના અધિકારીઓ વિરુદ્ધ નોંધાયેલી એફઆઈઆર (FIR) પર રોક લગાવવાની પણ માંગ કરી છે. જેમ જેમ વિધાનસભા ચૂંટણી નજીક આવી રહી છે, તેમ તેમ આ કાનૂની લડાઈ બંગાળના રાજકીય ભવિષ્ય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.
