8 વર્ષ બાદ ચીન પહોંચ્યા બ્રિટિશ વડાપ્રધાન; શું અમેરિકાથી વધતું અંતર અને આર્થિક કટોકટી છે મુખ્ય કારણ?
બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મર ત્રણ દિવસની સત્તાવાર મુલાકાતે ચીન પહોંચ્યા છે. વર્ષ 2018માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન થેરેસા મેની મુલાકાત બાદ, આશરે આઠ વર્ષ પછી કોઈ બ્રિટિશ પીએમ ચીનની ધરતી પર પગ મૂક્યો છે. આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે બ્રિટન આર્થિક મંદીનો સામનો કરી રહ્યું છે અને અમેરિકા સાથેના તેના સંબંધોમાં ખટાશ જોવા મળી રહી છે.
શી જિનપિંગ સાથે મુલાકાત અને વ્યૂહાત્મક મંત્રણા
પીએમ સ્ટાર્મર ગુરુવારે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે ‘ગ્રેટ હોલ ઓફ ધ પીપલ’માં મુલાકાત કરશે.
- 40 મિનિટની મંત્રણા: બંને નેતાઓ વચ્ચે અંદાજે 40 મિનિટ સુધી મહત્વની ચર્ચાઓ થશે, ત્યારબાદ લંચનું આયોજન છે.
- અન્ય બેઠકો: સ્ટાર્મર ચીનના વડાપ્રધાન લી ક્યાંગ અને સંસદ પ્રમુખ ઝાઓ લેજી સાથે પણ મુલાકાત કરશે.
મુલાકાત પાછળના મુખ્ય કારણો અને પડકારો
1. અમેરિકાથી વધતું અંતર?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદનો અને ખાસ કરીને ગ્રીનલેન્ડ અંગેની ટિપ્પણીઓએ યુરોપિયન દેશોને અસ્વસ્થ કરી દીધા છે. બ્રિટન હવે માત્ર અમેરિકા પર નિર્ભર રહેવાને બદલે ચીન સાથેના સંબંધો સુધારીને પોતાના વિકલ્પો ખુલ્લા રાખવા માંગે છે. કેનેડાના વડાપ્રધાનની તાજેતરની ચીન મુલાકાત બાદ બ્રિટને પણ આ દિશામાં ડગલું માંડ્યું છે.
2. બ્રિટનનું આર્થિક સંકટ:
ચૂંટણી પહેલા લેબર પાર્ટીએ આર્થિક તેજીનું જે વચન આપ્યું હતું, તે અત્યાર સુધી પૂર્ણ થઈ શક્યું નથી. બ્રિટિશ અર્થતંત્ર અત્યારે દબાણમાં છે, અને ચીન જેવું વિશાળ બજાર બ્રિટન માટે રોકાણ અને વ્યાપારની નવી તકો ખોલી શકે છે. પીએમની સાથે 50થી વધુ બિઝનેસમેનનું ચીન જવું એ સાબિત કરે છે કે આ મુલાકાતનો મુખ્ય એજન્ડા ‘આર્થિક ફાયદો’ જ છે.
કયા મહત્વના મુદ્દાઓ પર થઈ શકે છે સમજૂતી?
- વ્યાપાર અને રોકાણ: વ્યાપારમાં આવતા અવરોધો દૂર કરવા અને બ્રિટનમાં ચીની રોકાણ વધારવા પર સમજૂતી થઈ શકે છે.
- ગેરકાયદે સ્થળાંતર પર રોક: બંને દેશો ગેરકાયદે માનવ તસ્કરી કરતી ગેંગ પર લગામ કસવા માટે સહમત થશે. ખાસ કરીને તે ચીની એન્જિનોના વપરાશ પર પ્રતિબંધ મુકવા પર ધ્યાન અપાશે, જેનો ઉપયોગ યુરોપમાં ગેરકાયદે સ્થળાંતર માટે નાની બોટમાં કરવામાં આવે છે.
- માનવ અધિકાર: જોકે આર્થિક બાબતો પ્રાથમિકતા છે, પરંતુ પીએમ સ્ટાર્મરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ માનવ અધિકાર જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પણ ચીન સમક્ષ ઉઠાવશે.
કીર સ્ટાર્મરની આ યાત્રા બ્રિટિશ વિદેશ નીતિમાં એક મોટા વળાંક સમાન છે. શું આ મુલાકાતથી બ્રિટનની અર્થવ્યવસ્થાને ખરેખર વેગ મળશે કે પછી અમેરિકા સાથેના સંબંધોમાં વધુ તણાવ પેદા થશે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
