ગલ્ફમાં UAEની ‘મોટી રમત’: ઇઝરાયેલ સાથે મળીને દરિયાઈ માર્ગો પર કબજો કરવાની ગુપ્ત તૈયારી?
સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ખાડી ક્ષેત્ર અને આફ્રિકાના હોર્ન (Horn of Africa) માં અત્યંત મહત્વાકાંક્ષી અને ગુપ્ત વ્યૂહાત્મક યોજના પર કામ કરી રહ્યું છે. સૂત્રો પાસેથી પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, યુએઈએ અદનની ખાડી અને લાલ સમુદ્રના મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારી માર્ગોને નિયંત્રિત કરવા માટે સૈન્ય અને ગુપ્તચર મથકોનું એક ‘ઘેરાબંધી’ (Ring of Control) તૈયાર કરી છે. આ વ્યૂહરચના માત્ર દરિયાઈ સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી નથી, પરંતુ ઇઝરાયેલ સાથે તેની ગાઢ બનતી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનું પણ પરિણામ છે.
સૈન્ય મથકોનું બિછાવેલું જાળ
સેટેલાઇટ ઈમેજરીના વિશ્લેષણથી જાણવા મળ્યું છે કે યુએઈએ સોકોટ્રા દ્વીપસમૂહ (Socotra Archipelago), યમનના મયૂન દ્વીપ (Mayun Island), અને સોમાલિયાના તટો પર પોતાના સૈન્ય મથકોનો ઝડપથી વિસ્તાર કર્યો છે. મયૂન દ્વીપ, જે બાબ અલ-મંડેબ જળડમરુમધ્યમાં આવેલો છે, તે વૈશ્વિક તેલ વેપારનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે જ્યાંથી દુનિયાનું લગભગ 30 ટકા તેલ પસાર થાય છે. અહીં બનેલા નવા રનવે અને હેંગર ભારે સૈન્ય વિમાનો અને ઇઝરાયેલી ‘હર્મ્સ 900’ જેવા ડ્રોનને સંચાલિત કરવા માટે સક્ષમ છે.
ઇઝરાયેલ સાથે ‘ક્રિસ્ટલ બોલ’ ભાગીદારી
આ સમગ્ર નેટવર્ક પાછળ ઇઝરાયેલ સાથે યુએઈનો ગુપ્તચર સહયોગ એક મોટી તાકાત છે. બંને દેશો વચ્ચે ‘ક્રિસ્ટલ બોલ’ (Crystal Ball) નામનું એક ઇન્ટેલિજન્સ-શેરિંગ પ્લેટફોર્મ છે, જેના માધ્યમથી તેઓ પ્રાદેશિક જોખમો, ખાસ કરીને હુથી વિદ્રોહીઓ અને ઈરાની ગતિવિધિઓ પર દેખરેખ રાખે છે. ઇઝરાયેલી રડાર સિસ્ટમ અને સૈન્ય અધિકારીઓ હવે આ ટાપુઓ પર હાજર છે, જે આ ક્ષેત્રમાં ઇઝરાયેલની પહોંચને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
સોમાલીલેન્ડ અને રાજદ્વારી વિરોધાભાસ
તાજેતરમાં ઇઝરાયેલ દ્વારા સોમાલીલેન્ડને એક સ્વતંત્ર રાજ્ય તરીકે માન્યતા આપવાના નિર્ણયથી આ ક્ષેત્રમાં હલચલ મચી ગઈ છે. જોકે આરબ લીગે આ પગલાની સત્તાવાર રીતે નિંદા કરી છે, પરંતુ યુએઈની આ મામલે મૌન અનેક સવાલો ઉભા કરે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે સોમાલીલેન્ડના બરબેરા બંદર પર યુએઈનું ભારે રોકાણ ઇઝરાયેલની લાલ સમુદ્રની વ્યૂહરચના સાથે સંપૂર્ણ રીતે મેળ ખાય છે.
સુદાન અને યમનમાં છુપાયેલી ભૂમિકા
યુએઈની ભૂમિકા માત્ર દેખરેખ પૂરતી મર્યાદિત નથી. અહેવાલો અનુસાર, યુએઈ સુદાનના ગૃહયુદ્ધમાં આરએસએફ (RSF) અર્ધલશ્કરી દળને હથિયાર અને સૈન્ય સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે. યમનમાં પણ, યુએઈ સમર્થિત ‘સાઉધર્ન ટ્રાન્ઝિશનલ કાઉન્સિલ’ (STC) એ મહત્વના વિસ્તારો પર કબજો કરી લીધો છે, જે યુએઈને આ વ્યૂહાત્મક જળક્ષેત્રો પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ પ્રદાન કરે છે.
ભવિષ્યના જોખમો
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે યુએઈની આ નીતિ તેને પ્રદેશમાં એક પ્રમુખ ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરી રહી છે, પરંતુ તે સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ વચ્ચેની સ્પર્ધાને પણ જન્મ આપી રહી છે. 2026 સુધીમાં આ ક્ષેત્રમાં ઇઝરાયેલ-ઈરાન સંઘર્ષનો બીજો તબક્કો શરૂ થવાની પણ પ્રબળ શક્યતા છે, જેનાથી આ ‘સશસ્ત્ર શાંતિ’ વધુ નાજુક બની શકે છે.
યુએઈની આ વ્યૂહરચના સમુદ્રની વચ્ચે બિછાવેલા એક ‘કરોળિયાના જાળા’ જેવી છે. જે રીતે કરોળિયો પોતાના જાળાના દરેક તારના કંપનથી શિકારની જાણ મેળવી લે છે, યુએઈએ પણ આ નાના-નાના ટાપુઓ અને મથકો દ્વારા દુનિયાના સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ માર્ગો પર પોતાની આંગળીઓ ટેકવી દીધી છે, જ્યાંથી પસાર થતું દરેક જહાજ અને ઉઠતું દરેક જોખમ તેની નજરમાં છે.
