અદાણી પોર્ટ્સે ખરીદી યુરોપની સૌથી મોટી લિક્વિડ સ્ટોરેજ કંપની, જાણો ભારતને શું થશે મોટો ફાયદો!
અહમદાબાદ સ્થિત ભારતની સૌથી મોટી અને વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિસ્તરી રહેલી સંકલિત પરિવહન સંચાલક કંપની અદાણી પોર્ટ્સ એન્ડ સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન લિમિટેડ (APSEZ) એ ગ્લોબલ લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રે એક ઐતિહાસિક સોદો કર્યો છે. અદાણી ગ્રુપે નેધરલેન્ડ્સ સ્થિત યુરોપની બીજી સૌથી મોટી સ્વતંત્ર લિક્વિડ સ્ટોરેજ ઓપરેટર કંપની ‘ઇવોસ બી.વી.’ (Evos B.V.) માં ૧૦૦% હિસ્સો ખરીદવા માટે કરાર કર્યા છે. આ સોદો ‘ઇગનેઓ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાર્ટનર્સ’ સાથે ૨.૫૬ અબજ યુરો (Enterprise Value) ની કિંમતે સંપૂર્ણપણે રોકડમાં સ્થિર કરવામાં આવ્યો છે.
આ સંપાદન થકી અદાણી ગ્રુપ યુરોપના ઊર્જા અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રમાં ભવ્ય પ્રવેશ કરી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતનું વર્ચસ્વ મજબૂત કરશે.
સોદાનું નાણાકીય માળખું અને મૂલ્યાંકન
આ ઓલ-કેશ ડીલમાં ઇવોસનું ઇક્વિટી મૂલ્ય ૧.૧૮ અબજ યુરો આંકવામાં આવ્યું છે, જે કેલેન્ડર વર્ષ ૨૦૨૫ માટે ૧૧.૭ ગણું EV/EBITDA મલ્ટિપલ દર્શાવે છે.
ઇવોસનું નાણાકીય પ્રદર્શન: કેલેન્ડર વર્ષ ૨૦૨૫ દરમિયાન ઇવોસ કંપનીએ ૩૯૨ મિલિયન યુરોની આવક અને ૫૬% ના જબરદસ્ત ઈબીડટા માર્જિન સાથે ૨૧૯ મિલિયન યુરોનો ઈબીડટા (EBITDA) નોંધાવ્યો હતો.
નેટ ડેટ સ્થિતિ: સંયુક્ત એકમ માટે ‘પ્રો ફોર્મા’ નેટ ડેટ-ટુ-ઈબીડટા ૨.૭૬ ગણો છે, જે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં ઘટીને ૨.૫ ગણો થવાની સંભાવના છે.
ફંડિંગ અને મંજૂરીઓ: આ સમગ્ર વ્યવહાર માટે જરૂરી નાણાકીય ભંડોળ ડેટ (રોકાણ/દેવા) મારફતે ઊભું કરવામાં આવશે. જોકે, સોદો આખરી કરતા પહેલા જરૂરી સત્તાવાર નિયમનકારી મંજૂરીઓ અને વર્ક્સ કાઉન્સિલ (Works Council) સાથેની ચર્ચાઓ પૂર્ણ કરવામાં આવશે.
૧ અબજ ટન કાર્ગોના લક્ષ્ય તરફ મોટું કદમ: કરણ અદાણી
અદાણી પોર્ટ્સ અને સેઝના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર કરણ અદાણીએ આ સોદા અંગે ઉત્સાહ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે, “ઇવોસનું આ સંપાદન એ અદાણી પોર્ટ્સ માટે ૧ અબજ ટન કાર્ગોનું સંચાલન કરવાનો રેકોર્ડ બનાવવાની દિશામાં અને ખરેખર વૈશ્વિક સંકલિત પરિવહન પ્લેટફોર્મ ઊભું કરવાના વિઝનમાં એક મોટો સીમાચિહ્ન રૂપ નિર્ણય છે.”
તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, “આ સોદાથી વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ લિક્વિડ સ્ટોરેજ અને એનર્જી હબ્સમાં અદાણી ગ્રુપની હાજરી મજબૂત થશે. અમે યુરોપિયન યુનિયન સાથે ભાગીદારી કરીને ત્યાંના ટકાઉ ઊર્જા સંક્રમણ (Sustainable Energy Transition) ને પ્રોત્સાહન આપવા અને લાંબા ગાળાનું મૂલ્ય સર્જન કરવા આતુર છીએ. આ બધો જ વિકાસ અમે અમારી નાણાકીય વિવેકબુદ્ધિ અને શિસ્ત જાળવીને જ કરીશું.”
ઇવોસ (Evos B.V.) નો યુરોપમાં વિશાળ કારોબાર અને ક્ષમતા
યુરોપના લિક્વિડ સ્ટોરેજ ક્ષેત્રે ઇવોસ એક અતિ મજબૂત ખેલાડી છે. તેની પાસે યુરોપના ૫ મુખ્ય દેશો — નેધરલેન્ડ્સ, જર્મની, સ્પેન, બેલ્જિયમ અને માલ્ટા માં વ્યૂહાત્મક રીતે સ્થાપિત ૮ પોર્ટ-આધારિત ટર્મિનલ્સ છે.
૧. સંગ્રહ ક્ષમતા: ઇવોસ પાસે કુલ ૬.૩ મિલિયન ક્યુબિક મીટર સંગ્રહ ક્ષમતા છે. તેના ટર્મિનલ્સ એમ્સ્ટરડેમ-રોટરડેમ-એન્ટવર્પ (ARA) પ્રદેશ, હેમ્બર્ગ અને ભૂમધ્ય સમુદ્રી વિસ્તાર જેવા યુરોપના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક કેન્દ્રોમાં આવેલા છે.
૨. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: કંપની પાસે ૪૫૨ વિશાળ સંગ્રહ ટાંકીઓ, ૬૩ જહાજ અને બાર્જ બર્થ તેમજ શિફોલ એરપોર્ટ અને મધ્ય યુરોપ પાઇપલાઇન સિસ્ટમ સાથે સીધી જોડાયેલી સંકલિત પાઇપલાઇન કનેક્ટિવિટી છે.
૩. કાર્ગો થ્રુપુટ અને પ્રોડક્ટ મિક્સ: કેલેન્ડર વર્ષ ૨૫ માં કંપનીએ ૩૭ MMT થ્રુપુટનું સફળ સંચાલન કર્યું હતું. તે પરંપરાગત ઇંધણ (ગેસોલિન, મરીન અને જેટ ફ્યુઅલ) ની સાથે નવા જમાનાના સંક્રમણ ઇંધણ જેવા કે સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ (SAF), બાયોફ્યુઅલ, મિથેનોલ અને બાયોઇથેનોલ નો પણ સંગ્રહ કરે છે.
ટાયર-૧ ગ્રાહકો અને સ્થિર આવકનું મોડેલ
ઇવોસનું બિઝનેસ મોડેલ અત્યંત સ્થિર અને નફાકારક છે. કંપનીના ગ્રાહકોના પોર્ટફોલિયોમાં વૈશ્વિક કક્ષાની ઊર્જા કંપનીઓ, અગ્રણી રાસાયણિક ઉદ્યોગો અને ગ્લોબલ કોમોડિટી ટ્રેડર્સનો સમાવેશ થાય છે.
ઇવોસની આવકનો મોટો હિસ્સો ‘ટેક-ઓર-પે’ (Take-or-pay) કરારો અને CPI-લિંક્ડ (ફુગાવા સાથે જોડાયેલા) કોન્ટ્રાક્ટ્સથી સુરક્ષિત છે. તેનો વ્યાપારી વપરાશ દર દર વર્ષે સરેરાશ ૯૯% જેટલો ઊંચો રહે છે, જેનાથી કંપનીને અનુમાનિત અને મજબૂત હાર્ડ-કરન્સી (યુરો) કેશ ફ્લો મળે છે.
અદાણી પોર્ટ્સ માટે આ સંપાદન કેમ મહત્વનું છે?
અદાણી પોર્ટ્સ પોતાના પ્રવાહી (Liquid) પોર્ટફોલિયોનું વૈવિધ્યકરણ કરવા માગે છે, જેમાં ઇવોસ સંપૂર્ણપણે ફિટ બેસે છે.
ઉચ્ચ નફાકારકતા: ઇવોસનો ૫૬% નો EBITDA માર્જિન અદાણી પોર્ટ્સના આંતરરાષ્ટ્રીય પોર્ટ્સના ૪૪.૮% માર્જિન કરતાં પણ ઊંચો છે, જે અદાણી ગ્રુપની આવક અને નફાકારકતામાં તુરંત વધારો કરશે.
મજબૂત નાણાકીય સ્થિતિ: ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં અદાણી પોર્ટ્સ પાસે રૂ. ૧૨,૫૦૨ કરોડનું મજબૂત કેશ બેલેન્સ ઉપલબ્ધ હતું. કંપનીના આંતરરાષ્ટ્રીય પોર્ટ્સે નાણાકીય વર્ષ ૨૬ ના પ્રથમ ૬ મહિનામાં રૂ. ૩,૫૮૬ કરોડની આવક અને રૂ. ૧,૬૦૮ કરોડનો વિક્રમી ઈબીડટા હાંસલ કર્યો હતો.
સલાહકારો અને ફાઇનાન્સિયર્સ
આ વિશાળ વૈશ્વિક વ્યવહાર માટે વિશ્વપ્રસિદ્ધ MUFG બેંકે એકમાત્ર અંડરરાઇટર તરીકે ભૂમિકા ભજવી છે અને €૨.૮ બિલિયન સુધીની નાણાકીય પ્રતિબદ્ધતા પૂરી પાડી છે. આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક કાનૂની સલાહકાર તરીકે લિંકલેટર્સ (Linklaters) અને સિરિલ અમરચંદ મંગલદાસ (Cyril Amarchand Mangaldas) એ અદાણી પોર્ટ્સ (APSEZ) તરફથી કાનૂની કામગીરી સંભાળી છે.
