25 વર્ષ સુધી ‘નો ફ્યુઅલ’, પળવારમાં ‘પ્રલય’: જાણો દુનિયાના સૌથી શક્તિશાળી વિમાનવાહક જહાજ USS Gerald R. Ford ની ખાસિયતો
અમેરિકી નૌકાદળનું USS Gerald R. Ford (CVN 78) માત્ર એક વિમાનવાહક જહાજ નથી, પરંતુ તે અમેરિકાની સૈન્ય અને તકનીકી શ્રેષ્ઠતાનું સૌથી મોટું વૈશ્વિક પ્રતીક બની ગયું છે. 1 લાખ ટન વજન ધરાવતું આ વિશાળકાય યુદ્ધજહાજ સમુદ્રના મોજાંઓને ચીરતા દુશ્મનના રડાર અને નજરને છેતરી શકવા સક્ષમ છે. અત્યાધુનિક મિસાઈલો, લેઝર હથિયારો અને પરમાણુ ઉર્જાથી સજ્જ આ જહાજ 21મી સદીના યુદ્ધો માટે સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર છે.
પરમાણુ ઉર્જાની અસીમિત શક્તિ: 25 વર્ષ સુધી ઈંધણની જરૂર નથી
આ જહાજની સૌથી મોટી તકનીકી ક્રાંતિ તેના બે A1B ન્યુક્લિયર રિએક્ટર છે, જે બેક્ટલ (Bechtel) કંપનીએ ખાસ કરીને ફોર્ડ ક્લાસ માટે વિકસાવ્યા છે. આ રિએક્ટર તેને અસીમિત રેન્જ આપે છે, જેનાથી આ જહાજ 25 વર્ષ સુધી ફરીથી ઈંધણ ભર્યા વગર સમુદ્રમાં તૈનાત રહી શકે છે. આ રિએક્ટર જૂના નિમિત્ઝ ક્લાસની સરખામણીમાં 25% વધુ વીજળી પેદા કરે છે, જે ભવિષ્યના હાઇ-પાવર હથિયારો જેવા કે લેઝર અને રેલગન ચલાવવા માટે જરૂરી છે.
તકનીકી મારક ક્ષમતા: વરાળથી નહીં, ચુંબકીય તરંગોથી ઉડશે લડાકુ વિમાનો
ફોર્ડ ક્લાસની સૌથી ચર્ચિત ટેકનોલોજી EMALS (ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક એરક્રાફ્ટ લોન્ચ સિસ્ટમ) છે. જૂના જહાજોમાં વિમાનો લોન્ચ કરવા માટે વરાળ (steam) નો ઉપયોગ થતો હતો, પરંતુ ફોર્ડ ક્લાસમાં વિમાનોને ચુંબકીય તરંગોની મદદથી લોન્ચ કરવામાં આવે છે.
- ઉડાનની સંખ્યા: આ જહાજ સામાન્ય દિવસમાં 160 થી 220 ઉડાનો સંચાલિત કરી શકે છે, જ્યારે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં આ સંખ્યા દરરોજ 270 ઉડાન સુધી પહોંચી શકે છે.
- વિમાનોનો કાફલો: આના પર 75 થી વધુ લડાકુ વિમાનો તૈનાત રહી શકે છે, જેમાં આધુનિક F-35C અને F/A-18E/F સુપર હોર્નેટ સામેલ છે.
- ઓછા સૈનિકો, વધુ ઓટોમેશન: અદ્યતન ઓટોમેશનને કારણે આમાં નિમિત્ઝ ક્લાસની તુલનામાં 700 થી 1,000 ઓછા સૈનિકોની જરૂર પડે છે, જેનાથી સંચાલન ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થાય છે.
દુનિયાનો સૌથી મોંઘો સૈન્ય પ્રોજેક્ટ
USS Gerald R. Ford ને બનાવવા માટે લગભગ 13.3 બિલિયન ડોલર (આશરે 1.1 લાખ કરોડ રૂપિયા) નો ખર્ચ થયો છે, જે તેને ઇતિહાસનું સૌથી મોંઘું યુદ્ધજહાજ બનાવે છે. આ ઉપરાંત, તેના સંશોધન અને વિકાસ (R&D) પર લગભગ 4.7 થી 5 બિલિયન ડોલર અલગથી ખર્ચવામાં આવ્યા છે. જોકે, અમેરિકી નૌકાદળનો અંદાજ છે કે 50 વર્ષના સેવા કાળ દરમિયાન, ટેકનોલોજીને કારણે આ જહાજ લગભગ 4 થી 5 બિલિયન ડોલરની બચત કરશે.
વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક તાકાત અને પડકારો
આ જહાજ અમેરિકી વૈશ્વિક વ્યૂહરચનાનું મહત્વનું સાધન છે. તેનો ઉપયોગ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ચીનના વધતા પ્રભાવને રોકવા અને મધ્ય પૂર્વમાં શક્તિનું સંતુલન જાળવવા માટે કરવામાં આવે છે. 2023-24માં ઈઝરાયેલ-હમાસ સંઘર્ષ દરમિયાન તેને પૂર્વી ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યું હતું. 2025 માં તેને કેરેબિયન સમુદ્રમાં પણ મોકલવામાં આવ્યું છે, જે આ ક્ષેત્રમાં છેલ્લા 30 વર્ષમાં અમેરિકાનો સૌથી મોટો સૈન્ય જમાવડો માનવામાં આવે છે.
ભવિષ્યની તૈયારી
અમેરિકી નૌકાદળે કુલ 10 ફોર્ડ ક્લાસ કેરિયર બનાવવાની યોજના બનાવી છે. હાલમાં USS Gerald R. Ford સેવામાં છે, જ્યારે USS John F. Kennedy (CVN 79) પરીક્ષણના અંતિમ તબક્કામાં છે. અન્ય જહાજો જેવા કે USS Enterprise (CVN 80) અને USS Doris Miller (CVN 81) નિર્માણાધીન છે.
USS Gerald R. Ford ને તમે સમુદ્ર પર તરતું એક “સ્માર્ટ સિટી” સમજી શકો છો, જે પોતાની વીજળી પોતે બનાવે છે, જેની પાસે પોતાની એરફોર્સ છે, અને જે એકવાર ઘરેથી નીકળ્યા પછી 25 વર્ષ સુધી પેટ્રોલ ભરાવ્યા વગર દુનિયાનો ચક્કર લગાવી શકે છે.
