બલૂચિસ્તાનની ખાણ મળતાં અમેરિકા મુનીરનો મુરીદ! પાકિસ્તાનને F-16 માટે એડવાન્સ ટેક્નોલોજી વેચવાની મંજૂરી
બલૂચિસ્તાનમાં આવેલી ખનીજ સંપદાથી સમૃદ્ધ ખાણોની ચાવી પોતાના હાથમાં આવ્યા બાદ અમેરિકા પાકિસ્તાન પર સતત મહેરબાની વરસાવી રહ્યું છે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (અહીં મુનીરના સંદર્ભમાં) પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ જનરલ મુનીરના મુરીદ બન્યા હોવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. હવે બલૂચિસ્તાનમાં સોના, ચાંદી અને અન્ય ખનીજ તત્ત્વોના ભંડાર પર અમેરિકાનો કબ્જો થઈ ગયો છે.
આ સંસાધનો પર કબ્જો મેળવ્યા બાદ તરત જ, અમેરિકાએ પાકિસ્તાનને F-16 ફાઇટર જેટ માટે ઉન્નત ટેક્નોલોજી અને સપોર્ટ (Advanced Technology and Support) વેચવાની જાહેરાત કરી છે.
F-16 માટે 686 મિલિયનનો સોદો મંજૂર
અહેવાલ મુજબ, અમેરિકન ડિફેન્સ સિક્યુરિટી કોઓપરેશન એજન્સી (DSCA) એ સોમવારે યુએસ કોંગ્રેસને મોકલેલા પત્રમાં પાકિસ્તાનને ૬૮૬ મિલિયન ડોલર મૂલ્યની F-16 ફાઇટર જેટ્સની ટેક્નોલોજી અને સપોર્ટની ખરીદીને મંજૂરી આપી દીધી છે.
આ મંજૂરી બલૂચિસ્તાનના સેંદક અને રિકો ડિક (Reko Diq) જેવા વિસ્તારોની ખાણોમાંથી ખનીજ સંસાધનોના ઉત્ખનન અધિકારો અમેરિકન કંપનીઓને મળ્યાના એક દિવસ બાદ જ આપવામાં આવી છે. આ પહેલા જ અમેરિકાએ આ ખાણોમાં ખનન માટે પાકિસ્તાનને ૧.૨૫ અબજ ડોલરનું મોટું પેકેજ પણ આપ્યું હતું.
બલૂચિસ્તાનની ખાણો: અમેરિકાનો નવો રસ
બલૂચિસ્તાન પાકિસ્તાનનો સૌથી મોટો અને સૌથી ઓછો વિકસિત પ્રાંત છે, પરંતુ તે વિશ્વના સૌથી મોટા સોના અને તાંબાના ભંડાર ધરાવે છે. રિકો ડિક (Reko Diq) ખાણ વિશ્વના સૌથી મોટા અણવિકસિત કોપર અને ગોલ્ડ ભંડારોમાંની એક છે. આ ખાણો પરનો કબ્જો અમેરિકા માટે માત્ર આર્થિક જ નહીં, પરંતુ ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) દૃષ્ટિકોણથી પણ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર (CPEC) દ્વારા આ વિસ્તારમાં ચીનનો પ્રભાવ વધી રહ્યો હતો, ત્યારે અમેરિકાએ આ ખનીજ સંપત્તિ પર નિયંત્રણ મેળવીને આ વિસ્તારમાં પોતાનો વ્યૂહાત્મક પગપેસારો મજબૂત કર્યો છે. આ સમજૂતીએ પાકિસ્તાન માટે વિદેશી મુદ્રાનો મોટો સ્ત્રોત પણ ખોલી આપ્યો છે, જે હાલમાં ગંભીર આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે.
સંરક્ષણ સહયોગમાં ઝડપી વધારો
અમેરિકા દ્વારા F-16 માટે એડવાન્સ ટેક્નોલોજી અને સપોર્ટની મંજૂરી પાકિસ્તાની વાયુસેના (PAF) માટે એક મોટું પ્રોત્સાહન છે. F-16 લડાયક વિમાન પાકિસ્તાનની સંરક્ષણ ક્ષમતાનો આધારસ્તંભ છે. આ ટેક્નોલોજી વેચાણ, જે વિમાનોની જાળવણી, અપગ્રેડેશન અને સ્પેરપાર્ટ્સ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે, તે દર્શાવે છે કે બંને દેશો વચ્ચેના સંરક્ષણ સંબંધોમાં ઝડપી સુધારો આવી રહ્યો છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે આ સંરક્ષણ ડીલ એ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે અમેરિકા હવે બલૂચિસ્તાનના વ્યૂહાત્મક સંસાધનોના બદલામાં પાકિસ્તાનને આર્થિક અને લશ્કરી ટેકો આપવા માટે તૈયાર છે, જે ક્ષેત્રમાં શક્તિના સંતુલનને અસર કરી શકે છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ સૂચવે છે કે ભૌગોલિક રાજનીતિમાં ‘કંઈ મફત મળતું નથી’, અને પાકિસ્તાને તેના મહામૂલા કુદરતી સંસાધનોના બદલામાં અમેરિકાનો ટેકો મેળવ્યો છે.
