ડાયાબિટીસથી બચવા માટે તમે વારંવાર ‘શુગર-ફ્રી’ લો છો? જાણો તે કેવી રીતે લિવરને કરી શકે છે બરબાદ
ખાસ કરીને ડાયાબિટીસના ડરથી અથવા વજન ઘટાડવા માટે, લોકો હવે નિયમિત ખાંડને બદલે શુગર-ફ્રી મીઠાઈઓ, બિસ્કિટ, ચ્યુઇંગ ગમ, પ્રોટીન બાર અને ડાયેટ ડ્રિંક્સ લેવા લાગ્યા છે.
આજકાલ આપણે જેવી કોઈ દુકાનમાં જઈએ છીએ, આપણી નજર સૌથી પહેલા એવી વસ્તુઓ પર પડે છે જેના પર ‘શુગર-ફ્રી’, ‘લો-કેલરી’ અથવા ‘ગિલ્ટ-ફ્રી’ લખેલું હોય છે. આપણને લાગે છે કે જો તેમાં ખાંડ નથી, તો તે વસ્તુ સ્વાસ્થ્ય માટે આપોઆપ સારી જ હશે. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું શુગર-ફ્રી ખરેખર સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે? કે પછી આપણે અજાણતામાં આપણા શરીર, ખાસ કરીને લિવરને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છીએ? ચાલો જાણીએ કે ડાયાબિટીસથી બચવા માટે લેવાતું શુગર-ફ્રી લિવરને કેવી રીતે નુકસાન કરે છે.
ડાયાબિટીસ અને શુગર-ફ્રીનો વધતો ક્રેઝ
આજની જીવનશૈલીમાં ડાયાબિટીસ ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે. અમેરિકાના CDC ના 2024 ના આંકડા મુજબ, ત્યાં આશરે 3.84 કરોડ લોકો ડાયાબિટીસથી પીડિત છે, અને નવાઈની વાત એ છે કે લગભગ 87 લાખ લોકોને તો ખબર પણ નથી કે તેમને ડાયાબિટીસ છે. આવી સ્થિતિમાં, લોકો વિચારે છે કે જો તેઓ ખાંડ છોડીને શુગર-ફ્રી વસ્તુઓ અપનાવશે તો તેઓ સુરક્ષિત રહેશે. તેથી રિફાઈન્ડ ખાંડની જગ્યાએ એસ્પાર્ટેમ, સુક્રાલોઝ અને શુગર આલ્કોહોલ જેવા સ્વીટનર્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આમાંનું એક છે સોર્બિટોલ (Sorbitol).
સોર્બિટોલ શું છે?
સોર્બિટોલ એક પ્રકારનું શુગર આલ્કોહોલ છે, જે ઓછી કેલરીવાળા અને શુગર-ફ્રી ઉત્પાદનોમાં વપરાય છે. તે સામાન્ય રીતે શુગર-ફ્રી ચ્યુઇંગ ગમ, પ્રોટીન બાર, લો-કેલરી સ્નેક્સ, કફ સિરપ અને કેટલીક દવાઓમાં જોવા મળે છે. અત્યાર સુધી સોર્બિટોલને ખાંડ કરતાં વધુ સારો અને સુરક્ષિત વિકલ્પ માનવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે તેના પર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
તે લિવરને કેવી રીતે નુકસાન કરે છે?
અમેરિકાની વોશિંગ્ટન યુનિવર્સિટી (સેન્ટ લુઇસ) ના વૈજ્ઞાનિકોએ તાજેતરમાં એક મહત્વપૂર્ણ અભ્યાસ કર્યો છે, જે ‘Science Signaling’ નામની પ્રતિષ્ઠિત પત્રિકામાં પ્રકાશિત થયો છે. આ સંશોધનનું નેતૃત્વ ડો. ગેરી પેટીએ કર્યું હતું. તેમની ટીમે અગાઉ સાબિત કર્યું હતું કે ફ્રુક્ટોઝ (એક પ્રકારની શર્કરા) લિવરને નુકસાન પહોંચાડીને ‘ફેટી લિવર’ અને કેન્સરના કોષોને પણ પ્રોત્સાહન આપી શકે છે.
આ નવા અભ્યાસમાં વૈજ્ઞાનિકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે સોર્બિટોલ, ફ્રુક્ટોઝથી માત્ર એક ડગલું દૂર છે અને તે શરીરમાં જઈને એ જ નુકસાન કરી શકે છે જે ફ્રુક્ટોઝ કરે છે.
સંશોધન મુજબ જ્યારે આપણે ખોરાક લઈએ છીએ, ત્યારે આપણા શરીરમાં ગ્લુકોઝ (શુગર) વધે છે:
- આ ગ્લુકોઝ આંતરડામાં જઈને સોર્બિટોલ માં ફેરવાઈ શકે છે.
- ત્યારબાદ સોર્બિટોલ આંતરડામાંથી થઈને લિવર સુધી પહોંચે છે.
- લિવરમાં તે ફ્રુક્ટોઝ ના રૂપમાં ફેરવાઈ જાય છે અને અહીંથી જ સમસ્યા શરૂ થાય છે.
ફ્રુક્ટોઝને ફેટી લિવર ડિઝીઝનું એક મોટું કારણ માનવામાં આવે છે, જે આજે વિશ્વભરમાં લગભગ 30 ટકા પુખ્ત વયના લોકોને અસર કરી રહ્યું છે.
સાવચેતી
જો તમે ડાયાબિટીસ અથવા વજન ઘટાડવા માટે અંધાધૂંધ શુગર-ફ્રી ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવ, તો સાવધાન થઈ જાઓ. કુદરતી વસ્તુઓ અને સંતુલિત આહાર જ શ્રેષ્ઠ છે. કોઈપણ કૃત્રિમ સ્વીટનરના અતિશય વપરાશ પહેલાં નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ઉપયોગી સલાહ: પેકેજ્ડ ફૂડ ખરીદતી વખતે તેના પર આપેલું ઘટકોનું લિસ્ટ (Ingredients) જરૂર વાંચો અને જુઓ કે તેમાં સોર્બિટોલ કે અન્ય શુગર આલ્કોહોલનું પ્રમાણ કેટલું છે.
