બાંગ્લાદેશ ચૂંટણી 2026: સેનાની હાજરી અને મંત્રીઓના પાસપોર્ટ વિવાદ વચ્ચે લોકશાહીનો પડકાર
બાંગ્લાદેશમાં 12 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ યોજાનારી સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા દેશમાં રાજકીય તણાવ ચરમસીમાએ છે. 2024ના વિદ્યાર્થી આંદોલનો, જેને ‘મોન્સૂન ક્રાંતિ’ કહેવામાં આવી હતી, તે પછી શેખ હસીનાએ સત્તા છોડ્યા બાદ અને નોબેલ વિજેતા મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વમાં વચગાળાની સરકારની રચના થયા પછીની આ પ્રથમ રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી છે.
સેનાની તૈનાતી: સુરક્ષા કે દબાણનો સંકેત?
ચૂંટણીને સુરક્ષિત બનાવવા માટે સમગ્ર દેશમાં અંદાજે 1,00,000 સૈનિકો તૈનાત કરવામાં આવશે. સેનાનું કહેવું છે કે તેમનો હેતુ માત્ર ચૂંટણી પ્રક્રિયાને સુચારુ બનાવવાનો છે, પરંતુ વિશ્લેષકો માને છે કે ઢાકાનું સૈન્ય હેડક્વાર્ટર ‘કોચૂખેત’ હજુ પણ રાજકારણ અને નાગરિક વહીવટમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. સેના પ્રમુખ જનરલ વકાર-ઉઝ-ઝમાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચૂંટણી પૂરી થયા પછી સૈનિકો જલ્દી જ બેરેકમાં પરત ફરશે.
ચૂંટણી હિંસા અને હથિયારોનો ખતરો
આંતરરાષ્ટ્રીય ચૂંટણી દેખરેખ સંસ્થા ACLED અનુસાર, ચૂંટણી કાર્યક્રમની જાહેરાત થઈ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં રાજકીય હિંસામાં ઓછામાં ઓછા 18 લોકોના મોત થયા છે. આ વખતે હિંસામાં હથિયારોનો ઉપયોગ પણ વધી ગયો છે. 2024ના વિદ્રોહ દરમિયાન પોલીસ શસ્ત્રાગારમાંથી લૂંટાયેલા હથિયારો, જેમાંથી મોટાભાગના હજુ સુધી રિકવર થયા નથી, તે આ ઘટનાઓનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
મંત્રીઓના પાસપોર્ટ વિવાદે વધારી હલચલ
ચૂંટણી પહેલા વચગાળાની સરકારના અનેક સલાહકારોએ તેમના રાજદ્વારી પાસપોર્ટ (Diplomatic Passports) જમા કરાવી દીધા છે, જેનાથી રાજકીય ચર્ચાઓ તેજ થઈ છે. નાણાકીય સલાહકાર ડો. સાલેહુદ્દીન અહમદે તેને માત્ર “સામાન્ય પ્રક્રિયા” ગણાવી છે, પરંતુ સૂત્રોનું કહેવું છે કે ઘણા મંત્રીઓ ચૂંટણી પરિણામો પછી સંભવિત બદલાની કાર્યવાહીથી બચવા માંગે છે. નોંધનીય છે કે BNP એ પહેલેથી જ મોહમ્મદ યુનુસ સહિત અનેક અગ્રણી સલાહકારોને હટાવવાની માંગ કરી હતી.
રાજકીય સમીકરણો અને બંધારણીય સુધારા
આ ચૂંટણીમાં મુખ્ય મુકાબલો બાંગ્લાદેશ નેશનલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) અને જમાત-એ-ઇસ્લામી વચ્ચે છે. શેખ હસીનાની અવામી લીગને લગભગ ચૂંટણીમાંથી બહાર રાખવામાં આવી છે. આ સાથે જ ચૂંટણીની સાથે એક જનમત સંગ્રહ (Referendum) પણ પ્રસ્તાવિત છે, જેમાં:
- દ્વિસદનીય ધારાસભાની રચના.
- વડાપ્રધાનના કાર્યકાળની મર્યાદા.
- અને અન્ય બંધારણીય સુધારાઓ પર જનતાનો અભિપ્રાય લેવામાં આવશે.
નિષ્ણાતો માને છે કે બાંગ્લાદેશની અસલી કસોટી એ હશે કે નવી સરકાર સુરક્ષા તંત્રને રાજકીય દબાણથી મુક્ત રાખી શકે છે કે કેમ અને દેશને સ્થિર લોકશાહીના માર્ગ પર લાવી શકે છે કે કેમ.
