ઇઝરાયેલના રાજકારણમાં મોટો ઉલટફેર! શું હવે જશે નેતન્યાહૂની સત્તા?
ઇઝરાયેલના રાજકારણમાં ફરી એકવાર મોટો ભૂકંપ આવ્યો છે. તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલી સામાન્ય ચૂંટણીના પરિણામોએ વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુની સત્તાના પાયા હલાવી દીધા છે. ૧૨૦ સભ્યોની ઇઝરાયેલી સંસદ (નેસેટ)માં કોઈપણ મુખ્ય ગઠબંધનને સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી ૬૧ બેઠકોનું સ્પષ્ટ બહુમત મળ્યું નથી.
પરંતુ સૌથી ચોંકાવનારો વળાંક એ છે કે બે મુખ્ય આરબ રાજકીય પક્ષોએ નેતન્યાહુને સત્તા પરથી બેદખલ કરવા માટે વિપક્ષી ગઠબંધનને બહારથી ટેકો આપવાની તૈયારી દર્શાવી છે. ચાલો સમજીએ ઇઝરાયેલનું નવું રાજકીય ગણિત અને નેતન્યાહુની ખુરશી કેમ જોખમમાં છે.
નેતન્યાહુ ગઠબંધનને ઝટકો: બહુમતથી ૮ બેઠકો દૂર
૨૦૨૩માં હમાસ સાથે શરૂ થયેલા યુદ્ધ અને સંઘર્ષ પછી ઇઝરાયેલમાં આ પહેલી ચૂંટણી હતી. પરિણામોથી સાફ છે કે નેતન્યાહુ માટે જનતાનો ટેકો ઘટ્યો છે:
નેતન્યાહુ ગઠબંધન: ચૂંટણી પહેલા નેતન્યાહુ પાસે ૬૮ બેઠકો હતી, પરંતુ આ વખતે તેમનું ગઠબંધન ઘટીને માત્ર ૫૩ બેઠકો પર સીમિત થઈ ગયું છે. બહુમત હાંસલ કરવા માટે તેમને હજુ પણ ૮ બેઠકોની જરૂર છે.
વિપક્ષી યહૂદી પક્ષો: નેતન્યાહુ વિરોધી મુખ્ય પ્રવાહના યહૂદી પક્ષોને કુલ ૪૮ બેઠકો મળી છે.
આરબ પક્ષો: આરબ બહુલ બે મુખ્ય પક્ષો—રા’મ (Ra’am) અને જોઇન્ટ લિસ્ટ (Joint List)—એ મળીને ઐતિહાસિક પ્રદર્શન કરતા ૧૯ બેઠકો પર જીત મેળવી છે.
આરબ પક્ષોનો માસ્ટરસ્ટ્રોક: ગાદી આઇઝેનકોટને ટેકો આપવાનો સંકેત
‘ટાઇમ્સ ઓફ ઇઝરાયેલ’ અને ‘દ ટેલિગ્રાફ’ના અહેવાલ મુજબ, ભૂતપૂર્વ ઇઝરાયેલી સૈન્ય પ્રમુખ ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વવાળા વિપક્ષી ગઠબંધનને રા’મ અને જોઇન્ટ લિસ્ટ બહારથી ટેકો આપી શકે છે.
જો કે, આ આરબ પક્ષો સીધી રીતે સરકારમાં મંત્રી પદ નહીં લે, પરંતુ નેતન્યાહુને હટાવવા માટે તેઓ સંસદમાં સરકારનો સાથ આપશે.
જોઇન્ટ લિસ્ટના વરિષ્ઠ આરબ સાંસદ અહમદ તિબીએ સ્પષ્ટ કહ્યું, “અમે તે તમામ તાકાતોની મદદ કરવા માંગીએ છીએ જે આ ખરાબ સરકારને પાડીને એક નવી, આશાથી ભરેલી સરકાર લાવવા માંગે છે.” આ સાથે તેમણે રાષ્ટ્રપતિ આઇઝેક હરજોગ સમક્ષ આઇઝેનકોટને વડા પ્રધાન પદ માટે ભલામણ કરવાનું મન બનાવ્યું છે.
૧૯૯૩નો ઇતિહાસ પુનરાવર્તિત કરવાની તૈયારી?
અહમદ તિબીએ વિપક્ષી નેતા ગાદી આઇઝેનકોટને ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન યિત્ઝાક રબિનનું ઉદાહરણ આપ્યું. ૧૯૯૩માં જ્યારે રબિને ઓસ્લો કરાર હેઠળ પેલેસ્ટાઇન લિબરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (PLO) સાથે ઐતિહાસિક વાતચીત શરૂ કરી હતી, ત્યારે પણ બે આરબ પક્ષોએ બહારથી ટેકો આપીને તેમની સરકાર બચાવી હતી. ઇઝરાયેલમાં ફરી એકવાર ઇતિહાસ પોતાને પુનરાવર્તિત કરતો દેખાઈ રહ્યો છે.
શું બની શકે છે નવું સમીકરણ?
જો ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વવાળા વિપક્ષી મોરચા (૪૮ બેઠકો)ને રા’મ અને જોઇન્ટ લિસ્ટ (૧૯ બેઠકો)નો ટેકો મળી જાય, તો આ સંભવિત ગઠબંધનનો આંકડો ૬૭ બેઠકો સુધી પહોંચી જશે, જે જરૂરી ૬૧ બેઠકોના બહુમતના આંકડા કરતા ૬ બેઠકો વધુ છે.
જો કે, બલાદ જેવા કેટલાક નાના રાષ્ટ્રવાદી આરબ પક્ષોના વલણ પર હજુ શંકા છે, પરંતુ જો આ સહમતિ સધાય તો બેન્જામિન નેતન્યાહુના લાંબા કાર્યકાળ પર પૂર્ણવિરામ મૂકાવું લગભગ નિશ્ચિત માનવામાં આવી રહ્યું છે. ઇઝરાયેલમાં આગામી કેટલાક દિવસો અત્યંત નિર્ણાયક રહેવાના છે.
