પૈસા ડબલ કરવાની તક! ૧, ૩ કે ૫ વર્ષ—અત્યારે કઈ FD કરાવવાથી મળશે સૌથી મોટો ફાયદો?

બેંકોના વ્યાજ દરોમાં મોટો ફેરફાર! માત્ર ઊંચું વ્યાજ જોઈને FD કરાવી તો પસ્તાશો, જાણો ક્યાં છે સૌથી વધુ નફો

જ્યારે સુરક્ષિત રોકાણ અને ગેરંટેડ રિટર્નની વાત આવે છે, ત્યારે ભારતીય પરિવારોમાં આજે પણ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) સૌથી લોકપ્રિય અને ભરોસાપાત્ર વિકલ્પ છે. શેરબજારની અસ્થિરતા વચ્ચે પણ ઘણા લોકો પોતાના મહેનતથી કમાયેલા નાણાંને સુરક્ષિત રાખવા માટે બેંક FD પર જ વિશ્વાસ મૂકે છે. પરંતુ, મોટાભાગના રોકાણકારો માટે એક મોટો પ્રશ્ન એ હોય છે કે – “કયા સમયગાળા (Tenure) માટે પૈસા રોકવા જોઈએ જેથી સૌથી વધુ વ્યાજ મેળવી શકાય?”

યોગ્ય સમયગાળો પસંદ કરવો એ માત્ર યોગ્ય બેંક પસંદ કરવા જેટલું જ મહત્વનું છે. ૧ વર્ષ, ૩ વર્ષ કે ૫ વર્ષની ડિપોઝિટ પર મળતા વ્યાજના દરમાં ઘણો તફાવત જોવા મળે છે. જુલાઈ ૨૦૨૬ ના તાજેતરના ડેટા દર્શાવે છે કે હાલમાં સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો (SFBs) વ્યાજ દરોની બાબતમાં સૌથી આગળ છે, જ્યારે ખાનગી (Private) અને સરકારી (Public Sector) બેંકો પણ ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે સ્પર્ધાત્મક દરો ઓફર કરી રહી છે. ચાલો આપણે વિગતવાર સમજીએ કે અત્યારે કયા ગાળાની FD તમારી સૌથી વધુ કમાણી કરાવી શકે છે.

૧-વર્ષની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ: ટૂંકા ગાળાની લિક્વિડિટી માટે શ્રેષ્ઠ

જે રોકાણકારો લાંબા સમય સુધી પોતાના નાણાં બ્લોક કરવા નથી માંગતા અને કટોકટીના સમય માટે લિક્વિડિટી (નાણાંની સરળ ઉપલબ્ધતા) જાળવી રાખવા માંગે છે, તેમના માટે ૧ વર્ષની FD એક ઉત્તમ માધ્યમ છે.

જો તમારી આવક 1 કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે, તો ITR ફાઇલ કરતી વખતે આ ફોર્મ ભરવાનું ભૂલતા નહીં

EPFO પોર્ટલ પર PF બેલેન્સ ટ્રાન્સફર કરવાની રીતો બદલાઈ, જાણો સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રોસેસ

• સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો: આ કેટેગરીમાં યુનિટી સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક (Unity SFB) સૌથી વધુ ૭.૫૦% વ્યાજ દર આપી રહી છે. ત્યારપછી સૂર્યોદય સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક અને ઉજ્જિવન સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક ૭.૨૫% વ્યાજ ઓફર કરે છે. ઇક્વિટાસ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક અને એસબીએમ (SBM) બેંક ૭.૧૦% વ્યાજ આપે છે.

• ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકો: પ્રાઇવેટ બેંકોમાં તમિલનાડ મર્કેન્ટાઇલ બેંક અને જમ્મુ એન્ડ કાશ્મીર બેંક ૬.૮૦% વ્યાજ સાથે મોખરે છે. જ્યારે ઇન્ડસઇન્ડ બેંક ૬.૭૫%, અને યસ બેંક તથા સિટી યુનિયન બેંક ૬.૬૫% વ્યાજ ઓફર કરી રહી છે.

• સરકારી બેંકો: જાહેર ક્ષેત્રની સરકારી બેંકો આ મામલે થોડી પાછળ છે. બેંક ઓફ ઇન્ડિયા અને ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક સૌથી વધુ ૬.૫૦% વ્યાજ આપે છે. જ્યારે એસબીઆઈ (SBI), પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB), કેનરા બેંક અને બેંક ઓફ બરોડા ૬.૧૦% થી ૬.૨૫% ની આસપાસ વ્યાજ આપે છે.

૩-વર્ષની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ: વ્યાજ કમાવવાનો ‘સ્વીટ સ્પોટ’

જો તમે આગામી ત્રણ વર્ષ માટે તમારા નાણાંનું આયોજન કરી શકો છો, તો હાલમાં ૩ વર્ષની મુદત ધરાવતી FD વ્યાજ કમાવવાની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટો ફાયદો કરાવી શકે છે. હાલમાં બેંકો આ કેટેગરીમાં ઘણું આકર્ષક વ્યાજ આપી રહી છે.

• સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો: જન સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક (Jana SFB) આ યાદીમાં સૌથી ઉપર છે, જે વાર્ષિક ૮.૦૦% ના બમ્પર વ્યાજ દરની ઓફર કરે છે. ત્યારબાદ ઉત્કર્ષ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક અને શિવાલિક સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક ૭.૫૦% વ્યાજ આપે છે. એયુ (AU) સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક ૭.૪૦% ના દરે વ્યાજ ચૂકવે છે.

• ખાનગી બેંકો: આઈડીએફસી ફર્સ્ટ બેંક (IDFC FIRST Bank) ખાનગી બેંકોમાં સૌથી વધુ ૭.૩૫% વ્યાજ દર પ્રદાન કરે છે. આરબીએલ (RBL) બેંક ૭.૨૦%, એસબીએમ (SBM) બેંક ૭.૧૦% અને યસ બેંક ૭.૦૦% રિટર્ન આપે છે.

• સરકારી બેંકો: જાહેર ક્ષેત્રની મોટાભાગની સરકારી બેંકો આ કેટેગરીમાં ૬.૦૦% થી ૬.૭૦% ની વચ્ચે વ્યાજ ચૂકવે છે, જેમાં બેંક ઓફ ઇન્ડિયા ૬.૭૦% ના દર સાથે સૌથી મોખરે છે.

૫-વર્ષની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ: લાંબા ગાળાની સુરક્ષા અને સ્થિરતા

લાંબા ગાળાના નાણાકીય આયોજન (જેમ કે બાળકોનું ભવિષ્ય કે નિવૃત્તિ ભંડોળ) માટે ૫ વર્ષની FD એક શ્રેષ્ઠ અને સ્થિર રોકાણ માધ્યમ સાબિત થાય છે. આ ટેન્યોર હેઠળ પણ રોકાણકારોને આકર્ષક દરો મળી રહ્યા છે.

• સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો: સૂર્યોદય સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક ૫ વર્ષની મુદત પર સૌથી વધુ ૭.૯૦% વ્યાજ ઓફર કરે છે. ત્યારપછી જન સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક ૭.૭૭%, ડીસીબી (DCB) બેંક ૭.૫૦% અને ઉજ્જિવન સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક ૭.૨૦% વ્યાજ ચૂકવે છે.

• ખાનગી બેંકો: ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોમાં ડીસીબી બેંક ૭.૫૦% સાથે ટોપ પર છે. જ્યારે આઈડીએફસી ફર્સ્ટ બેંક, જેએન્ડકે (J&K) બેંક, યસ બેંક અને તમિલનાડ મર્કેન્ટાઇલ બેંક ૬.૭૦% થી ૬.૭૫% ની વચ્ચે રિટર્ન પ્રદાન કરે છે.

• સરકારી બેંકો: સરકારી બેંકો લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે વધુ સાવધ અભિગમ ધરાવે છે. બેંક ઓફ બરોડા સૌથી વધુ ૬.૩૦% વ્યાજ આપે છે, ત્યારબાદ કેનરા બેંક ૬.૨૫%, ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક ૬.૧૦%, પંજાબ નેશનલ બેંક ૬.૧૦% અને સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) ૬.૦૫% ના દરે વ્યાજ આપે છે.

વ્યાજ દરોની સરખામણી: કઈ બેંક કેટલું વ્યાજ આપે છે?

રોકાણકારોની સરળતા માટે અહીં અલગ-અલગ સમયગાળા માટેની ટોચની બેંકોના વ્યાજ દરો કોષ્ટક સ્વરૂપે રજૂ કર્યા છે:

૧-વર્ષની શ્રેષ્ઠ FD આપતી ટોપ ૫ બેંકો

૩-વર્ષની શ્રેષ્ઠ FD આપતી ટોપ ૫ બેંકો

૫-વર્ષની શ્રેષ્ઠ FD આપતી ટોપ ૫ બેંકો

માત્ર ઊંચું વ્યાજ ન જોશો: રોકાણ કરતા પહેલાં આ ૫ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો

ફાઇનાન્સિયલ પ્લાનર્સ રોકાણકારોને સલાહ આપે છે કે ફક્ત ઊંચો વ્યાજ દર જોઈને જ આંધળું રોકાણ ન કરવું જોઈએ. નાણાં લોક કરતા પહેલા નીચેની બાબતો પર ખાસ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે:

59% લાર્જ અને મિડ-કેપ શેરો ઓલ-ટાઇમ હાઈથી 20% તૂટ્યા, શું આ કમાણી કરવાની સાચી તક છે?

ડિજિટલ બેંકિંગમાં મોટો ક્રાંતિકારી બદલાવ: દેશની સરકારી બેંકો 15,000 જૂના ATM બદલશે, હવે ગ્રાહકોને મળશે ‘મિની બેંક’ જેવી અદભુત સુવિધાઓ!

૧. લિક્વિડિટીની જરૂરિયાત: જો તમને નજીકના ભવિષ્યમાં પૈસાની જરૂર પડવાની આશંકા હોય, તો લાંબા ગાળાની FD ટાળવી જોઈએ. અકાળે પૈસા ઉપાડવા (Premature Withdrawal) પર બેંકો સામાન્ય રીતે વ્યાજ કાપી લે છે અથવા દંડ (પેનલ્ટી) વસૂલે છે, જેનાથી તમારું રિટર્ન ઘટી જાય છે.

૨. ટેક્સની ગણતરી (Tax Implications): FD પર મળતું વ્યાજ તમારી ટેક્સ સ્લેબ અનુસાર કરપાત્ર બને છે. જો એક નાણાકીય વર્ષમાં વ્યાજની આવક મર્યાદા કરતાં વધી જાય, તો બેંકો TDS (ટેક્સ ડિડક્ટેડ એટ સોર્સ) કાપે છે. ૫ વર્ષની ટેક્સ સેવિંગ FD કલમ 80C હેઠળ કરમુક્તિ અપાવે છે ખરી, પણ તેમાં ૫ વર્ષનો લોક-ઇન પિરિયડ હોય છે.

૩. વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે વિશેષ લાભ: લગભગ તમામ બેંકો વરિષ્ઠ નાગરિકો (Senior Citizens) ને સામાન્ય ગ્રાહકો કરતા ૦.૨૫% થી ૦.૭૫% સુધીનું વધારાનું વ્યાજ ઓફર કરે છે. વરિષ્ઠ નાગરિકોએ હંમેશા આ વધારાના રિટર્નનો લાભ લેવો જોઈએ.

૪. DICGC સુરક્ષા કવચ: સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકોમાં રોકાણ કરતી વખતે મનમાં ડર રહે તે સ્વાભાવિક છે. પરંતુ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ની સબસિડિયરી સંસ્થા DICGC દ્વારા પ્રત્યેક ડિપોઝિટરને દરેક બેંકમાં ₹૫ લાખ સુધીની રકમ (મુદલ અને વ્યાજ બંને મળીને) વીમા હેઠળ સુરક્ષિત રાખવાની ગેરંટી આપવામાં આવે છે.

૫. ડાયવર્સિફિકેશન (પોર્ટફોલિયોનું વિભાજન): તમારા તમામ નાણાં એક જ બેંકમાં અથવા એક જ મુદતની FDમાં રોકવાને બદલે તેને અલગ-અલગ સમયગાળામાં અને જુદી જુદી બેંકોમાં વહેંચી દેવા વધુ હિતાવહ છે.