ખેતીમાં નવી ક્રાંતિ, શિમલા મરચાં બની રહ્યું છે નફાકારક પાક
આજના સમયમાં ખેડૂત ઓછા ખર્ચે વધુ આવક મેળવવા માટે પરંપરાગત ખેતીથી આગળ વધી રહ્યા છે. બજારની માંગને સમજીને પાક પસંદ કરવો હવે આવશ્યક બન્યું છે. શાકભાજીમાં કેપ્સિકમ એવો પાક છે જે સતત સારો ભાવ આપે છે. યોગ્ય આયોજન સાથે તેની ખેતી ખેડૂતો માટે લાભદાયી સાબિત થઈ રહી છે. અનેક ખેડૂતોએ આ પાકથી પોતાની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે.
કેપ્સિકમની વધતી બજાર માંગ
કેપ્સિકમ, જેને શિમલા મરચાં તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેની માંગ શહેરો ઉપરાંત હોટલ અને રેસ્ટોરાંમાં સતત વધી રહી છે. ખાસ કરીને રંગીન કેપ્સિકમને વધુ પસંદગી મળી રહી છે. લીલો, લાલ અને પીળો કેપ્સિકમ બજારમાં ઝડપથી વેચાઈ જાય છે. તૈયાર પાક માટે ખેડૂતોને બજારમાં જવું પણ પડતું નથી. ઘણીવાર વેપારીઓ ખેતરેથી જ ખરીદી કરે છે.
પોષક તત્વોથી ભરપૂર પાક
કેપ્સિકમ માત્ર નફાકારક જ નહીં પરંતુ પોષણદાયક પાક પણ છે. તેમાં વિટામિન સી અને વિટામિન એ ભરપૂર પ્રમાણમાં મળે છે. આ ઉપરાંત આયર્ન, કેલ્શિયમ, પોટેશિયમ અને ઝીંક જેવા તત્વો પણ રહેલા છે. સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ વધતા લોકોમાં તેનો વપરાશ વધી રહ્યો છે. આ કારણે બજારમાં તેની માંગ સતત મજબૂત બની રહી છે.
કૃષિ નિષ્ણાતોની સલાહ
કૃષિ ક્ષેત્રના જાણકારો જણાવે છે કે જો ખેડૂત યોગ્ય જાત પસંદ કરે તો શિમલા મરચાં લાખોની આવક આપી શકે છે. આજકાલ બજારમાં ઘણી ઉચ્ચ ઉપજ આપતી જાતો ઉપલબ્ધ છે. યોગ્ય જાત, સમયસર વાવણી અને સંભાળ રાખવામાં આવે તો ઉત્પાદન નોંધપાત્ર વધે છે. આ પાક નાના અને મધ્યમ ખેડૂતો માટે પણ અનુકૂળ છે.
ઉચ્ચ ઉપજ આપતી જાતોની ઓળખ
પૂસા દીપ્તી જેવી હાઇબ્રિડ જાત મધ્યમ કદના છોડ સાથે સારી ઉપજ આપે છે. વાવણી બાદ લગભગ ૭૦ થી ૭૫ દિવસમાં તોડાણ શરૂ થઈ જાય છે. સોલન હાઇબ્રિડ-૨ જાતમાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધુ હોય છે અને પ્રતિ એકરમાં ભારે ઉત્પાદન મળે છે. આ જાતો ખેડૂતોમાં લોકપ્રિય બની રહી છે.
રંગીન કેપ્સિકમનું આકર્ષણ
ઓરોબેલ યેલો અને બોમ્બે રેડ જેવી જાતો રંગીન કેપ્સિકમ માટે જાણીતી છે. પીળા અને લાલ રંગના કેપ્સિકમનું વજન સામાન્ય રીતે ૧૨૦ થી ૧૫૦ ગ્રામ સુધી હોય છે. આ જાતો ખુલ્લા ખેતર તેમજ ગ્રીનહાઉસમાં સફળતાપૂર્વક ઉગાડી શકાય છે. છાયાદાર વિસ્તારમાં પણ આ પાક સારી ઉપજ આપે છે.
ખેતી માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ
કેપ્સિકમની ખેતી લગભગ તમામ ઋતુમાં કરી શકાય છે, પરંતુ વરસાદથી થોડી સુરક્ષા જરૂરી છે. જમીનનું પીએચ મૂલ્ય લગભગ ૬ હોવું યોગ્ય માનવામાં આવે છે. છોડ ૪૦ ડિગ્રી સુધીનું તાપમાન સહન કરી શકે છે. રોપણી બાદ ૬૫ થી ૭૫ દિવસમાં ફળ આવવાનું શરૂ થાય છે.
વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી વાવણી
કેપ્સિકમની ખેતી માટે ખેતરને સારી રીતે ખેડીને તેમાં ગાયનું છાણ અને વર્મીકમ્પોસ્ટ ઉમેરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ચાસ પાડીને પોલીથિન મલ્ચ બિછાવવામાં આવે છે. નિર્ધારિત અંતરે છિદ્ર કરી છોડ રોપવામાં આવે છે. રોપણી બાદ તરત જ સિંચાઈ કરવી જરૂરી છે. બે મહિનામાં જ પાક દેખાવા લાગે છે.
ઉત્પાદન અને ખર્ચાનો હિસાબ
એક હેક્ટર જમીનમાં લગભગ ૩૦૦ ક્વિન્ટલ સુધી કેપ્સિકમનું ઉત્પાદન શક્ય છે. ખર્ચની વાત કરીએ તો પ્રતિ વીઘા અંદાજે ૧૨ થી ૧૫ હજાર રૂપિયા ખર્ચ થાય છે. એક પાકમાંથી ૩ થી ૪ લાખ રૂપિયા સુધીની આવક મેળવી શકાય છે. તમામ ખર્ચ બાદ પણ ખેડૂતને સારો નફો મળે છે. આ પાક ખેતીને આવકનું મજબૂત સાધન બનાવી રહ્યો છે.
