ESIC એમનેસ્ટી સ્કીમની ડેડલાઇન લંબાઈ, કોર્ટની બહાર હવે 31 ડિસેમ્બર સુધી જૂના વિવાદો ઉકેલી શકાશે
દેશના અસંખ્ય નોકરીદાતાઓ (એમ્પ્લોયર્સ) અને વીમાધારકો માટે રાહતના મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ (ESIC) દ્વારા પોતાની લોકપ્રિય વિવાદ સમાધાન યોજના એટલે કે ‘એમનેસ્ટી સ્કીમ’ ની મુદતમાં મહત્વપૂર્ણ વધારો કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. વિવિધ હિતધારકો તરફથી મળેલા સૂચનો અને તેમની રજૂઆતોની ઊંડાણપૂર્વક સમીક્ષા કર્યા બાદ, ESIC એ આ યોજનાની સમયમર્યાદા આગામી ૩ મહિના માટે લંબાવી દીધી છે. હવે નોકરીદાતાઓ અને સંબંધિત પક્ષકારો કોઈપણ વધારાના ભારે દંડ વિના, માત્ર મૂળ બાકી રકમ અને વ્યાજ ચૂકવીને કોર્ટ બહાર જ પોતાના જૂના અને પેન્ડિંગ વિવાદોનો કાયમી અંત લાવી શકશે.
૩૧ ડિસેમ્બર સુધી વધારવામાં આવી સમયમર્યાદા
સત્તાવાર જાહેરાત અનુસાર, અગાઉ આ યોજના ૧ ઑક્ટોબર ૨૦૨૫ થી શરૂ થઈને ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી અમલમાં રહેવાની હતી. પરંતુ નોકરીદાતાઓની સુવિધા અને કાનૂની પ્રક્રિયાઓને પૂર્ણ કરવા માટે પૂરતો સમય મળી રહે તે હેતુસર, આ યોજનાને વર્તમાન નિયમો અને શરતો સાથે ૧ ઑક્ટોબર ૨૦૨૬ થી વધારીને હવે ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી લંબાવી દેવામાં આવી છે. કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય દ્વારા ગુરુવારે આ અંગેની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે.
શું છે ESIC એમનેસ્ટી સ્કીમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય?
આ યોજના એક ખાસ વન-ટાઇમ વિવાદ નિવારણ (One-Time Dispute Resolution) સ્કીમ છે. સામાન્ય રીતે ESI કાયદા હેઠળ નિયમોના પાલનને લઈને અદાલતોમાં હજારો કેસો વર્ષોથી પેન્ડિંગ પડ્યા રહે છે, જેના કારણે બંને પક્ષોને નાણાકીય અને માનસિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કાયદાકીય પાલનને સરળ બનાવવાનો અને અદાલતો પર વધારાનો બોજ ઘટાડવાનો છે. આનાથી નોકરીદાતાઓ ESIC સાથે ચાલી રહેલા વર્ષો જૂના વિવાદોને અદાલતના લાંબા ચક્કરમાં પડ્યા વગર સુમેળભર્યા વાતાવરણમાં ઉકેલી શકે છે.
દંડ વગર કેસ પતાવવાની સુવર્ણ તક
આ એમનેસ્ટી સ્કીમ અંતર્ગત નોકરીદાતાઓને સૌથી મોટી રાહત એ મળી રહી છે કે તેમને કોઈપણ પ્રકારનો વધારાનો દંડ (ડેમેજિસ) ચૂકવવો પડશે નહીં. તેઓ માત્ર પોતાની વાસ્તવિક બાકી રકમ અને તેના પરનું સાધારણ વ્યાજ ભરીને કાનૂની કાર્યવાહીમાંથી મુક્તિ મેળવી શકે છે. એટલું જ નહીં, જે નોકરીદાતાઓએ અગાઉથી જ મૂળ બાકી રકમ જમા કરાવી દીધી છે અને માત્ર દંડની રકમ માટે વિવાદ ચાલી રહ્યો છે, તેઓ વિવાદિત દંડની માત્ર ૧૦ ટકા જેટલી નજીવી રકમ ચૂકવીને પોતાના કેસો સત્તાવાર રીતે પાછા ખેંચવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકે છે.
આ યોજનાના દાયરામાં માત્ર નાણાકીય લેણદેણ જ નહીં, પરંતુ રેકોર્ડ સમયસર જ ન કરવાના અથવા યોગદાનની ચુકવણીમાં વિલંબ થવાના કારણે નોંધાયેલા કેસો પણ સામેલ છે. જો કે, આનો લાભ લેવા માટે નોકરીદાતાએ જરૂરી પાલન પ્રક્રિયા (Compliance) પૂર્ણ કરવી પડશે, ત્યારબાદ અદાલતની મંજૂરી મેળવીને કેસ સત્તાવાર રીતે બંધ કરી શકાશે.
કયા કેસો રહેશે પાત્ર અને આગામી અપીલ
સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, જે કેસો ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૫ સુધી અદાલતોમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા, તે તમામ કેસો આ એમનેસ્ટી સ્કીમ હેઠળ પાત્ર ઠરે છે. શ્રમ મંત્રાલય દ્વારા દેશભરના તમામ હિતધારકો અને નોકરીદાતાઓને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ ની અંતિમ તારીખ પહેલાં આ યોજનાનો મહત્તમ લાભ ઉઠાવે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ તાજેતરમાં જ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે દેશમાં ESIC ના માધ્યમથી આશરે ૨૫ કરોડ જેટલા નાગરિકોને ગુણવત્તાયુક્ત આરોગ્ય સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. સામાજિક સુરક્ષાના આ વિશાળ વ્યાપ વચ્ચે, નોકરીદાતાઓ માટે કાનૂની વિવાદોમાંથી મુક્ત થઈને વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે આ યોજના અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
