માત્ર ભૂકંપ જ નહીં, ભ્રષ્ટાચાર પણ બન્યો વિનાશક: વેનેઝુએલામાં તૂટી પડેલી ઇમારતો પાછળની કડવી વાસ્તવિકતા
દરેક કુદરતી આફત પાછળ પ્રકૃતિનો પ્રકોપ હોય છે, પરંતુ જ્યારે તે આફત માનવસર્જિત નિષ્ફળતાઓ સાથે મળે છે, ત્યારે વિનાશનું પ્રમાણ અનેકગણું વધી જાય છે. વેનેઝુએલામાં તાજેતરમાં આવેલા શક્તિશાળી ભૂકંપે માત્ર ધરતીને જ નહીં, પણ દેશના વહીવટી તંત્રના પાયાને પણ હચમચાવી દીધા છે. દુનિયાભરમાંથી આ દેશ માટે સંવેદનાઓ વ્યક્ત થઈ રહી છે, ત્યારે જમીની હકીકત કંઈક અલગ જ વાર્તા કહી રહી છે. નિષ્ણાતો અને સ્થાનિક લોકોના મતે, આ માત્ર ભૂકંપ નથી, પરંતુ વર્ષોથી ચાલી આવતા ભ્રષ્ટાચાર અને બાંધકામ ક્ષેત્રે થયેલી બેદરકારીનું પરિણામ છે જેણે સેંકડો પરિવારોના સપનાને કાટમાળમાં દફનાવી દીધા છે.
બાંધકામમાં ભ્રષ્ટાચાર: એક સાયલન્ટ કિલર
ભૂકંપ બાદ સામે આવેલા અહેવાલો મુજબ, શહેરોમાં ધરાશાયી થયેલી મોટાભાગની ઇમારતો એવી છે જેણે સામાન્ય આંચકાઓ પણ સહન કરવા જોઈતા હતા, પરંતુ તે તીવ્રતાના પ્રથમ આંચકા સાથે જ પત્તાના મહેલની જેમ તૂટી પડી. આ કોઈ સંયોગ નથી. વેનેઝુએલામાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં બાંધકામ પ્રોજેક્ટ્સમાં વ્યાપક ભ્રષ્ટાચારના અહેવાલો સતત સામે આવતા રહ્યા છે. સરકારી ઇમારતો હોય કે ખાનગી રહેણાંક સંકુલ, બાંધકામ સામગ્રીમાં થયેલી છેતરપિંડી અને ગુણવત્તા સાથે કરવામાં આવેલી બાંધછોડ આજે હજારો લોકોના જીવ લેવા માટે જવાબદાર બની છે. મજબૂત ઇમારતો બનાવવા માટેના ધોરણોની અવગણના કરવામાં આવી અને સત્તાના ભ્રષ્ટાચારના કારણે સુરક્ષાના નિયમો કાગળ પર જ રહી ગયા.
નિષ્ફળ વહીવટ અને બચાવ કામગીરીમાં વિલંબ
આપત્તિ સમયે જે સૌથી મહત્વનો સમય હોય છે, તેને ‘ગોલ્ડન અવર્સ’ કહેવામાં આવે છે. આ સમયગાળામાં બચાવ કામગીરી ત્વરિત હોવી જોઈએ, પરંતુ વેનેઝુએલામાં સ્થિતિ સાવ ઉલટી હતી. જ્યારે ભૂકંપ આવ્યો ત્યારે સરકારી તંત્ર સંપૂર્ણપણે લાચાર જોવા મળ્યું હતું. કાટમાળ નીચે દબાયેલા લોકોને બહાર કાઢવા માટે જે ભારે મશીનરી અને પ્રશિક્ષિત ટીમની જરૂર હતી, તેનો અભાવ જોવા મળ્યો.
સ્થાનિક લોકોના આક્રોશભર્યા દાવાઓ મુજબ, આફતના પ્રથમ મહત્વપૂર્ણ કલાકો દરમિયાન સરકારી સહાય કે બચાવ ટીમ ક્યાંય જોવા મળી નહોતી. પોતાની આસપાસના લોકોને તડપતા જોઈને સ્થાનિક નાગરિકો પોતે જ જીવના જોખમે ખાલી હાથે કાટમાળ હટાવવા મજબૂર બન્યા હતા. આ ઘટનાએ સાબિત કરી દીધું કે દેશનું માળખાકીય તંત્ર આર્થિક કટોકટી અને વહીવટી અણઘડતાને કારણે પહેલેથી જ ભાંગી પડ્યું હતું, જે હવે આ આફતના સમયે સ્પષ્ટપણે ઉઘાડું પડી ગયું છે.
આર્થિક કટોકટી અને સ્વાસ્થ્ય સેવાઓની કથળેલી સ્થિતિ
વેનેઝુએલા પહેલેથી જ ગંભીર આર્થિક સંકટ, મોંઘવારી અને આરોગ્યસંભાળ ક્ષેત્રે પાયમાલીનો સામનો કરી રહ્યું છે. ભૂકંપ જેવી આપત્તિમાં હોસ્પિટલોને સૌથી વધુ સક્રિય હોવું જરૂરી હોય છે, પરંતુ અહીંની ઘણી હોસ્પિટલો પોતે જ જર્જરિત હાલતમાં હતી. પૂરતી દવાઓ, ઓક્સિજન અને સર્જિકલ સુવિધાઓના અભાવે ઘાયલોને સારવાર મેળવવામાં ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. જે દેશ પોતાની જનતાને પ્રાથમિક સુવિધાઓ આપવામાં નિષ્ફળ રહ્યો હોય, તે આવી મોટી આપત્તિને કેવી રીતે હેન્ડલ કરી શકે? આ એક ગંભીર પ્રશ્ન છે જે હવે વૈશ્વિક મંચ પર પણ ચર્ચાઈ રહ્યો છે.
