કાચા શાકભાજી ખાતા પહેલાં 100 વાર વિચારજો! પાણીથી પણ નથી મરતો આ ખતરનાક પરજીવી, જાણો લક્ષણો
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી ફેલાયેલા પેટના ગંભીર ચેપ ‘સાયક્લોસ્પોરિયાસિસ’ (Cyclosporiasis) નામના રોગચાળાએ હવે ઘાતક સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. મિશિગન રાજ્યમાં આ ચેપના કારણે પ્રથમ બે વ્યક્તિઓના મોત નોંધાયા હોવાની સત્તાવાર પુષ્ટિ આરોગ્ય અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવી છે. આ મલ્ટિ-સ્ટેટ રોગચાળામાં અત્યાર સુધીમાં ૧૮,૦૦૦થી વધુ લોકો આ સુક્ષ્મ પરજીવી (Parasite) નો ભોગ બની ચૂક્યા છે, જેના કારણે આરોગ્ય વિભાગમાં ભારે દોડધામ મચી ગઈ છે.
મિશિગન આરોગ્ય વિભાગ અને CDC નો ખુલાસો
મિશિગન ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ એન્ડ હ્યુમન સર્વિસિસ (MDHHS) દ્વારા જારી કરાયેલા નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે મૃત્યુ પામેલા બંને દર્દીઓ પહેલાંથી જ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓથી પીડાતા હતા.
સરકારી નિવેદન મુજબ, “મિશિગનમાં સાયક્લોસ્પોરિયાસિસના રોગચાળાના ભાગરૂપે બે દર્દીઓના મોત નિપજ્યા છે. તબીબી રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે બંને વ્યક્તિઓને અગાઉથી જ અન્યોન્ય શારીરિક બીમારીઓ હતી, જે સાયક્લોસ્પોરિયાસિસના ચેપ અને શરીરમાં પાણી ઓછું થઈ જવાને (Dehydration) કારણે વધુ ગંભીર બની ગઈ હતી.”
અમેરિકાની મુખ્ય આરોગ્ય સંસ્થા સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન (CDC) એ પણ આ બંને મોતની પુષ્ટિ કરી છે. એકલા મિશિગનમાં જ આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં ૧૧,૨૩૪ જેટલા કેસ નોંધાયા છે, જેમાંથી ૧૯૩ લોકોને ગંભીર સ્થિતિમાં હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડ્યા છે.
શું છે આ સાયક્લોસ્પોરિયાસિસ અને તેના લક્ષણો?
સાયક્લોસ્પોરિયાસિસ એ એક સુક્ષ્મજીવ (Microscopic Parasite) ‘સાયક્લોસ્પોરા કાયેતાનેન્સિસ’ દ્વારા ફેલાતો ચેપી રોગ છે. આ પરજીવી દૂષિત ખોરાક અથવા પાણી દ્વારા માનવ શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ આ પરજીવીથી સંક્રમિત થાય છે, ત્યારે તેને નીચે મુજબની ગંભીર સમસ્યાઓ થાય છે:
-
સતત અને વિસ્ફોટક ડાયરિયા (ઝડા)
-
પેટમાં અસહ્ય દુખાવો અને મરડો
-
ભૂખ ન લાગવી અને ઝડપથી વજન ઘટવું
-
ઉબકા, ઉલટી અને સતત થાક લાગવો
-
શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ ઘટી જવું (ડીહાઇડ્રેશન)
સામાન્ય રીતે અમેરિકામાં વસંત અને ઉનાળાના મહિનાઓમાં (મે થી ઓગસ્ટ દરમિયાન) આ ચેપના કેસો જોવા મળે છે. પરંતુ આ વર્ષે આ કેસોની સંખ્યા ભૂતકાળના તમામ રેકોર્ડ તોડીને બિનઅધિકૃત રીતે ખૂબ જ ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.
૧૮,૦૦૦થી વધુ દર્દીઓ અને સમગ્ર દેશમાં તપાસ
CDC અનુસાર, ચાલુ સિઝનમાં દેશભરમાં સાયક્લોસ્પોરિયાસિસના ૧૮,૦૦૦થી વધુ દેશી (Domestic) કેસો સામે આવ્યા છે. આમાંથી ૬,૭૦૭ કેસોની પ્રયોગશાળામાં પુષ્ટિ થઈ ચૂકી છે, જ્યારે અન્ય ૧૧,૫૦૦ જેટલા કેસોના સેમ્પલ ટેસ્ટિંગ હેઠળ છે.
અમેરિકાના યુ.એસ. ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA), CDC અને વિવિધ રાજ્યોની આરોગ્ય એજન્સીઓ મળીને આ ચેપના ઉદ્ભવસ્થાનની તપાસ કરી રહી છે. ખાસ કરીને મિડવેસ્ટ (Midwest) વિસ્તારમાં આ રોગચાળો સૌથી વધુ ફેલાયેલો છે.
શાકભાજી અને આઇસબર્ગ લેટીસ (Iceberg Lettuce) મુખ્ય કારણ?
તપાસ અધિકારીઓએ પ્રાથમિક તપાસમાં આ રોગચાળાના ફેલાવા પાછળ ‘ટેલર ફાર્મ્સ’ (Taylor Farms) દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવતા આઇસબર્ગ લેટીસ (Iceberg Lettuce) ને મુખ્ય કારણ માન્યું છે. સુરક્ષાના ભાગરૂપે કંપની દ્વારા આ પ્રોડક્ટ પાછી ખેંચી (Recall) લેવામાં આવી છે.
તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ પરજીવી મોટે ભાગે કાચા ખાવામાં આવતા શાકભાજી અને ફળો દ્વારા ફેલાય છે. જો ખેતરમાં સિંચાઈનું પાણી કે માટી દૂષિત હોય, તો પેકિંગ પહેલાં જ આ વાયરસ શાકભાજી પર ચોંટી જાય છે.
માત્ર પાણીથી ધોવાથી સાયક્લોસ્પોરા દૂર થતો નથી!
આરોગ્ય અધિકારીઓએ લોકોને ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું છે કે, સામાન્ય રીતે ફળો અને શાકભાજીને પાણીથી ધોવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, પરંતુ સાયક્લોસ્પોરા એટલો સૂક્ષ્મ અને ચિડચિડો પરજીવી છે કે તેને માત્ર પાણીથી રીન્સ (Rinse) કરવાથી પૂરેપૂરો દૂર કરી શકાતો નથી.
આથી, આરોગ્ય વિભાગે નીચે મુજબની સાવચેતી રાખવા અપીલ કરી છે:
૧. રીકોલ કરેલી પ્રોડક્ટ્સ ન વાપરવી: જે બ્રાન્ડ કે શાકભાજી પર FDA દ્વારા પ્રતિબંધ કે રીકોલ નોટિસ જારી કરવામાં આવી હોય તેને બિલકુલ ન ખાવા.
૨. તાજી ન્યૂઝ અપડેટ્સ પર નજર રાખવી: જાહેર આરોગ્ય ચેતવણીઓનું પાલન કરવું.
૩. શાકભાજી બરાબર રાંધીને ખાવા: બને ત્યાં સુધી કાચા સલાડ ટાળવા અને ખોરાકને યોગ્ય તાપમાને પકવીને જ ખાવો, જેથી બેક્ટેરિયા કે પરજીવી નષ્ટ થઈ જાય.
