બદામ સૂકી કે પલાળી કેવી રીતે ખાવી જોઈએ? એક્સપર્ટ્સે જણાવ્યા બદામના ૫ અદ્ભુત સ્વાસ્થ્ય ફાયદા
ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં શિયાળાની ઋતુની શરૂઆત થતાં જ આપણા આહાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવો અત્યંત જરૂરી બની જાય છે. ઠંડીના દિવસોમાં જો સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે થોડી પણ બેદરકારી રાખવામાં આવે તો શરદી, ઉધરસ, થાક અને મોસમી બીમારીઓ તુરંત ઘેરી લે છે. શિયાળા દરમિયાન આપણા શરીરને અંદરથી ગરમાવો, ઊર્જા અને મજબૂત રોગપ્રતિકારક શક્તિની જરૂર હોય છે. આ જ કારણે સદીઓથી આપણા ઘરોમાં સૂકો મેવો એટલે કે ડ્રાયફ્રૂટ્સ આહારનો એક મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો રહ્યા છે. ડ્રાયફ્રૂટ્સમાં બદામને સૌથી શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. બદામની તાસીર ગરમ હોવાથી તે ઠંડીની ઋતુમાં શરીરને જરૂરી હૂંફ અને પુષ્કળ ઊર્જા પૂરી પાડે છે.
પરંતુ અગત્યનો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શિયાળામાં બદામ પલાળીને ખાવી જોઈએ કે સૂકી? સામાન્ય રીતે ઉનાળામાં બદામની ગરમી ઓછી કરવા માટે તેને રાત્રે પલાળીને સવારે છોલીને ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. પરંતુ શિયાળામાં આ નિયમ બદલાઈ જાય છે. એશિયન હોસ્પિટલના હેડ ડાયેટિશિયન કોમલ મલિકના જણાવ્યા મુજબ, શિયાળામાં બદામને પલાળ્યા વગર એટલે કે સૂકી (કોરી) ખાવામાં આવે તો તે વધુ ફાયદાકારક રહે છે. ઠંડીની ઋતુમાં શરીરને સ્વસ્થ રાખવા અને સુસ્તી દૂર કરવા માટે દરરોજ એક મુઠ્ઠી એટલે કે આશરે ૨૦ થી ૨૫ બદામ (અંદાજે ૨૮ થી ૩૦ ગ્રામ) ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
બદામમાં પ્રોટીન, ફાઈબર, વિટામિન-ઈ, મેગ્નેશિયમ, કેલ્શિયમ અને હેલ્ધી ફેટ્સ જેવા પોષક તત્વો ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. શિયાળામાં દરરોજ નિયમિત રીતે બદામ ખાવાથી શરીરને મુખ્ય ૫ મોટા ફાયદાઓ થાય છે:
૧. બ્લડ સુગર નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ
બદામનો ગ્લાયસેમિક ઈન્ડેક્સ ખૂબ જ ઓછો હોય છે. તેમાં રહેલા પ્રોટીન, ફાઈબર અને હેલ્ધી ફેટ્સ ખોરાકને ધીમે ધીમે પચાવવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી ખાધા પછી રક્તમાં શર્કરાનું પ્રમાણ અચાનક વધતું નથી. સંશોધનો દર્શાવે છે કે બદામનું સેવન ઇન્સ્યુલિનની સંવેદનશીલતામાં સુધારો કરે છે. તેથી ડાયાબિટીસ અથવા પ્રી-ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો માટે શિયાળામાં ખાંડ વગરના હેલ્ધી નાસ્તા તરીકે બદામ ઉત્તમ વિકલ્પ છે.
૨. હૃદયના આરોગ્ય માટે સુપરફૂડ
બદામમાં રહેલા મોનોઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટ્સ, એન્ટીઓક્સિડન્ટ્સ અને વિટામિન-ઈ હૃદયની ધમનીઓને સ્વસ્થ રાખે છે. નિયમિતપણે મર્યાદિત માત્રામાં બદામ ખાવાથી શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) નું સ્તર ઘટે છે અને સારા કોલેસ્ટ્રોલમાં વધારો થાય છે. આ પોષક તત્વો હૃદયરોગના જોખમને ઘટાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
૩. પાચનતંત્ર અને આંતરડાના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો
બદામમાં ડાયેટરી ફાઈબર સારી માત્રામાં રહેલું છે, જે આંતરડાની કાર્યક્ષમતા વધારે છે અને કબજિયાત જેવી સમસ્યાઓ દૂર કરે છે. ‘એનપીજે સાયન્સ ઓફ ફૂડ’ માં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર, દરરોજ બદામ ખાવાથી આંતરડાના ગુડ બેક્ટેરિયા વધે છે, જેનાથી મેટાબોલિઝમ મજબૂત થાય છે અને ભૂખ પર પણ યોગ્ય નિયંત્રણ રહે છે.
૪. હાડકાં અને સાંધા મજબૂત બનાવે છે
હોમિયોપેથિક નિષ્ણાતો અને આહારશાસ્ત્રીઓના মতে, બદામમાં રહેલા કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને ફોસ્ફરસ જેવા ખનિજો હાડકાં અને દાંતને મજબૂત બનાવે છે. શિયાળામાં મોટાભાગના લોકોને સાંધાના દુખાવાની ફરિયાદ રહેતી હોય છે. બદામનું નિયમિત સેવન હાડકાંમાં કુદરતી લુબ્રિકેશન (ગ્રીસ) જાળવવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી સાંધાના ઘસારા અને દુખાવામાં મોટી રાહત મળે છે.
૫. મગજની કાર્યક્ષમતા અને યાદશક્તિમાં વધારો
બદામમાં રહેલું વિટામિન-ઈ અને રિબોફ્લેવિન મગજના જ્ઞાનતંતુઓને સક્રિય રાખે છે. વિટામિન-ઈ એક શક્તિશાળી એન્ટીઓક્સિડન્ટ તરીકે કામ કરી મગજના કોષોને ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસથી બચાવે છે. આનાથી યાદશક્તિ, એકાગ્રતા અને માનસિક ક્ષમતામાં સુધારો થાય છે.
બદામ પોષણનો ખજાનો હોવા છતાં તેમાં કેલરીનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. તેથી શિયાળામાં પણ તમારી જરૂરિયાત મુજબ તેને મર્યાદિત અને સંતુલિત માત્રામાં ખાવી જ હિતાવહ છે.
