શું અમેરિકા EUને બરબાદ કરવા માંગે છે? નેશનલ સિક્યુરિટીના લીક દસ્તાવેજોથી વૈશ્વિક રાજકારણમાં મોટો ખળભળાટ!
અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચેના દાયકાઓ જૂના મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધોની આડમાં ચાલી રહેલી એક ગુપ્ત અને આઘાતજનક વ્યૂહરચનાનો પર્દાફાશ થયો છે. એક બ્રિટિશ અખબાર ‘ધ ટેલિગ્રાફ’ દ્વારા લીક કરાયેલા નેશનલ સિક્યુરિટીના દસ્તાવેજો અનુસાર, અમેરિકાનું લક્ષ્ય યુરોપિયન યુનિયન (EU) ને નબળું પાડવાનું અને તેને આર્થિક તથા રાજકીય રીતે પાછળ ધકેલવાનું છે. આ દસ્તાવેજોએ વૈશ્વિક રાજકારણમાં મોટો ખળભળાટ મચાવ્યો છે અને સવાલો ઊભા કર્યા છે કે અમેરિકા, જે દાયકાઓથી યુરોપના સંરક્ષક તરીકે ઓળખાય છે, તે શા માટે પોતાના સૌથી જૂના મિત્રને નબળો પાડવા માંગે છે.
લીક થયેલા દસ્તાવેજોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે તત્કાલિન ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર યુરોપીયન રાજકારણમાં હસ્તક્ષેપ કરવા, ત્યાંની સરકારોને બદલવા અને EUની એકતાને તોડવા માટે એક સક્રિય વ્યૂહરચના પર કામ કરી રહ્યું હતું. આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુરોપને નબળું પાડીને એશિયન દેશો સાથે નવું અને મજબૂત વૈશ્વિક જોડાણ બનાવવાનો છે, જ્યાં અમેરિકાનું પ્રભુત્વ અકબંધ રહે.
NATO પરનો બોજ અને Core-5ની વ્યૂહરચના
આ લીક થયેલા ગુપ્ત દસ્તાવેજોમાં અમેરિકાની ત્રણ મુખ્ય વ્યૂહરચનાઓ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે:
1. NATO ખર્ચનું પુનર્વિતરણ: અમેરિકા લાંબા સમયથી નાટો (NATO) ના સભ્ય દેશો પર સંરક્ષણ પાછળનો ખર્ચ વધારવા માટે દબાણ કરી રહ્યું છે. દસ્તાવેજો અનુસાર, આ માત્ર ખર્ચ વહેંચવાની વાત નથી, પરંતુ યુરોપીયન દેશોને નાણાકીય રીતે વધારે બોજ હેઠળ લાવવાની અને તેમનું ધ્યાન આંતરિક સુરક્ષા પર કેન્દ્રિત કરાવવાની યોજના છે, જેનાથી તેઓ વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકાને પડકાર ન આપી શકે.
2. EU માં રાજકીય પરિવર્તન: અમેરિકા EU ના સભ્ય દેશોમાં એવી સરકારોને સત્તામાં લાવવા માટે દખલગીરી કરવા માંગે છે જે EU ની એકતાને નબળી પાડે અને “યુરોપ ફર્સ્ટ” ની નીતિને બદલે “અમેરિકા ફર્સ્ટ” ની નીતિને સમર્થન આપે. આનાથી અમેરિકાને વેપાર અને સંરક્ષણ સોદામાં ફાયદો થશે.
3. Core-5 દ્વારા નવો વૈશ્વિક આદેશ: સૌથી મહત્વની અને નવી વ્યૂહરચના ‘Core-5’ જોડાણ બનાવવાની છે. આ જોડાણમાં અમેરિકા, યુકે, જાપાન, ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયાનો સમાવેશ થવાની સંભાવના છે. આના દ્વારા અમેરિકા યુરોપને બાજુ પર મૂકીને એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં પોતાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અને ચીનના વધતા પ્રભાવને સંતુલિત કરવા માંગે છે. યુરોપને નબળું પાડવાથી અમેરિકાને આ નવા જોડાણમાં કેન્દ્રીય અને સૌથી શક્તિશાળી ભૂમિકા ભજવવાનો મોકો મળશે.
અમેરિકાનું ખંડન અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા
આ દસ્તાવેજો લીક થયા બાદ વિશ્વભરમાં તીવ્ર પ્રતિક્રિયાઓ આવી છે. જોકે, અમેરિકન વહીવટીતંત્રે તાત્કાલિક રીતે આ દસ્તાવેજોને “સંપૂર્ણપણે બનાવટી” (fabricated) અને “બનાવટી માહિતી અભિયાનનો ભાગ” ગણાવીને તેમનું ખંડન કર્યું છે. અમેરિકન અધિકારીઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે યુરોપ સાથેના તેમના સંબંધો મજબૂત છે અને EU ને નબળું પાડવાનો તેમનો કોઈ ઇરાદો નથી.
બીજી તરફ, યુરોપિયન સંસદના કેટલાક સભ્યો અને રાજકીય વિશ્લેષકોએ આ લીકને ગંભીરતાથી લીધું છે. તેમનું માનવું છે કે, અમેરિકામાં રાજકીય ઉથલપાથલના આ સમયમાં ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ ની નીતિ હેઠળ આ પ્રકારની વ્યૂહરચના આશ્ચર્યજનક નથી. એક વરિષ્ઠ EU અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું કે, “આ દસ્તાવેજો યુરોપિયન મૂડીઓ દ્વારા અનુભવાતી અનિશ્ચિતતા અને અવિશ્વાસની લાગણીની પુષ્ટિ કરે છે.”
નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ દસ્તાવેજો સાચા હોય તો તેના ગંભીર ભૌગોલિક રાજકીય પરિણામો આવી શકે છે. આનાથી માત્ર નાટો અને EU માં તણાવ વધશે નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક સુરક્ષા અને વેપાર માળખાને પણ મોટો ફટકો પડશે. યુરોપ હવે પોતાના સુરક્ષા અને આર્થિક હિતો માટે અમેરિકા પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સ્વતંત્ર અને આત્મનિર્ભર નીતિઓ અપનાવવા માટે મજબૂર થઈ શકે છે, જેનાથી અમેરિકન પ્રભુત્વને લાંબા ગાળે નુકસાન થઈ શકે છે.
સમગ્ર વિશ્વ હવે આ ગુપ્ત દસ્તાવેજોની સત્યતા અને અમેરિકાના વાસ્તવિક ઇરાદાઓ વિશે ચાલી રહેલી ચર્ચા પર નજર રાખી રહ્યું છે.
