યુએનજીએ (UNGA)માં ટ્રમ્પે પોતાને ગણાવ્યા ‘શાંતિદૂત’, કહ્યું- દુનિયાના આઠ યુદ્ધો કર્યા ખતમ
પોતાના બેબાક નિવેદનો અને અનોખી શૈલીથી વૈશ્વિક હેડલાઇન્સમાં છવાયેલા રહેવું એ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આદત બની ગઈ છે. જ્યારે પણ તેઓ વૈશ્વિક મંચ પર આવે છે, ત્યારે તેઓ એવા નિવેદનો આપે છે જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણનું તાપમાન અચાનક વધી જાય છે. જ્યારે વિશ્વભરના નિષ્ણાતો તેમના શબ્દોના અર્થઘટન કરવામાં વ્યસ્ત હોય છે, ત્યારે ટ્રમ્પ પહેલેથી જ નવા મંચ અને નવા પ્રકારના નિવેદનો તરફ આગળ વધી ચૂક્યા હોય છે.
ખેર, હવે એકવાર પછી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાના નિવેદનને લઈને વૈશ્વિક ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. આ વખતે મંચ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) નો હતો, જ્યાં ટ્રમ્પે પોતાના સંબોધનથી સૌને ચોંકાવી દીધા. એક તરફ તેમણે પોતાની જાતને આઠ યુદ્ધો ખતમ કરનાર ‘શાંતિદૂત’ ગણાવ્યા, તો બીજી તરફ ઈરાનને તબાહ કરવાની અને ‘નર્કમાં મોકલવાની’ જેવી તીખી ધમકીઓ પણ આપી, જેનાથી સૌ કોઈ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. ટ્રમ્પનો આ બેધારી તેવર હવે વૈશ્વિક રાજકારણનું એક નવું અને ડરામણું સત્ય બનતો જઈ રહ્યો છે.
શાંતિના દાવાઓ પાછળ છુપાયેલી આક્રમક કૂટનીતિ
સયુક્ત રાષ્ટ્ર જેવા પ્રતિષ્ઠિત મંચ પર ઊભા રહીને શાંતિનો સંદેશ આપવો એ દરેક રાષ્ટ્ર પ્રમુખની પ્રાથમિકતા હોય છે, પરંતુ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો અંદાજ હંમેશાં અલગ રહ્યો છે. તેમણે પોતાના ભાષણમાં એ સાબિત કરવાનો પૂરો પ્રયાસ કર્યો કે તેમના પ્રશાસને વૈશ્વિક સ્તરે અનેક સંઘર્ષોને રોકવામાં કે ઉકેલવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. તેમણે પોતાની જાતને એક એવા નેતા તરીકે રજૂ કર્યા જે દુનિયામાં શાંતિ લાવવા માંગે છે.
પરંતુ, સિક્કાની બીજી બાજુ આનાથી બિલકુલ વિપરીત હતી. શાંતિની વાત કરનાર ટ્રમ્પે ઈરાનને લઈને જે પ્રકારની આક્રમક ભાષાનો ઉપયોગ કર્યો, તેણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને ઊંડી ચિંતામાં મૂકી દીધા છે. કોઈ દેશને તબાહ કરવાની ખુલ્લી ધમકી આપવી અને તેને નર્ક મોકલવાની વાત કરવી, સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મૂળ સિદ્ધાંતોની બિલકુલ વિરુદ્ધ છે. આ એ વાતનો સ્પષ્ટ સંકેત છે કે ટ્રમ્પની કૂટનીતિમાં ‘શાંતિ’ અને ‘શક્તિ પ્રદર્શન’ બંને સાથે-સાથે ચાલે છે.
શું દુનિયા અનિશ્ચિતતાના દોર તરફ આગળ વધી રહી છે?
શું દુનિયા અનિશ્ચિતતાના દોર તરફ આગળ વધી રહી છે?રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પનું આ દોહરું વલણ વૈશ્વિક શાંતિ માટે એક મોટું જોખમ સાબિત થઈ શકે છે. એક તરફ કૂટનીતિક વાતચીતના દરવાજા ખુલ્લા રાખવાની વાત કરવી અને બીજી તરફ વિરોધી દેશોને નેસ્તનાબૂદ કરવાની ધમકી આપવી, આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં તણાવને વધુ વધારી શકે છે.
ઈરાન જેવા દેશો સામેની આવી આક્રમક વાણી પશ્ચિમ એશિયામાં પહેલેથી જ સળગી રહેલી આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કરી શકે છે. જો અમેરિકાનું ઉચ્ચ નેતૃત્વ આવી વિનાશક ધમકીઓ આપવાનું શરૂ કરે, તો મુત્સદ્દીગીરી અને સંવાદના માર્ગો બંધ થઈ શકે છે. આનાથી વિશ્વ ફરી એકવાર શસ્ત્ર સ્પર્ધા અને અનિશ્ચિતતાના ઘોર અંધકાર તરફ ધકેલાઈ શકે છે.
વૈશ્વિક રાજકારણ પર તેની શી અસર થશે?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આ ભાષણે એકવાર ફરી એ સાબિત કરી દીધું છે કે અમેરિકી વિદેશ નીતિ પોતાના હિતોને સાધવા માટે કોઈપણ હદ સુધી જઈ શકે છે. ભલે ઘરેલુ મોરચે કે પોતાના સમર્થકોની વચ્ચે તેઓ પોતાની જાતને એક મજબૂત અને શાંતિપ્રિય નેતા તરીકે રજૂ કરવા માંગતા હોય, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર તેમની આ આક્રમક શૈલી દુનિયાભરના દેશોને અસહજ કરી રહી છે.
આ જોવું ખૂબ જ રસપ્રદ અને ચિંતાજનક રહેશે કે અન્ય વૈશ્વિક શક્તિઓ ટ્રમ્પના આ નિવેદનો પર શું પ્રતિક્રિયા આપે છે. શું કૂટનીતિક સ્તરે આ ધમકીઓને નજરઅંદાજ કરવામાં આવશે અથવા તો તેના જવાબમાં દુનિયાના અન્ય દેશો પણ પોતાની રણનીતિક ચાલ બદલશે? હાલ પૂરતું, ટ્રમ્પના આ ભાષણે એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક રાજકારણમાં તણાવ વધુ વધવાનો છે.
