ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો દાવો “મેં ૮ યુદ્ધો રોક્યા અને ઈરાનને ઘૂંટણીયે લાવી દીધું”
૨૬ માર્ચ, ૨૦૨૬ની સવારે જ્યારે સમગ્ર વિશ્વની નજર મધ્ય-પૂર્વના સળગતા આકાશ પર છે, ત્યારે અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના અંદાજમાં એક એવો દાવો કર્યો છે જેણે રાજદ્વારી ગલિયારાઓમાં ભૂકંપ લાવી દીધો છે. ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનું યુદ્ધ નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચ્યું હોય તેમ જણાય છે.
વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી દેશ ગણાતા અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર પોતાના વિવાદાસ્પદ અને આક્રમક નિવેદનથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. NRCC (નેશનલ રિપબ્લિકન કોંગ્રેસનલ કમિટી) ના વાર્ષિક ફંડરેઝિંગ ડિનરમાં સંબોધન કરતા ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાન પર અમેરિકાનો પ્રભાવ અને ડર એટલો વધી ગયો છે કે હવે ત્યાં કોઈ પણ નેતા ‘સર્વોચ્ચ નેતા’ (Supreme Leader) બનવાની હિંમત કરી શકતું નથી.
“ઈરાની નેતાઓ ખુલ્લેઆમ બોલતા ડરે છે”
ટ્રમ્પે પોતાના ભાષણમાં જણાવ્યું હતું કે, મધ્ય-પૂર્વમાં અમેરિકાએ ઈરાન સામે જે વ્યૂહરચના અપનાવી છે તેવી પહેલા ક્યારેય જોવા મળી નથી. તેમણે કહ્યું, “અમે આઠ યુદ્ધો બંધ કર્યા છે અને વધુ એક જીતી રહ્યા છીએ. ઈરાની નેતાઓ અમારી સાથે વાટાઘાટો કરવા ઈચ્છે છે, પરંતુ તેઓ ખુલ્લેઆમ કહી શકતા નથી. તેમને ડર છે કે જો તેઓ અમેરિકા સાથે હાથ મિલાવશે તો તેમના પોતાના લોકો તેમને મારી નાખશે, અને જો તેઓ વિરોધ કરશે તો અમે તેમને (અમેરિકા) ખતમ કરી દઈશું.”
ટ્રમ્પના મતે, ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા બનવાનો ઉત્સાહ હવે શૂન્ય થઈ ગયો છે, કારણ કે અમેરિકાની સૈન્ય શક્તિ અને આર્થિક પ્રતિબંધોએ તેમને અંદરથી તોડી નાખ્યા છે.
ન્યુક્લિયર ડીલ (JCPOA) માંથી ખસી જવાનો બચાવ
વર્ષ ૨૦૧૫ના પરમાણુ કરાર (JCPOA) માંથી અમેરિકાને બહાર કાઢવાના પોતાના જૂના નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવતા ટ્રમ્પે પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ઓબામા પર આકરા પ્રહાર કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે, “ઓબામાએ ઈરાનને પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવવાનો મનસ્વી અધિકાર આપી દીધો હતો. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની વિનંતી છતાં ઓબામા નહોતા માન્યા. જો મેં સત્તા સંભાળતાની સાથે જ આ કરાર રદ ન કર્યો હોત, તો આજે ઈરાન પાસે ખતરનાક પરમાણુ શસ્ત્રો હોત.” ટ્રમ્પે ઉમેર્યું કે ઈરાન જેવા ‘પાગલ’ શાસકો પાસે આવા શસ્ત્રો હોવા એ સમગ્ર વિશ્વ માટે ખતરો છે.
કાસિમ સુલેમાનીની હત્યા: “એક શેતાની માણસનો અંત”
ટ્રમ્પે ૩ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૦ના રોજ બગદાદમાં થયેલા ડ્રોન હુમલાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં ઈરાનના ટોચના જનરલ કાસિમ સુલેમાનીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. સુલેમાનીને “શેતાની માણસ” અને “કઠોર જનરલ” ગણાવતા ટ્રમ્પે કહ્યું કે, અમેરિકાનું સન્માન પાછું મેળવવા માટે આ પગલું લેવું અત્યંત જરૂરી હતું. તેમના મતે, આ એક કડક સંદેશ હતો કે અમેરિકા પોતાના હિતોની રક્ષા માટે કોઈ પણ હદ સુધી જઈ શકે છે.
શું આ નિવેદન આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કરશે?
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ટ્રમ્પનું આ નિવેદન ઈરાન સાથેના સંબંધોને વધુ બગાડી શકે છે. રાજદ્વારી નિષ્ણાતો માને છે કે ટ્રમ્પના આવા દાવાઓ ઈરાનના કટ્ટરપંથીઓને ઉશ્કેરી શકે છે, જે પહેલાથી જ મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે આક્રમક મોડમાં છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું આ નિવેદન માત્ર ચૂંટણીલક્ષી પ્રચાર છે કે પછી ઈરાનની વાસ્તવિક નબળાઈ, તે તો સમય જ કહેશે. પરંતુ એટલું ચોક્કસ છે કે ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ની નીતિ હેઠળ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર વિશ્વને પોતાની હાજરીનો અહેસાસ કરાવ્યો છે.
