ડિજિટલ માર્કેટિંગમાં AIનો વધતો પ્રભાવ, DS ગ્રૂપે લોન્ચ કર્યું ‘Decode 2.0’
ડિજિટલ માર્કેટિંગની દુનિયા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AIના આગમન પછી માર્કેટિંગની પરંપરાગત રીતોમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ગ્રાહકો સુધી પહોંચવા માટે હવે માત્ર જાહેરાત પૂરતી નથી, પરંતુ ડેટા, ટેક્નોલોજી, કન્ટેન્ટ અને ગ્રાહકોના બદલાતા વર્તનને સમજવું પણ એટલું જ મહત્વનું બની ગયું છે.
આ બદલાતા માહોલને ધ્યાનમાં રાખીને અગ્રણી FMCG અને મલ્ટી-બિઝનેસ કંપની ધરમપાલ સત્યપાલ ગ્રૂપ (DS ગ્રૂપ)એ WPP મીડિયા અને MICAના સહયોગથી ‘Decode 2.0 – The Guide to Digital Marketing’ લોન્ચ કર્યું છે. આ ડિજિટલ માર્કેટિંગ પ્લેબુકનું બીજું અને વધુ વિસ્તૃત સંસ્કરણ છે, જેમાં આજના માર્કેટર્સ માટે ઉપયોગી ટેક્નોલોજી, વ્યૂહરચના અને વ્યવહારુ માર્ગદર્શનને એક જગ્યાએ લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રથમ સંસ્કરણ બાદ હવે વધુ મોટું રૂપ
DS ગ્રૂપ દ્વારા અગાઉ રજૂ કરવામાં આવેલી Decode પ્લેબુકનો હેતુ ડિજિટલ માર્કેટિંગને સમજવા માટે વ્યવસ્થિત માર્ગદર્શન આપવાનો હતો. હવે તેના બીજા સંસ્કરણમાં આજના ડિજિટલ ક્ષેત્રમાં આવેલા મોટા ફેરફારોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા છે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સર્ચથી લઈને સોશિયલ મીડિયા, પેઇડ મીડિયા, કન્ટેન્ટ, પરફોર્મન્સ માર્કેટિંગ અને ઓનલાઈન કોમર્સ સુધી દરેક ક્ષેત્રમાં ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધ્યો છે. ખાસ કરીને AIએ માર્કેટિંગના કામ કરવાની રીતને બદલી નાખી છે.
Decode 2.0માં આ તમામ પરિવર્તનોને ધ્યાનમાં રાખીને પ્લેબુકને નવા સ્વરૂપમાં તૈયાર કરવામાં આવી છે. તેનો ઉદ્દેશ માર્કેટિંગ સાથે જોડાયેલા લોકો માટે માત્ર માહિતી આપવાનો નથી, પરંતુ તેઓ આ ટેક્નોલોજીનો વાસ્તવિક કામમાં કેવી રીતે ઉપયોગ કરી શકે તે સમજાવવાનો પણ છે.
AI હવે અલગ વિષય નહીં, માર્કેટિંગનો ભાગ
Decode 2.0ની સૌથી મહત્વની બાબતોમાંની એક એ છે કે તેમાં AIને માત્ર એક અલગ અધ્યાય અથવા ટેક્નોલોજી તરીકે જોવામાં આવ્યું નથી.
આજના સમયમાં AIનો ઉપયોગ માર્કેટિંગના અનેક તબક્કે થઈ રહ્યો છે. ગ્રાહક શું શોધી રહ્યો છે તે સમજવાથી લઈને જાહેરાત તૈયાર કરવા, કન્ટેન્ટ બનાવવાથી લઈને કેમ્પેઇનની કામગીરી માપવા સુધી AIનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.
આથી નવી પ્લેબુકમાં AIને સર્ચ, પેઇડ મીડિયા, પરફોર્મન્સ માર્કેટિંગ, કન્ટેન્ટ અને ક્રિએટિવ જેવા વિવિધ ક્ષેત્રો સાથે જોડીને સમજાવવામાં આવ્યું છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, માર્કેટર્સ માટે AI હવે અલગથી શીખવાની ટેક્નોલોજી નહીં પરંતુ રોજિંદા માર્કેટિંગ ટૂલકિટનો એક ભાગ બની રહ્યું છે. Decode 2.0 આ પરિવર્તનને વ્યવહારુ રીતે સમજાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
MICA સાથેનું શૈક્ષણિક જોડાણ
આ વખતે Decodeની ખાસિયતમાં MICA સાથેની ભાગીદારીનો પણ સમાવેશ થાય છે. અમદાવાદ સ્થિત MICA માર્કેટિંગ અને કોમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રમાં જાણીતી શૈક્ષણિક સંસ્થા છે.
DS ગ્રૂપ અને WPP મીડિયાની ઉદ્યોગ ક્ષેત્રની સમજ સાથે MICAનું શૈક્ષણિક જ્ઞાન જોડાતા પ્લેબુકને વધુ વ્યાપક બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
આ ભાગીદારીનો હેતુ માત્ર ઉદ્યોગમાં પહેલેથી કામ કરી રહેલા લોકો માટે જ ઉપયોગી સામગ્રી તૈયાર કરવાનો નથી. માર્કેટિંગનો અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો માટે પણ આ સામગ્રી ઉપયોગી બને તે દિશામાં કામ કરવામાં આવ્યું છે.
આ રીતે Decode 2.0માં એક તરફ વાસ્તવિક માર્કેટિંગ અનુભવ છે અને બીજી તરફ શૈક્ષણિક અભિગમ. બંનેનું સંયોજન આજના ઝડપથી બદલાતા ક્ષેત્રને સમજવામાં મદદ કરી શકે છે.
‘Paid, Owned અને Earned’ મોડલ પર પણ ભાર
નવી પ્લેબુકમાં ડિજિટલ માર્કેટિંગની યોજના અને અમલને વધુ સરળ રીતે સમજાવવા માટે Paid, Owned અને Earned (POE) ફ્રેમવર્કને પણ નવા સ્વરૂપમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.
Paid Mediaમાં કંપની પૈસા ખર્ચીને ગ્રાહકો સુધી પહોંચે છે. Owned Mediaમાં કંપનીની પોતાની વેબસાઇટ, એપ, સોશિયલ મીડિયા ચેનલ અથવા અન્ય પોતાના પ્લેટફોર્મનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે Earned Mediaમાં ગ્રાહકો, મીડિયા અથવા અન્ય લોકો દ્વારા સ્વાભાવિક રીતે મળતું ધ્યાન અને ચર્ચાનો સમાવેશ થાય છે.
ડિજિટલ માર્કેટિંગની સફળ વ્યૂહરચનામાં આ ત્રણેય ક્ષેત્રને અલગ-અલગ રીતે સમજવાની સાથે તેમની વચ્ચેના સંબંધને સમજવો પણ જરૂરી છે. Decode 2.0 આ પ્રક્રિયાને વધુ વ્યવહારુ અને માર્કેટર્સ માટે સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
બદલાતા ગ્રાહકને સમજવું પણ જરૂરી
ડિજિટલ માર્કેટિંગમાં માત્ર નવી ટેક્નોલોજી જાણવી પૂરતી નથી. ગ્રાહકોની પસંદગી અને તેમની ઓનલાઈન વર્તણૂક પણ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે.
એક સમય હતો જ્યારે ગ્રાહક સુધી પહોંચવા માટે ટેલિવિઝન, અખબાર અથવા રેડિયો જેવી પરંપરાગત જાહેરાતો મુખ્ય માધ્યમ હતાં. હવે ગ્રાહક સર્ચ એન્જિન, સોશિયલ મીડિયા, શોર્ટ વીડિયો, ઈ-કોમર્સ, ક્વિક કોમર્સ અને અન્ય અનેક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર હાજર છે.
આથી માર્કેટર્સ સામે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે યોગ્ય ગ્રાહક સુધી યોગ્ય સમયે યોગ્ય સંદેશ કેવી રીતે પહોંચાડવો.
AI અને ડેટા આધારિત ટેક્નોલોજી આ પ્રક્રિયાને વધુ વ્યક્તિગત અને ઝડપી બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે. પરંતુ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો અને તેની સાથે માનવીય સમજ કેવી રીતે જાળવવી તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે.
માર્કેટિંગમાં AIનો ઉપયોગ ક્યાં વધશે?
આજના સમયમાં AIનો ઉપયોગ માત્ર કન્ટેન્ટ લખવા સુધી મર્યાદિત નથી. ગ્રાહકોની જરૂરિયાતો સમજવા, સર્ચ વર્તણૂકનું વિશ્લેષણ કરવા, જાહેરાતના અલગ-અલગ વર્ઝન તૈયાર કરવા, ડેટા સમજવા અને કેમ્પેઇનની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે પણ AIનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.
સર્ચનું ક્ષેત્ર પણ બદલાઈ રહ્યું છે. પરંપરાગત કીવર્ડ સર્ચ સાથે AI આધારિત સર્ચ, વૉઇસ સર્ચ અને એજન્ટિક ડિસ્કવરી જેવી નવી પદ્ધતિઓનું મહત્વ વધી રહ્યું છે.
આ પરિવર્તનને કારણે માર્કેટર્સ માટે માત્ર ‘લોકો શું સર્ચ કરે છે?’ તે જાણવું પૂરતું નહીં રહે. હવે લોકો માહિતી કેવી રીતે મેળવે છે અને ટેક્નોલોજી તેમને જવાબ સુધી કેવી રીતે પહોંચાડે છે તે સમજવું પણ જરૂરી બનશે.
ભારતનું ડિજિટલ જાહેરાત બજાર પણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે
WPP મીડિયાના TYNY 2025 અહેવાલમાં ભારતના મીડિયા અને જાહેરાત ક્ષેત્રમાં સતત વૃદ્ધિ તરફ સંકેત આપવામાં આવ્યો છે. અહેવાલ અનુસાર 2026માં ભારતમાં કુલ જાહેરાત આવક 9.7 ટકા વધીને અંદાજે રૂ. 2,01,891 કરોડ થઈ શકે છે. 2025ની સરખામણીમાં આ અંદાજે રૂ. 17,844 કરોડનો વધારો દર્શાવે છે.
આ વૃદ્ધિમાં ડિજિટલ ક્ષેત્રની ભૂમિકા મહત્વની છે. અહેવાલ મુજબ ડિજિટલ અને તમામ મીડિયા પ્લેટફોર્મના ડિજિટલ એક્સટેન્શનને મળીને કુલ જાહેરાત આવકમાં તેનો હિસ્સો 68.1 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતીય જાહેરાત ઉદ્યોગમાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે.
કોમર્સ આધારિત જાહેરાત પર પણ વધતું ધ્યાન
ડિજિટલ ક્ષેત્રની અંદર કોમર્સ આધારિત જાહેરાત સૌથી ઝડપથી વિકસતા સેગમેન્ટમાં હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. આ ક્ષેત્રમાં 24.2 ટકાની વૃદ્ધિનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે.
રિટેલ મીડિયા, ક્વિક કોમર્સ અને સોશિયલ કોમર્સના વિસ્તરણને આ વૃદ્ધિના મહત્વના કારણો તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે.
આજના ગ્રાહક માટે જાહેરાત અને ખરીદી વચ્ચેનું અંતર પણ ઘટી રહ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર કોઈ પ્રોડક્ટ જોવાથી લઈને તેની માહિતી મેળવવી અને ત્યારબાદ ઓનલાઈન ખરીદી કરવી—આ આખી પ્રક્રિયા એક જ ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમમાં થઈ શકે છે.
આ પરિવર્તનને કારણે માર્કેટર્સ માટે માત્ર બ્રાન્ડ અવેરનેસ નહીં પરંતુ સમગ્ર ગ્રાહક સફરને સમજવી જરૂરી બની રહી છે.
ટીવી અને અન્ય માધ્યમો પણ બદલાઈ રહ્યાં છે
ડિજિટલની ઝડપથી વૃદ્ધિ થઈ રહી હોવા છતાં પરંપરાગત મીડિયા સંપૂર્ણપણે પાછળ નથી ગયું. અહેવાલમાં ટેલિવિઝન ક્ષેત્રમાં 3.1 ટકા વૃદ્ધિનો અંદાજ છે. કનેક્ટેડ ટીવી અને એડ્રેસેબલ એડવર્ટાઇઝિંગ જેવી નવી ટેક્નોલોજી આ ક્ષેત્રમાં નવા અવસર ઊભા કરી રહી છે.
તે જ રીતે OOH એટલે કે આઉટ-ઓફ-હોમ અને સિનેમા ક્ષેત્રમાં પણ વૃદ્ધિની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ઓડિયો ક્ષેત્રમાં પણ સ્ટ્રીમિંગ પ્લેટફોર્મના વધતા ઉપયોગથી નવા અવસર ઊભા થઈ રહ્યા છે.
આથી માર્કેટિંગનું ભવિષ્ય માત્ર ડિજિટલ અથવા માત્ર પરંપરાગત માધ્યમોમાંથી કોઈ એક પસંદ કરવામાં નહીં, પરંતુ વિવિધ માધ્યમોને યોગ્ય રીતે જોડવામાં પણ રહેલું છે.
માર્કેટર્સ, વિદ્યાર્થીઓ અને સંસ્થાઓ માટે ઉપયોગી
Decode 2.0ને માત્ર મોટી કંપનીઓના માર્કેટિંગ વિભાગો માટે તૈયાર કરવામાં આવી નથી. તેને અલગ-અલગ પ્રકારના વપરાશકર્તાઓને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવી છે.
કોર્પોરેટ માર્કેટિંગ ટીમો, એજન્સી પ્રોફેશનલ્સ, ડિજિટલ માર્કેટર્સ, મીડિયા પ્લાનર્સ અને મીડિયા બાયર્સ ઉપરાંત માર્કેટિંગના વિદ્યાર્થીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ પણ તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
આ ઉપરાંત અનુભવી માર્કેટિંગ અધિકારીઓ માટે પણ બદલાતી ડિજિટલ ટેક્નોલોજીને એક જગ્યાએ સમજવા માટે આ પ્રકારનું સંસાધન ઉપયોગી બની શકે છે.
Decode 2.0ને સતત અપડેટ કરવાની યોજના
ડિજિટલ માર્કેટિંગનું સૌથી મોટું લક્ષણ એ છે કે તેમાં ફેરફાર ખૂબ ઝડપથી થાય છે. આજે જે ટેક્નોલોજી નવી લાગે છે તે થોડા સમય પછી સામાન્ય બની શકે છે.
આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને DS ગ્રૂપે Decode 2.0ને એક સ્થિર પુસ્તક તરીકે નહીં પરંતુ સતત વિકસતા સંસાધન તરીકે જાળવવાનો અભિગમ અપનાવ્યો છે.
નવી ટેક્નોલોજી, નવા ડિજિટલ ટૂલ્સ, ગ્રાહકોની બદલાતી આદતો અને ઉદ્યોગમાં આવતી નવી પ્રથાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભવિષ્યમાં તેમાં સુધારા અને અપડેટ કરવાની યોજના છે.
ત્રણ સંસ્થાઓની કુશળતાનું સંયોજન
Decode 2.0ની પાછળ DS ગ્રૂપનો બ્રાન્ડ અને માર્કેટિંગ અનુભવ, WPP મીડિયાની મીડિયા અને જાહેરાત ક્ષેત્રની કુશળતા અને MICAનું શૈક્ષણિક જ્ઞાન—આ ત્રણેયનું સંયોજન જોવા મળે છે.
DS ગ્રૂપના રાજીવ જૈને જણાવ્યું હતું કે AIના કારણે માર્કેટર્સની વિચારવાની, કન્ટેન્ટ બનાવવાની, ગ્રાહકો સાથે જોડાવાની અને પરિણામો માપવાની રીતમાં મૂળભૂત ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર Decode 2.0નો હેતુ આ બદલાવને વ્યવહારુ જ્ઞાનમાં ફેરવવાનો છે.
WPP મીડિયા સાઉથ એશિયાના CEO પ્રશાંત કુમારે પણ માર્કેટિંગના વધતા જોડાણ અને AIની ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો હતો. જ્યારે MICAની ડિરેક્ટર અને CEO જયા દેઓરાસ દેશમુખે ટેક્નોલોજી સાથે માનવીય સમજના મહત્વને રેખાંકિત કર્યું હતું.
ડિજિટલ માર્કેટિંગના ભવિષ્ય તરફ એક પગલું
આજના સમયમાં માર્કેટિંગ માત્ર ગ્રાહકને કોઈ પ્રોડક્ટ વિશે માહિતી આપવા સુધી મર્યાદિત નથી. ગ્રાહક શું વિચારે છે, શું શોધે છે, કઈ રીતે ખરીદી કરે છે અને કઈ પ્રકારની સામગ્રી સાથે જોડાય છે—આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને સમજવી પડે છે.
AI આ પરિવર્તનની ગતિ વધારી રહ્યું છે. પરંતુ AIનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવા માટે ટેક્નોલોજી સાથે માર્કેટિંગના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોની સમજ પણ જરૂરી છે.
Decode 2.0નો પ્રયાસ આ બંને બાબતોને એકસાથે લાવવાનો છે. પ્લેબુકમાં ડિજિટલ માર્કેટિંગના વિવિધ ક્ષેત્રો માટે ફ્રેમવર્ક, પ્રક્રિયાઓ, શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ અને અમલમાં મૂકી શકાય તેવી માહિતી આપવાનો ઉદ્દેશ છે.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે Decode 2.0ને ઓપન-એક્સેસ સંસાધન તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવાની યોજના છે, જેથી તેનો લાભ માત્ર કોઈ એક કંપની અથવા માર્કેટિંગ ટીમ પૂરતો મર્યાદિત ન રહે અને સમગ્ર ડિજિટલ માર્કેટિંગ ઇકોસિસ્ટમમાં તેનો ઉપયોગ થઈ શકે.
