એશિયન ગેમ્સમાં ટીમ ઈન્ડિયાએ BCCI જર્સી કેમ ન પહેરી? જાણો જર્સી બદલવાનું કારણ
એશિયન ગેમ્સ 2026માં ભારતીય મહિલા ક્રિકેટ ટીમ મેદાનમાં ઉતરી ત્યારે ક્રિકેટ ચાહકોની નજર માત્ર ખેલાડીઓના પ્રદર્શન પર જ નહોતી, પરંતુ તેમની જર્સી પર પણ હતી. સામાન્ય રીતે ભારતીય ટીમ જ્યારે ICC ટૂર્નામેન્ટ કે દ્વિપક્ષીય શ્રેણી રમવા ઉતરે છે ત્યારે ખેલાડીઓ જાણીતી બ્લુ જર્સીમાં જોવા મળે છે. જર્સી પર BCCI અને કિટ પાર્ટનરના નિશાન ઉપરાંત અન્ય વ્યાવસાયિક ઓળખ પણ જોવા મળે છે.
પરંતુ એશિયન ગેમ્સમાં ભારતીય મહિલા ટીમનો લુક થોડો અલગ જોવા મળ્યો. ટીમે સામાન્ય BCCI જર્સી પહેરી નહોતી. આ ફેરફાર જોઈને ઘણા ચાહકોના મનમાં સવાલ ઊભો થયો કે શું BCCIએ જર્સી બદલી છે કે પછી એશિયન ગેમ્સ માટે કોઈ ખાસ નિયમ છે?
હકીકતમાં, આ પાછળ માત્ર ક્રિકેટનો નહીં પરંતુ સમગ્ર એશિયન ગેમ્સના નિયમોનો સંબંધ છે. એશિયન ગેમ્સ એક સામાન્ય ક્રિકેટ ટૂર્નામેન્ટ નથી. અહીં ક્રિકેટરો સહિત તમામ ખેલાડીઓ પોતાના વ્યક્તિગત રમતગમત બોર્ડ કરતાં દેશના પ્રતિનિધિ તરીકે ભાગ લે છે. આ કારણે મલ્ટી-સ્પોર્ટ ઈવેન્ટ માટેની જર્સી અને કિટના નિયમો પણ અલગ હોય છે.
ભારતની મહિલા ટીમની શરૂઆત જાપાન સામે
એશિયન ગેમ્સ 2026માં ભારતીય મહિલા ક્રિકેટ ટીમે જાપાન સામે ક્વાર્ટર ફાઇનલથી પોતાના અભિયાનની શરૂઆત કરી. આ મેચ 18 સપ્ટેમ્બરે જાપાનના નિશિન સ્થિત કોરોગી સ્પોર્ટ્સ પાર્કમાં રમાઈ હતી. ભારત ડિફેન્ડિંગ ચેમ્પિયન તરીકે આ સ્પર્ધામાં ઉતર્યું છે.
ભારતીય ટીમનું નેતૃત્વ હરમનપ્રીત કૌર કરી રહી છે, જ્યારે સ્મૃતિ મંધાના ટીમમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે. પરંતુ મેચ દરમિયાન સૌથી પહેલાં જે વસ્તુ ચાહકોના ધ્યાનમાં આવી તે હતી ટીમની જર્સી.
સામાન્ય રીતે BCCIની ટીમનો અર્થ ભારતીય ક્રિકેટની સત્તાવાર ટીમ થાય છે. પરંતુ એશિયન ગેમ્સમાં ખેલાડીઓની ઓળખનો સંદર્ભ થોડો અલગ થઈ જાય છે.
એશિયન ગેમ્સમાં BCCI નહીં, દેશનું પ્રતિનિધિત્વ
ICCની મેચ હોય, વર્લ્ડ કપ હોય કે દ્વિપક્ષીય શ્રેણી, ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ BCCIના માળખા હેઠળ રમે છે. તેથી ટીમની જર્સી, કિટ અને તેના પર દર્શાવવામાં આવતી બ્રાન્ડિંગ પણ ક્રિકેટના નિયમો અને BCCIની વ્યવસ્થા પ્રમાણે હોય છે.
એશિયન ગેમ્સમાં સ્થિતિ અલગ છે. અહીં ભારત અનેક રમતોમાં એક જ રાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિમંડળ તરીકે ભાગ લે છે. ક્રિકેટ ટીમ પણ આ ભારતીય દળનો એક ભાગ છે. એટલે ખેલાડીઓ માત્ર ક્રિકેટ બોર્ડનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા નથી, પરંતુ ભારતના સમગ્ર સ્પોર્ટ્સ કન્ટીજન્ટનો હિસ્સો હોય છે.
2026ના એશિયન ગેમ્સ માટે ભારતનું સત્તાવાર પ્રતિનિધિમંડળ 503 ખેલાડીઓનું છે અને ભારતીય ટીમ 36 રમતોમાં ભાગ લઈ રહી છે. સત્તાવાર કન્ટીજન્ટ જર્સી પણ ભારતીય ઓલિમ્પિક એસોસિએશન (IOA) સાથે જોડાયેલી વ્યવસ્થા હેઠળ રજૂ કરવામાં આવી હતી.
આથી ક્રિકેટ માટે BCCIની સામાન્ય મેચ જર્સી પહેરવાને બદલે એશિયન ગેમ્સ માટે નક્કી કરવામાં આવેલી સત્તાવાર કિટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
મલ્ટી-સ્પોર્ટ ઈવેન્ટમાં જર્સીના નિયમો અલગ કેમ?
એશિયન ગેમ્સમાં એક જ દેશમાંથી ક્રિકેટ, હોકી, બેડમિન્ટન, એથ્લેટિક્સ, કુશ્તિ, શૂટિંગ, બોક્સિંગ સહિત અનેક રમતોના ખેલાડીઓ ભાગ લે છે.
જો દરેક રમતનો ખેલાડી પોતાની ફેડરેશન અથવા બોર્ડની અલગ-અલગ જર્સી પહેરે તો સમગ્ર ભારતીય દળની એકસમાન ઓળખ દેખાશે નહીં. મલ્ટી-સ્પોર્ટ ઈવેન્ટની એક ખાસ ઓળખ એ છે કે અલગ-અલગ રમતોના ખેલાડીઓ એક જ રાષ્ટ્રીય ટીમનો ભાગ હોય છે.
આ કારણે કિટ અને કપડાં અંગે આયોજકો અને OCAના નિયમો લાગુ પડે છે. OCAના નિયમોમાં ખેલાડીઓના સ્પોર્ટ્સવેર અને અન્ય પહેરવેશ પર વ્યાવસાયિક જાહેરાત અથવા પ્રચારને લઈને મર્યાદાઓ નક્કી કરવામાં આવી છે. નિયમો મુજબ ખેલાડીઓના કપડાં અથવા સાધનો પર સામાન્ય વ્યાવસાયિક જાહેરાતને મંજૂરી નથી, જ્યારે ઉત્પાદકની ઓળખ માટે મર્યાદિત છૂટ હોઈ શકે છે.
BCCI જર્સી પર સ્પોન્સરનો મુદ્દો
BCCIની સામાન્ય જર્સી માત્ર ભારતની ક્રિકેટ ટીમની ઓળખ નથી. તેમાં કિટ મેન્યુફેક્ચરર અને ટીમના કોમર્શિયલ સ્પોન્સર્સની બ્રાન્ડિંગ પણ હોઈ શકે છે.
BCCIએ પોતાના સત્તાવાર કિટ પાર્ટનર તરીકે adidas સાથે કરેલી ભાગીદારી હેઠળ ભારતીય પુરુષ, મહિલા અને યુવા ટીમો માટે કિટ તૈયાર કરવાની વ્યવસ્થા કરી છે. આ પ્રકારની કિટ ક્રિકેટના આંતરરાષ્ટ્રીય અને દ્વિપક્ષીય કાર્યક્રમોમાં ઉપયોગમાં આવે છે.
આ સિવાય BCCIની ટીમ સ્પોન્સરશિપ પણ અલગ વ્યાવસાયિક વ્યવસ્થાનો ભાગ છે. BCCI પોતાની રાષ્ટ્રીય ટીમ માટે સ્પોન્સર રાઇટ્સ અને અન્ય કોમર્શિયલ અધિકારો અલગ રીતે સંચાલિત કરે છે.
પરંતુ એશિયન ગેમ્સમાં આવી વ્યાવસાયિક બ્રાન્ડિંગને સામાન્ય BCCI મેચની જેમ પ્રદર્શિત કરી શકાતી નથી. કારણ કે અહીં સમગ્ર ઈવેન્ટ OCAના નિયમો હેઠળ યોજાય છે.
એટલે શું BCCIનો કોઈ સંબંધ જ નથી?
એવું કહેવું યોગ્ય નહીં હોય કે એશિયન ગેમ્સમાં BCCIની કોઈ ભૂમિકા નથી.
ભારતીય ક્રિકેટરોની પસંદગી, ટીમની તૈયારી અને ક્રિકેટ સંબંધિત અનેક વ્યવસ્થાઓમાં BCCIનું મહત્વ રહે છે. પરંતુ જ્યારે ખેલાડીઓ એશિયન ગેમ્સમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે તેઓ મલ્ટી-સ્પોર્ટ ઈવેન્ટના નિયમોનું પાલન કરે છે.
સરળ ભાષામાં સમજીએ તો ક્રિકેટની સામાન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય મેચમાં ખેલાડી ‘ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ’ તરીકે મેદાનમાં ઉતરે છે, જ્યારે એશિયન ગેમ્સમાં તે ‘ભારતીય દળ’ના સભ્ય તરીકે ભાગ લે છે.
આ તફાવતને કારણે જ બંને પ્રકારની મેચમાં જર્સી અને કિટનો દેખાવ અલગ હોઈ શકે છે.
દરેક રમત માટે એક જ રાષ્ટ્રીય ઓળખ
એશિયન ગેમ્સની સુંદરતા એ છે કે અહીં અલગ-અલગ રમતના ખેલાડીઓ એક જ રાષ્ટ્રીય ઓળખ હેઠળ આવે છે.
ધારો કે એક જ દિવસે ભારતના શૂટર, બેડમિન્ટન ખેલાડી અને ક્રિકેટર પોતાના-પોતાના મુકાબલા રમે. ત્રણેયની રમત અલગ છે, તેમના રાષ્ટ્રીય ફેડરેશન અલગ છે અને તેમની ટ્રેનિંગ સિસ્ટમ પણ અલગ હોઈ શકે છે. છતાં એશિયન ગેમ્સમાં તેઓ એક જ ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળનો ભાગ છે.
આ જ કારણથી મલ્ટી-સ્પોર્ટ ઈવેન્ટ માટેની સત્તાવાર કિટમાં રાષ્ટ્રીય ઓળખને વધુ મહત્વ આપવામાં આવે છે.
ભારતીય કન્ટીજન્ટની સત્તાવાર જર્સી પણ ગેમ્સ પહેલાં રજૂ કરવામાં આવી હતી. તેમાં રમત પ્રમાણે અલગ-અલગ ટીમોની ઓળખ કરતાં સમગ્ર ભારતીય દળની એકસમાન ઓળખ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
કોમર્શિયલ બ્રાન્ડિંગ પર નિયંત્રણ
આ નિયમનો બીજો મહત્વનો ભાગ છે કોમર્શિયલ બ્રાન્ડિંગ.
એશિયન ગેમ્સ કોઈ એક રમતની લીગ નથી. અહીં અનેક દેશો અને અનેક રમતો એક જ પ્લેટફોર્મ પર આવે છે. તેથી આયોજકો ખેલાડીઓના કપડાં પર મોટા પ્રમાણમાં ખાનગી કંપનીઓની જાહેરાત દેખાય તેવું ઇચ્છતા નથી.
OCAના સત્તાવાર માર્ગદર્શનમાં સ્પોર્ટ્સવેર અને ખેલાડીઓના ઉપયોગમાં આવતાં અન્ય કપડાં અથવા સાધનો પર વ્યાવસાયિક જાહેરાત અને પ્રચાર અંગે સ્પષ્ટ મર્યાદા દર્શાવવામાં આવી છે.
આથી BCCIની સામાન્ય જર્સી પર દેખાતી વ્યાવસાયિક ઓળખ અને એશિયન ગેમ્સની સત્તાવાર કિટ વચ્ચે તફાવત રહે છે.
માત્ર ક્રિકેટ માટે જ નહીં, તમામ રમતો માટે નિયમ
આ બાબત માત્ર ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ સુધી મર્યાદિત નથી. એશિયન ગેમ્સમાં ભાગ લેનારા અન્ય ભારતીય ખેલાડીઓ પણ પોતાની રમતની સામાન્ય પ્રોફેશનલ કિટથી અલગ સત્તાવાર કન્ટીજન્ટ કિટનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
અર્થાત, જો કોઈ ભારતીય બેડમિન્ટન ખેલાડી સામાન્ય રીતે પોતાના ફેડરેશન અથવા અન્ય સ્પોન્સરની બ્રાન્ડિંગ ધરાવતી કિટ પહેરે છે, તો એશિયન ગેમ્સના નિયમો અનુસાર તેને અલગ કિટ પહેરવી પડી શકે છે.
ક્રિકેટરો માટે આ ફેરફાર વધારે સ્પષ્ટ દેખાય છે, કારણ કે ભારતની બ્લુ BCCI જર્સી વિશ્વભરમાં ખૂબ ઓળખાયેલી છે. તેથી જ્યારે ખેલાડીઓ અલગ ડિઝાઇનવાળી એશિયન ગેમ્સ કિટમાં દેખાય છે ત્યારે ચાહકોનું ધ્યાન તરત જ તેના પર જાય છે.
આ કોઈ નવી ઘટના નથી
એશિયન ગેમ્સમાં ક્રિકેટનો સમાવેશ અગાઉ પણ થયો છે અને ભારતીય ટીમો મલ્ટી-સ્પોર્ટ ઈવેન્ટના નિયમો હેઠળ જ રમતી આવી છે.
2023ના હાંગઝોઉ એશિયન ગેમ્સમાં ભારતીય મહિલા અને પુરુષ બંને ક્રિકેટ ટીમોએ ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો. 2026માં મહિલા ટીમ પોતાના ખિતાબનો બચાવ કરવા ઉતરી છે. OCAએ 2026ની એશિયન ગેમ્સમાં ક્રિકેટને સત્તાવાર રમત તરીકે સામેલ કરવાની પુષ્ટિ 2025માં કરી હતી.
એટલે 2026માં જર્સીમાં જોવા મળેલો ફેરફાર કોઈ અચાનક નિર્ણય કે BCCI સાથેના વિવાદનું પરિણામ નથી. તે એશિયન ગેમ્સના મલ્ટી-સ્પોર્ટ ફોર્મેટ અને તેના કિટ તથા કોમર્શિયલ નિયમો સાથે જોડાયેલો છે.
ચાહકો માટે સરળ જવાબ
તો સવાલનો સીધો જવાબ શું છે?
ભારતીય મહિલા ક્રિકેટ ટીમે એશિયન ગેમ્સ 2026માં સામાન્ય BCCI જર્સી એટલા માટે પહેરી નથી કારણ કે એશિયન ગેમ્સમાં ખેલાડીઓ દેશના સમગ્ર પ્રતિનિધિમંડળનો ભાગ હોય છે અને તેમની કિટ OCA તથા આયોજક સંસ્થાના નિયમો અનુસાર હોવી જરૂરી છે.
BCCIની સામાન્ય જર્સી મુખ્યત્વે ક્રિકેટના આંતરરાષ્ટ્રીય અને દ્વિપક્ષીય કાર્યક્રમો માટે છે. તેમાં રહેલી કોમર્શિયલ બ્રાન્ડિંગ એશિયન ગેમ્સના નિયમો સાથે સુસંગત ન હોવાથી અહીં અલગ સત્તાવાર કિટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
એટલે જ ભારતની મહિલા ક્રિકેટ ટીમને ઓળખી શકાય તેવા બ્લુ ક્રિકેટિંગ લુક કરતાં એશિયન ગેમ્સ માટેની રાષ્ટ્રીય કિટમાં જોવામાં આવી. આ ફેરફાર પાછળ કોઈ રહસ્ય નહીં પરંતુ મલ્ટી-સ્પોર્ટ ઈવેન્ટના નિયમો, રાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિત્વ અને કોમર્શિયલ બ્રાન્ડિંગ અંગેની મર્યાદાઓ મુખ્ય કારણ છે.
