દુબઈ-તેલ અવીવ ફ્લાઇટમાં હાઇજેક નહીં, કોકપિટમાં પાઇલટ્સ વચ્ચે ઘર્ષણથી મચ્યો હડકંપ; જાણો આખી ઘટના
દુબઈથી ઇઝરાયેલના તેલ અવીવ જઈ રહેલી ફ્લાયદુબઈની એક ફ્લાઇટમાં અચાનક એવી સ્થિતિ સર્જાઈ કે થોડા સમય માટે સમગ્ર સુરક્ષા તંત્રમાં ચિંતા ફેલાઈ ગઈ હતી. વિમાનમાંથી ઇમરજન્સી સિગ્નલ મળ્યા બાદ હાઇજેકિંગની આશંકા ઊભી થઈ અને વિમાનને તેના નિર્ધારિત માર્ગ પરથી વાળીને સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ પર ઉતારવામાં આવ્યું.
શરૂઆતમાં મળેલી માહિતીના કારણે એવું લાગી રહ્યું હતું કે વિમાન પર કોઈ પ્રકારનો કબજો જમાવવાનો પ્રયાસ થયો હશે. ખાસ કરીને વિમાનમાંથી 7700 અને ત્યારબાદ 7500 જેવા ઇમરજન્સી કોડ મળતાં મામલો વધુ ગંભીર બન્યો હતો. 7500 કોડ સામાન્ય રીતે હાઇજેકિંગ અથવા અન્ય ગેરકાયદેસર હસ્તક્ષેપ સાથે જોડાયેલો છે. જોકે, બાદમાં ઇઝરાયેલી અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ ઘટના હાઇજેકિંગ નહોતી. ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર કોકપિટમાં બંને પાઇલટ્સ વચ્ચે શારીરિક ઝઘડો થયો હતો.
ફ્લાઇટમાં આખરે શું બન્યું?
30 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ ફ્લાયદુબઈની FZ1073 ફ્લાઇટ દુબઈથી તેલ અવીવ તરફ જઈ રહી હતી. વિમાન બોઇંગ 737 MAX હતું અને તેમાં મોટી સંખ્યામાં મુસાફરો સવાર હતા.
ઉડાન દરમિયાન અચાનક વિમાનમાંથી 7700 ઇમરજન્સી કોડ ટ્રાન્સમિટ થયો. થોડા સમય પછી 7500 કોડ પણ મળ્યો. આ બંને સિગ્નલ એકસાથે મળતાં એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે સ્થિતિ ગંભીર બની ગઈ.
વિમાનનો માર્ગ બદલાયો અને તે સાઉદી અરેબિયાના તબુક તરફ ગયું. આખરે વિમાન ત્યાં સુરક્ષિત રીતે લેન્ડ થયું. રોયટર્સે ઇઝરાયેલી અધિકારીના હવાલાથી જણાવ્યું કે કોકપિટમાં પાઇલટ્સ વચ્ચે શારીરિક અથડામણ થઈ હતી અને આ ઘટનાને કારણે ઇમરજન્સી સિગ્નલ મોકલાયા હતા. ઇઝરાયેલી વડાપ્રધાન કાર્યાલયે પણ કહ્યું કે આ હાઇજેકિંગની ઘટના નહોતી અને મુસાફરો સુરક્ષિત હતા.
હાઇજેકિંગની આશંકા કેમ ઊભી થઈ?
આ સમગ્ર ઘટનામાં 7500 કોડ સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો બન્યો. વિમાનમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ટ્રાન્સપોન્ડર કોડમાંથી 7500 કોડ સંભવિત હાઇજેકિંગ અથવા ગેરકાયદેસર હસ્તક્ષેપનો સંકેત આપે છે.
બીજી તરફ 7700 સામાન્ય ઇમરજન્સી માટેનો કોડ છે. એટલે જ્યારે ફ્લાઇટમાંથી પહેલાં 7700 અને ત્યારબાદ 7500 સિગ્નલ મળ્યા ત્યારે જમીન પર બેઠેલા અધિકારીઓ માટે આ એક ગંભીર સુરક્ષા સંકેત હતો.
ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ સંબંધિત અહેવાલોમાં પણ FZ1073 દ્વારા 7700 સિગ્નલ મોકલવામાં આવ્યો હોવાનું નોંધાયું હતું, જ્યારે કેટલાક ટ્રેકિંગ સ્રોતોએ 7500 કોડ પણ દર્શાવ્યો હતો.
આવી સ્થિતિમાં સુરક્ષા એજન્સીઓ માત્ર એક જ શક્યતા પર આધાર રાખતી નથી. તેઓ વિમાનનો માર્ગ, પાઇલટનો સંપર્ક, વિમાનના વર્તન અને અન્ય ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
કોકપિટમાં પાઇલટ્સ વચ્ચે શું થયું?
હાલમાં સામે આવેલા અહેવાલો અનુસાર મુખ્ય ઘટના કોકપિટની અંદર બની હતી. એક પ્રાદેશિક અધિકારીએ જણાવ્યું કે બંને પાઇલટ્સ વચ્ચે ઝઘડો થયો હતો. જોકે ઝઘડાનું ચોક્કસ કારણ શું હતું તેની સત્તાવાર અને સંપૂર્ણ વિગતો હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે એક પાઇલટે વિમાનને જોખમી સ્થિતિમાં લઈ જવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને બીજા પાઇલટે તેને રોક્યો હતો. આ દરમિયાન બંને વચ્ચે મારામારી થઈ હોવાની વાત પણ સામે આવી છે.
જોકે આ દાવાઓ અંગે તપાસ ચાલી રહી હોવાથી તેને અંતિમ હકીકત તરીકે જોવી યોગ્ય નથી. હાલમાં અધિકૃત રીતે જે બાબતની પુષ્ટિ થઈ છે તે એટલી છે કે કોકપિટમાં પાઇલટ્સ વચ્ચે શારીરિક અથડામણ થઈ હતી અને આ ઘટનાને પગલે વિમાનને ડાયવર્ટ કરવું પડ્યું હતું.
મુસાફરોમાં પણ ગભરાટ ફેલાયો
વિમાનની અંદર અચાનક બનેલી ઘટના સ્વાભાવિક રીતે મુસાફરો માટે ખૂબ જ ડરામણી બની શકે છે. કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં મુસાફરોના હવાલાથી કોકપિટ તરફથી બૂમાબૂમ સંભળાઈ હોવાની અને લોકોમાં અફરાતફરી મચી હોવાની માહિતી આપવામાં આવી છે.
કેટલાક અહેવાલોમાં તો એક પાઇલટને ઇજા પહોંચ્યાનો અને છરી જેવા હથિયારનો ઉપયોગ થયાનો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે આ વિગતોની સ્વતંત્ર સત્તાવાર પુષ્ટિ તમામ સ્રોતોમાંથી થઈ નથી. તેથી આ બાબતોને હાલ પ્રાથમિક મીડિયા અહેવાલો તરીકે જ જોવી જરૂરી છે.
વિમાનને સાઉદી અરેબિયા તરફ કેમ વાળવામાં આવ્યું?
જ્યારે ફ્લાઇટમાં ગંભીર ઇમરજન્સી સર્જાય અને કોકપિટમાં પણ અસામાન્ય સ્થિતિ હોય ત્યારે સૌથી મહત્વની પ્રાથમિકતા વિમાનને સુરક્ષિત રીતે જમીન પર ઉતારવાની હોય છે.
આ ઘટનામાં પણ ફ્લાઇટને તેના મૂળ ગંતવ્ય તેલ અવીવ સુધી લઈ જવાને બદલે સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ તરફ ડાયવર્ટ કરવામાં આવી. ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ ડેટા અનુસાર વિમાન સાઉદી અરેબિયાની ઉપરથી પસાર થતી વખતે દિશા બદલીને તબુક તરફ ગયું હતું.
આ નિર્ણયનો એક મહત્વનો ભાગ એ પણ હતો કે વિમાનમાં સર્જાયેલી પરિસ્થિતિને ઝડપથી નિયંત્રિત કરી શકાય અને મુસાફરો તથા ક્રૂને સલામત રીતે બહાર કાઢી શકાય.
ઇઝરાયેલમાં પણ સુરક્ષા તંત્ર સક્રિય થયું
વિમાન તેલ અવીવ તરફ આવી રહ્યું હતું અને તેની પાસેથી હાઇજેકિંગ સાથે જોડાયેલો 7500 કોડ મળ્યો હતો. તેથી ઇઝરાયેલમાં પણ સુરક્ષા તંત્ર સક્રિય થઈ ગયું.
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર ઇઝરાયેલી લડાકુ વિમાનોને પણ સક્રિય કરવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે અધિકારીઓ માટે વિમાનની વાસ્તવિક સ્થિતિ સ્પષ્ટ નહોતી અને હાઇજેકિંગની શક્યતા તપાસવામાં આવી રહી હતી.
ઇઝરાયેલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ પણ આ ઘટનાને પગલે અધિકારીઓ સાથે ચર્ચા કરી હતી. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, બાદમાં ઇઝરાયેલી અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી કે વિમાન હાઇજેક થયું નહોતું.
7500 અને 7700 કોડમાં શું તફાવત છે?
ઘણા લોકો માટે આ ઘટનામાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે આ ચાર અંકના કોડનો અર્થ શું છે.
વિમાનના ટ્રાન્સપોન્ડરમાં કેટલીક નિર્ધારિત ચાર અંકની સંખ્યાઓ હોય છે, જેનાથી એર ટ્રાફિક કંટ્રોલને વિમાનની સ્થિતિ અંગે મહત્વપૂર્ણ સંકેત મળી શકે છે.
7700 સામાન્ય ઇમરજન્સી દર્શાવે છે. એટલે વિમાનમાં એવી ગંભીર પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ છે જેમાં તાત્કાલિક સહાય અથવા પ્રાથમિકતા સાથે લેન્ડિંગની જરૂર પડી શકે છે.
7500 સંભવિત હાઇજેકિંગ અથવા અન્ય ગેરકાયદેસર હસ્તક્ષેપનો સંકેત છે.
આ કારણે FZ1073માંથી બંને કોડ મળતાં મામલો સામાન્ય ટેકનિકલ સમસ્યા કરતાં ઘણો ગંભીર માનવામાં આવ્યો હતો.
શું 7500 કોડ મળ્યો એટલે હાઇજેકિંગ સાબિત થઈ જાય?
જરૂરી નથી.
આ ઘટના તેનો મહત્વનો ઉદાહરણ છે. 7500 કોડ મળતા હાઇજેકિંગની આશંકા ઊભી થઈ હતી, પરંતુ બાદમાં ઇઝરાયેલી અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે વિમાન હાઇજેક થયું નહોતું.
એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ અને સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે કોડ એક એલર્ટ હોય છે, અંતિમ તપાસનો નિષ્કર્ષ નહીં. કોડ મળ્યા પછી પરિસ્થિતિની પુષ્ટિ કરવા માટે અન્ય સંચાર અને ફ્લાઇટની સ્થિતિની તપાસ કરવામાં આવે છે.
આ ઘટનામાં પણ શરૂઆતની આશંકા અને પછી સામે આવેલી માહિતી વચ્ચે તફાવત જોવા મળ્યો.
વિમાન સુરક્ષિત રીતે તબુક પહોંચ્યું
સમગ્ર ઘટનાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ એ રહ્યો કે વિમાન આખરે સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ પર સુરક્ષિત રીતે ઉતર્યું.
પ્રારંભિક અહેવાલો મુજબ મુસાફરો અને વિમાન સુરક્ષિત હતા. જોકે કોકપિટમાં થયેલા ઝઘડામાં કોઈને ઈજા થઈ હતી કે નહીં, ઘટનાની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ અને ચોક્કસપણે કયા ક્રમમાં કયા પગલાં લેવામાં આવ્યા—આ બાબતો અંગે વધુ તપાસની જરૂર છે.
ફ્લાયદુબઈ અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓની તપાસ આગળ વધશે તેમ ઘટનાની વધુ વિગતો સામે આવવાની શક્યતા છે.
ઘટના પરથી શું સમજાય છે?
આ બનાવે બતાવ્યું કે વિમાનમાં નાની લાગતી અસામાન્ય ઘટના પણ કેટલા મોટા સુરક્ષા એલર્ટમાં ફેરવાઈ શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે કોકપિટમાં પાઇલટ્સ વચ્ચે જ શારીરિક અથડામણ થાય અને સાથે ઇમરજન્સી કોડ ટ્રાન્સમિટ થાય ત્યારે જમીન પરના અધિકારીઓ પાસે દરેક શક્ય પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવા સિવાય બીજો વિકલ્પ રહેતો નથી.
શરૂઆતમાં હાઇજેકિંગની આશંકા હતી, પરંતુ બાદમાં સામે આવેલી માહિતી મુજબ ઘટના પાઇલટ્સ વચ્ચેના ઝઘડા સાથે જોડાયેલી હતી. જોકે એક પાઇલટે ઇરાદાપૂર્વક વિમાન ક્રેશ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો કે નહીં, અથવા કોકપિટમાં હિંસા કયા ચોક્કસ કારણથી શરૂ થઈ હતી, તેના પર હજુ અંતિમ સત્તાવાર માહિતીની રાહ જોવી પડશે.
આ ઘટનામાં સૌથી મોટી રાહતની વાત એ છે કે ફ્લાઇટને સમયસર ડાયવર્ટ કરવામાં આવી અને વિમાન તબુકમાં સુરક્ષિત રીતે ઉતર્યું. હવે તપાસનો મુખ્ય હેતુ કોકપિટમાં બનેલી ઘટનાનો સંપૂર્ણ ક્રમ સમજવો અને આવી સ્થિતિ ફરી ન બને તે માટે જરૂરી સુરક્ષા પગલાં નક્કી કરવાનો રહેશે.
