વીમા ક્ષેત્રે ભારતની મોટી છલાંગ: 58 કરોડ લોકો થયા કવર, હવે દરેક નાગરિકને સુરક્ષિત કરવાનું સરકારનું લક્ષ્ય
ભારતના નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે તાજેતરમાં રાજ્યસભામાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિઝન રજૂ કર્યું છે. સરકારનું લક્ષ્ય છે કે વર્ષ 2033 સુધીમાં દેશના દરેક નાગરિક પાસે હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ (આરોગ્ય વીમો) હોય. આજના સમયમાં જ્યારે તબીબી ખર્ચ આસમાને પહોંચી રહ્યો છે, ત્યારે વીમો એ માત્ર આર્થિક સુરક્ષા નથી, પરંતુ જીવન જીવવા માટેની એક અનિવાર્ય જરૂરિયાત બની ગઈ છે. સરકારના આ પગલાથી મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગના પરિવારોને મોટી રાહત મળવાની આશા છે.
2033 સુધીમાં દરેક ભારતીયને વીમા કવચ: સરકારની મોટી પ્રાથમિકતા
નાણાં મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ હવે સરકારની ટોચની પ્રાથમિકતાઓમાં સામેલ છે. વર્ષ 2024-25 દરમિયાન ભારતમાં અંદાજે 58 કરોડ લોકો વીમા હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે આ ક્ષેત્ર ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરની તુલનામાં ભારત હજુ પણ પાછળ છે. વિશ્વમાં પ્રતિ વ્યક્તિ સરેરાશ પ્રીમિયમ 943 ડોલર છે, જ્યારે ભારતમાં તે માત્ર 97 ડોલર છે. આ અંતરને ઘટાડવા માટે સરકાર વીમા ક્ષેત્રમાં એફડીઆઈ (FDI) વધારવા અને નિયમોને વધુ સરળ બનાવવા પર ભાર મૂકી રહી છે.
સરકારનું માનવું છે કે જો દરેક વ્યક્તિ પાસે હેલ્થ કાર્ડ અથવા વીમો હશે, તો માંદગીના સમયે કોઈએ દેવું કરવું નહીં પડે. IRDAI (વીમા નિયામક) દ્વારા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીમાની પહોંચ વધારવા માટે નવા નિયમો પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આનાથી અંતરિયાળ ગામડાઓમાં રહેતા લોકો પણ હવે આધુનિક સ્વાસ્થ્ય સેવાઓનો લાભ વીમા દ્વારા મેળવી શકશે. ટેક્સમાં રાહત અને પ્રીમિયમ પર જીએસટી (GST) માં છૂટછાટ જેવા મુદ્દાઓ પર પણ સક્રિય વિચારણા ચાલી રહી છે, જેથી સામાન્ય માનવી માટે વીમો લેવો વધુ પરવડે તેવો બને.
જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી: મજબૂત હેલ્થ ઇકોસિસ્ટમનું નિર્માણ
ભારતમાં હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ માર્કેટ ખૂબ જ ગતિથી વધી રહ્યું છે. વર્ષ 2024-25 માં આ માર્કેટ 1,17,505 કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે. આમાં સરકારી વીમા કંપનીઓ, ખાનગી કંપનીઓ અને માત્ર સ્વાસ્થ્ય વીમો આપતી સ્ટેન્ડઅલોન કંપનીઓનો ફાળો લગભગ સરખો છે. સરકારી કંપનીઓ અંદાજે 42,420 કરોડ રૂપિયાનું કવર પૂરું પાડે છે, જ્યારે ખાનગી ક્ષેત્ર પણ તેની ખૂબ નજીક છે. આ તંદુરસ્ત સ્પર્ધાને કારણે ગ્રાહકોને વધુ સારા પ્લાન અને સસ્તી સુવિધાઓ મળી રહી છે.
સીતારમણે વધુમાં જણાવ્યું કે વીમા ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે રેગ્યુલેટરી તંત્રને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવ્યું છે. જો કોઈ વીમા કંપની ગ્રાહક સાથે છેતરપિંડી કરે અથવા ક્લેમ સેટલમેન્ટમાં બિનજરૂરી વિલંબ કરે, તો નિયામક દ્વારા તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે. કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન ભારતીય વીમા ક્ષેત્રે જે રીતે કામ કર્યું અને કરોડો રૂપિયાના ક્લેમ્સ પાસ કર્યા, તેનાથી લોકોનો વિશ્વાસ આ સિસ્ટમ પર વધ્યો છે. હવે સરકારનું લક્ષ્ય આ વિશ્વાસને છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચાડવાનું છે.
ગરીબો માટે રક્ષક: પીએમ જીવન જ્યોતિ વીમા યોજના અને સામાજિક સુરક્ષા
સરકાર માત્ર સક્ષમ વર્ગ માટે જ નહીં, પરંતુ દેશના સૌથી નબળા અને ગરીબ વર્ગ માટે પણ ગંભીર છે. ‘પીએમ જીવન જ્યોતિ વીમા યોજના’ આનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. માત્ર 436 રૂપિયાના વાર્ષિક પ્રીમિયમમાં (જે દરરોજના દોઢ રૂપિયા કરતા પણ ઓછું છે) ગરીબ પરિવારને 2 લાખ રૂપિયાનું કવચ મળે છે. અત્યાર સુધીમાં આ યોજનામાં 26.79 કરોડથી વધુ નોંધણી થઈ ચૂકી છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ભારત એક સર્વસમાવેશક અને મજબૂત હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
જ્યારે કોઈ ગરીબ પરિવારમાં કમાનાર વ્યક્તિ બીમાર પડે છે, ત્યારે આખો પરિવાર આર્થિક પાયમાલી તરફ ધકેલાઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં સરકારી યોજનાઓ એક સુરક્ષા કવચ તરીકે કામ કરે છે. નાણાં મંત્રીના મતે, આગામી વર્ષોમાં ટેકનોલોજી અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મના માધ્યમથી વીમો લેવાની પ્રક્રિયા એટલી સરળ બનાવવામાં આવશે કે સામાન્ય વ્યક્તિ પોતાના મોબાઈલથી મિનિટોમાં પોલિસી લઈ શકશે. 2033 સુધીનું લક્ષ્ય ભલે મોટું લાગે, પણ વર્તમાન ગતિ જોતા ભારત ચોક્કસપણે ‘વીમાયુક્ત રાષ્ટ્ર’ બનવા તરફ અગ્રેસર છે.
