હંમેશા ઉતાવળમાં રહેવાની આદત હૃદય અને પેટ માટે ખતરનાક; ડોક્ટરોએ આપી જીવનશૈલી સુધારવાની સલાહ

હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશર માટે જવાબદાર છે તમારી ‘ઉતાવળ’, વાંચો મેડિકલ સાયન્સ શું કહે છે.

૨૨ માર્ચ, ૨૦૨૬ના આજના ભાગદોડભર્યા યુગમાં ‘ઉતાવળ’ એ આપણી જીવનશૈલીનો પર્યાય બની ગઈ છે. સવારે ઉઠવાથી લઈને રાત્રે સૂવા સુધી આપણે સતત ઘડિયાળના કાંટે દોડીએ છીએ. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ ‘હરી-બરી’ (Hurry-Bury) ની આદત તમારા શરીર માટે કેટલી ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે? તબીબી નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જે લોકો હંમેશા ઉતાવળમાં રહે છે, તેમના હૃદય અને પાચનતંત્ર પર તેની ગંભીર અસરો પડે છે, જે લાંબા ગાળે જીવલેણ બની શકે છે.

આધુનિક સમયમાં મલ્ટિ-ટાસ્કિંગ અને ઝડપી પરિણામો મેળવવાની લ્હાયમાં માણસ પોતાનું સ્વાસ્થ્ય દાવ પર લગાવી રહ્યો છે. મેડિકલ સાયન્સ મુજબ, જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ સતત ઉતાવળમાં હોય છે, ત્યારે તેનું મગજ શરીરને ‘ફાઈટ ઓર ફ્લાઈટ’ (Fight or Flight) મોડમાં રાખે છે. આ સ્થિતિમાં શરીર સતત તણાવ અનુભવે છે, જેની સીધી અસર હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશર પર પડે છે.

હૃદય પર પડતો અદ્રશ્ય બોજ

કાર્ડિયોલોજિસ્ટ્સના મતે, સતત ઉતાવળ અને ચિંતાને કારણે શરીરમાં ‘એડ્રેનાલિન’ અને ‘કોર્ટિસોલ’ જેવા સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સનું સ્તર ઊંચું રહે છે. આ હોર્મોન્સ હૃદયને સતત વધુ મહેનત કરવા માટે મજબૂર કરે છે. જો આ પ્રક્રિયા મહિનાઓ કે વર્ષો સુધી ચાલે, તો હૃદયની ધમનીઓ સખત થઈ જાય છે અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા કાયમી બની જાય છે. ૨૨ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રિપોર્ટ મુજબ, યુવાનોમાં વધતા હાર્ટ એટેક પાછળ આ સતત રહેતી ઉતાવળ અને માનસિક દબાણ એક મોટું કારણ છે.

પાચનતંત્ર: ઉતાવળની સૌથી પહેલી અસર

ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ્સ જણાવે છે કે પાચન એ ‘રેસ્ટ એન્ડ ડાયજેસ્ટ’ પ્રક્રિયા છે. જ્યારે આપણે ઉતાવળમાં હોઈએ છીએ, ત્યારે લોહીનો પ્રવાહ પેટ તરફ જવાને બદલે મગજ અને સ્નાયુઓ તરફ વળી જાય છે.

• અધૂરું ચાવેલું ભોજન: ઉતાવળમાં ખાતી વખતે લાળ ગ્રંથિઓ પૂરતા એન્ઝાઇમ્સ છોડી શકતી નથી, જેનાથી ખોરાક યોગ્ય રીતે પચતો નથી.

• એસિડિટી અને ગેસ: ઉતાવળમાં રહેતા લોકોમાં ‘એસિડ રિફ્લક્સ’ અને બ્લોટિંગ (પેટ ફૂલવું) ની સમસ્યા સામાન્ય જોવા મળે છે.

• હોર્મોનલ અસંતુલન: ઉતાવળની અસર ઇન્સ્યુલિન અને થાઇરોઇડ જેવા મહત્વના હોર્મોન્સ પર પણ પડે છે, જે ડાયાબિટીસ અને વજન વધવાનું કારણ બની શકે છે.

‘હરી સિકનેસ’ માંથી કેવી રીતે બહાર આવવું?

તબીબી નિષ્ણાતો જણાવે છે કે ઉતાવળ કરવાની આદત એક માનસિક પ્રોગ્રામિંગ છે, જેને ધીમે ધીમે બદલી શકાય છે. આ માટે નીચે મુજબના નાના ફેરફારો અસરકારક સાબિત થાય છે:

૧. માઇન્ડફુલ ઇટિંગ: જમતી વખતે ફોન કે ટીવીથી દૂર રહો અને દરેક કોળિયાને શાંતિથી ચાવો.

૨. ઊંડા શ્વાસની પ્રેક્ટિસ: દિવસમાં જ્યારે પણ લાગે કે તમે ઉતાવળમાં છો, ત્યારે ૩૦ સેકન્ડ માટે ઊંડા શ્વાસ લો. આનાથી હૃદયના ધબકારા તુરંત સામાન્ય થાય છે.

૩. કાર્યોનું લિસ્ટ બનાવો: એકસાથે બધું કરવાને બદલે મહત્વના કામોને પ્રાધાન્ય આપો.

૪. ડિજિટલ ડિટોક્સ: સોશિયલ મીડિયાના સતત આવતા નોટિફિકેશન પણ મગજમાં ઉતાવળ જન્માવે છે, તેનાથી અમુક સમય દૂર રહો.

શરીર એ કોઈ મશીન નથી કે જે સતત ટોપ ગિયરમાં ચાલી શકે. તેને આરામ અને રિપેરિંગ માટે સમય જોઈએ છે. જો તમે ૨૦૨૬ માં સ્વસ્થ રહેવા માંગતા હોવ, તો તમારી ગતિ થોડી ધીમી કરો. યાદ રાખો, મંજિલ પર વહેલા પહોંચવા કરતાં સ્વસ્થ અવસ્થામાં પહોંચવું વધુ મહત્વનું છે.