બેંકને બમણું વ્યાજ કેમ ચૂકવવું? આ એક નાનકડા કામથી હોમ લોનના બોજમાંથી વર્ષો વહેલી મળી જશે મુક્તિ
પોતાનું એક સપનાનું ઘર ખરીદવું એ દરેક વ્યક્તિના જીવનનું સૌથી મોટું અને વહાલું સપનું હોય છે. જો કે, આજના સમયમાં રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં પ્રોપર્ટીના ભાવો આસમાને પહોંચી ગયા છે. આવી સ્થિતિમાં, મધ્યમ વર્ગના મોટાભાગના લોકો હવે બેંકમાંથી હોમ લોન (Home Loan) લઈને પોતાનું આ સપનું પૂરું કરી રહ્યા છે.
જો તમે પણ આગામી સમયમાં હોમ લોન લઈને નવું મકાન કે ફ્લેટ ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો આ અહેવાલ તમારા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે. આજે આપણે કેટલીક એવી સ્માર્ટ રીતો અને નાણાકીય ટિપ્સ વિશે વાત કરીશું, જેના દ્વારા તમે હોમ લોન પર વ્યાજનો મોટો ખર્ચ બચાવી શકશો અને સાથે જ દર વર્ષે આવકવેરા (Income Tax) માં પણ ભારે બચત કરી શકશો. આવો આ વિષયને વિગતવાર સમજીએ.
1. હોમ લોનની મુદત (Tenure): વ્યાજ બચાવવાનું મુખ્ય ગણિત
હોમ લોન એ એક બહુ મોટી આર્થિક જવાબદારી છે અને સામાન્ય રીતે તેની મુદત પણ ૧૫ થી ૩૦ વર્ષ જેટલી લાંબી હોય છે. લોન લેતી વખતે સૌથી મહત્વનો નિર્ણય તેની મુદત એટલે કે સમયગાળો પસંદ કરવાનો છે. તમારા લોનની મુદતની સીધી અસર દર મહિને ચૂકવાતા ઈએમઆઈ (EMI) અને બેંકને ચૂકવવાપાત્ર કુલ વ્યાજ પર પડે છે.
અહીં એક સાદું ગણિત કામ કરે છે: જો તમે લાંબી મુદત (દા.ત. ૩૦ વર્ષ) પસંદ કરશો, તો તમારો માસિક EMI ચોક્કસપણે ઓછો આવશે, પરંતુ લોનના અંતે તમારે બેંકને અસલ રકમ કરતાં બમણું કે ત્રણ ગણું વ્યાજ ચૂકવવું પડશે. તેનાથી વિપરીત, જો તમે ટૂંકી મુદત (દા.ત. ૧૫ વર્ષ) પસંદ કરો છો, તો દર મહિને EMI થોડો વધારે આવશે, પરંતુ તમે વ્યાજના લાખો રૂપિયા બચાવી શકશો. તેથી, હંમેશા તમારી વર્તમાન માસિક આવક અને ઘરના ખર્ચનું આકલન કરીને બને એટલી ટૂંકી મુદત પસંદ કરવાનો આગ્રહ રાખો.
2. હોમ લોન પ્રીપેમેન્ટ (Prepayment): લોનના બોજમાંથી વહેલી મુક્તિ
લોન લીધા પછી વર્ષો સુધી માત્ર નિયમિત EMI ભરતા રહેવું એ સમજદારી નથી. લોનની મુદત દરમિયાન જ્યારે પણ તમારી પાસે વધારાના પૈસા આવે (જેમ કે ઓફિસમાંથી મળેલું વાર્ષિક બોનસ, કોઈ જૂના રોકાણની પાકતી મુદતની રકમ કે અન્ય કોઈ નફો), ત્યારે તેનો ઉપયોગ હોમ લોનના પ્રીપેમેન્ટ (ભાગશઃ ચુકવણી) માટે કરો.
જ્યારે તમે લોનની મુખ્ય રકમ (Principal Amount) માંથી અમુક રકમ વહેલી ચૂકવી દો છો, ત્યારે તમારી બાકી લોન સપાટાબંધ ઘટી જાય છે. આનાથી બેંક ભવિષ્યમાં તમારા પર જે વ્યાજ વસૂલવાની હતી તેનો બોજ ઘટી જાય છે અને લોનની મુદત આપોઆપ ટૂંકી થઈ જાય છે. રિઝર્વ બેંકના નિયમો અનુસાર, ફ્લોટિંગ વ્યાજ દર (Floating Interest Rate) ધરાવતી મોટાભાગની હોમ લોન પર પ્રીપેમેન્ટ કરવા માટે બેંકો કોઈ વધારાનો પેનલ્ટી ચાર્જ વસૂલી શકતી નથી. તેથી આ સુવિધાનો મહત્તમ લાભ ઉઠાવો.
3. હોમ લોન પર ટેક્સ બેનિફિટ્સ: સરકાર તરફથી મોટી રાહત
હોમ લોન લેવાનો એક મોટો ફાયદો એ છે કે તેના પર આવકવેરા કાયદા હેઠળ જબરદસ્ત ટેક્સ છૂટ મળે છે. જો તમે જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) પસંદ કરો છો, તો તમે દર વર્ષે લાખો રૂપિયાનો ટેક્સ બચાવી શકો છો:
-
વ્યાજની ચુકવણી પર છૂટ (Section 24b): હોમ લોન પર તમે વર્ષ દરમિયાન જે વ્યાજ (Interest) ચૂકવો છો, તેના પર ઇનકમ ટેક્સ એક્ટની કલમ 24(b) હેઠળ વાર્ષિક મહત્તમ ₹૨,૦૦,૦૦૦ (બે લાખ રૂપિયા) સુધીની ટેક્સ છૂટ મેળવી શકાય છે.
-
મુદ્દલની ચુકવણી પર છૂટ (Section 80C): તમે લોનની જે અસલ રકમ એટલે કે મુદ્દલ (Principal Repayment) પાછી ચૂકવો છો, તેના પર કલમ 80C હેઠળ વાર્ષિક ₹૧,૫૦,૦૦૦ (દોઢ લાખ રૂપિયા) સુધીનું ડિડક્શન ક્લેમ કરી શકાય છે. આમાં મકાનની ખરીદી વખતે ચૂકવેલી સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને રજીસ્ટ્રેશન ચાર્જનો પણ સમાવેશ થાય છે.
જો આ બંને કલમોનો યોગ્ય અને આયોજનબદ્ધ ઉપયોગ કરવામાં આવે, તો મધ્યમ વર્ગના પરિવારો દર વર્ષે પોતાની મહેનતની કમાણીમાંથી મોટો ટેક્સ બચાવી શકે છે.
4. જોઈન્ટ હોમ લોન (Joint Home Loan): પતિ-પત્ની સાથે મળીને ઉઠાવે લાભ
જો પરિવારમાં પતિ અને પત્ની બંને કમાતા હોય (Working Couple), તો અલગ-અલગ લોન લેવાને બદલે અથવા કોઈ એકના નામે લોન લેવાને બદલે ‘જોઈન્ટ હોમ લોન’ લેવી એ સૌથી શ્રેષ્ઠ અને નફાકારક આઈડિયા છે. આના મુખ્ય બે ફાયદા છે:
-
લોનની પાત્રતા (Eligibility) વધે છે: જ્યારે બેંક બંને વ્યક્તિની આવકને એકસાથે ગણે છે, ત્યારે લોન મંજૂર થવાની શક્યતા વધી જાય છે અને બેંક તમને વધુ રકમની લોન સરળતાથી આપી શકે છે. આનાથી તમે તમારી પસંદગીનું મોટું કે સારું ઘર ખરીદી શકો છો.
-
ડબલ ટેક્સ બેનિફિટ (Double Tax Benefit): જોઈન્ટ હોમ લોનના કિસ્સામાં, જો પતિ-પત્ની બંને ઘરના સહ-માલિક (Co-owners) અને લોનના સહ-અરજદાર (Co-applicants) હોય, તો બંને પોતાના આઈટીઆરમાં અલગ-અલગ ટેક્સ છૂટનો દાવો કરી શકે છે. એટલે કે, કલમ 24(b) હેઠળ બંને પર્સનલ ₹૨-૨ લાખ (કુલ ૪ લાખ) નું વ્યાજ અને કલમ 80C હેઠળ ₹૧.૫-૧.૫ લાખ (કુલ ૩ લાખ) નું મુદ્દલ ક્લેમ કરી શકે છે. આમ, એક જ ઘર પર આખો પરિવાર બમણી ટેક્સ બચતનો આનંદ માણી શકે છે.
